بنزین یورو 3، یورو 4 و یورو 5، کدام یک اجرایی می شوند؟

آسمان تهران را مه مرگ فراگرفته است. آلودگی هوا سالانه بیش از 45 هزار نفر را در کشور به کام مرگ فرو می برد. تهران و چند کلان شهر دیگر بارها تعطیل می شوند و شرایط برای کودکان، سالمندان و بیماران غیرقابل تنفس می شود. وزیر بهداشت شهروندان بیمار را به خروج از شهر ترغیب می کند. طرح های گوناگون سراسری زوج و فرد و گسترش طرح ترافیک در دستور کار قرار می گیرند و حتی بازی های ورزشی در پایتخت برگزار نمی شوند.

کد خبر: ۱۰۴

تاریخ: ۰۲ بهمن ۱۳۹۱ - ۱۴:۳۷

به گزارش گروه فناوری خبرگزاری دانا، گره کور آلودگی هوای تهران و پدیده وارونگی هوا که از میانه پاییز هر سال آغاز می‌شود و برای چند ماه کلان شهرها و شهروندانشان را درگیر می‌کند، پدیده تازه‌ای نیست، اگرچه شدت این پدیده در این چند سال بسیار فزونی یافته است. اما به راستی چاره کار چیست؟

در این میان اما تجربه کشورهای پیشرفته که در دهه‌های گذشته و در عصر صنعتی شدن و شکل گیری شهرهای پیشرفته با پدیده‌هایی همچون آلودگی هوا، رشد گازهای گلخانه‌ای و گرم شدن زمین روبه رو شدند، پیش روست. پیمان نامه‌های جهانی کیوتو، استاندارهای جهانی شده یورو و قوانین سخت گیرانه برای تولید خودروهای سبز همه و همه از تجربه‌های تاحدی موفق این کشورها بوده‌اند.

استانداردهای یورو

استانداردهای آلایندگی خودروهای سواری، ون‌ها، تراکتورها، قطارها و اتوبوس‌ها که زیرعنوان قوانین کمیسیون‌های اتحادیه اروپا فعالیت می‌کنند، از سال 1992 برای تمام خودروهایی که در اتحادیه اروپا به فروش می‌روند اعمال می‌شود.

البته این استانداردها بر میزان دی اکسیدهای نیتروژن، هیدروکربن‌ها، هیدروکربن‌های بدون متان، مونوکسید کربن و ذرات معلق خروجی از خودروهای نو و تازه تولید قرار می‌گیرند و بر خودروهایی که پیشتر به فروش رفته و از آن‌ها استفاده می شود اعمال نمی‌شوند.

این استانداردها همچنین برای سوخت‌های تولیدی و عرضه شده در اتحادیه اروپا نیز در نظر گرفته شدند. استانداردهای یورو برای سوخت‌های دیزل، بنزین و البته در استانداردهای یورو 5 و 6 برای سوخت‌های زیستی نیز مقرراتی را اعمال می‌کنند. اتانول و متانول بیشینه برای پایداری سوخت تا 5 و 3 درصد، سولفور (گوگرد) بیشینه تا 10 پی پی ام و عدد اکتان 95 از جمله استانداردهایی است که امروزه در اروپا به اجرا درآمده‌اند.

استاندارد یورو 1 تا یورو 6

استانداردهای یورو از ژوئیه 1992 در اتحادیه اروپا وارد و به ترتیب یورو 2 در ژانویه 1996، یورو 3 ژانویه 2000 و یورو 4 ژانویه 2005 اعمال شدند. استاندارد کنونی اتحادیه اروپا یورو 5 است که از سپتامبر 2009 اعمال می‌شود و قرار است تا پایان سال جاری میلادی جای خود را به یورو 6 دهد.

اگرچه استانداردهای یورو 5 و یورو 6 در میزان آلایندگی خروجی از خودروهای بنزینی تفاوتی نمی‌کند اما در خودرهای دیزلی همچنان روند کاهش آلاینده‌ها را در نظر گرفته است.

استاندارد

تاریخ

CO

THC

NMHC

NOx

HC+NOx

PM

P***

خودروهای دیزلی

Euro 1†

July 1992

2.72 (3.16)

-

-

-

0.97 (1.13)

0.14 (0.18)

-

Euro 2

January 1996

1.0

-

-

-

0.7

0.08

-

Euro 3

January 2000

0.64

-

-

0.50

0.56

0.05

-

Euro 4

January 2005

0.50

-

-

0.25

0.30

0.025

-

Euro 5

September 2009

0.50

-

-

0.180

0.230

0.005

-

Euro 6 (future)

September 2014

0.50

-

-

0.080

0.170

0.005

-

بنزین

Euro 1†

July 1992

2.72 (3.16)

-

-

-

0.97 (1.13)

-

-

Euro 2

January 1996

2.2

-

-

-

0.5

-

-

Euro 3

January 2000

2.3

0.20

-

0.15

-

-

-

Euro 4

January 2005

1.0

0.10

-

0.08

-

-

-

Euro 5

September 2009

1.0

0.10

0.068

0.060

-

0.005**

-

Euro 6 (future)

September 2014

1.0

0.10

0.068

0.060

-

0.005**

-

* Before Euro 5, passenger vehicles > 2500 kg were type approved as light commercial vehicles N1-I
** Applies only to vehicles with direct injection engines
*** A number standard is to be defined as soon as possible and at the latest upon entry into force of Euro 6
† Values in brackets are conformity of production (COP) limits

ایران و استانداردهای یورو

استانداردهای یورو اکنون تنها در اروپا اعمال نمی‌شوند، بلکه بسیاری از دیگر کشورهای جهان نیز از این استانداردهای جهان بهره می‌برند، ازجمله ایران و دولت‌هایی همچون استرالیا، هند، چین و ... .

در سال 84 هیات وزیران بنا به مصوبه‌ای قانون استانداردهای آلایندگی اتحادیه اروپا را اجرایی کرد و مقرر شد از سال 84 استاندارد یورو 2، از سال 89 استاندارد یورو 3 و از سال 91 استاندارد یورو 4 در کشور اجرایی شود. دولت از سال 84 همزمان با استاندارد یورو 2 عرضه سوخت یورو 2 را نیز از جایگاه‌ها امکان پذیر کرد و بنابراین مشکلی از بابت اجرای استانداردها از سوی خودروسازها وجود نداشت.

این روند اما در همان مرحله ساکن ماند. در طی سال‌های 89 و 90 استانداردهای آلایندگی همچنان یورو 2 باقی ماندند و هنوز اجرایی شدن استانداردهای آلایندگی یورو 4 در هاله‌ای از ابهام است.

بازی مرغ و تخم مرغ

در طول سالیان گذشته مصرف بالای بنزین و گازوییل در کشور، بحران قاچاق سوخت و آلودگی هوای کلان شهرها دولت را برآن داشت تا طرح‌هایی چون سهمیه بندی سوخت را در کشور پیاده سازی کند. اگرچه سهمیه بندی سوخت دلایلی دیگری چون تحریم بنزین را نیز در برداشت. چرا که افزایش مصرف سوخت و چاقاق آن نیاز به واردات بنزین را بیش از پیش کرده بود و البته بنزین وارداتی نیز با یارانه دولتی به دست مصرف کنندگان ایرانی می‌رسید.

عدم کاهش مصرف بنزین و البته تحریم بنزین سبب شد تا دولت از ظرفیت‌های پالایشگاهی برای تولید بنزین و تامین ظرفیت مورد نیاز داخلی بهره ببرد و پالایشگاه‌های بسیاری در کشور تولید بنزین را به جای دیگر محصولات در دستور کار قرار دادند.

اما با بحرانی تر شدن آلودگی هوای پایتخت در زمستان 89 و البته یادآوری قانون مصوب هیات وزیران داستان بالا گرفت. آن زمان مسوولان سازمان حفاظت از محیط زیست با بیان اینکه سوخت عرضه شده در جایگاه کیفیت ندارد خبر دادند که وزارت نفت متعهد شده است تا خرداد ماه 1390 دست کم روزانه 8 میلیون لیتر سوخت با کیفیت یورو 5 را در جایگاه‌ها عرضه کند. از آن سو قرار بود تا خودروسازها نیز موظف شوند تا خودروهایی با استانداردهای منطبق باسوخت روانه بازار کنند. این امر نیز آن زمان هرگز روی حقیقت به خود ندید.

مهندس مصطفی پیکانی، مدیر مهندسی قوای محرکه گروه خودروسازی سایپا، آذرماه گذشته، همزمان با سخنان محمدجواد محمدی زاده، رییس سازمان حفاظت از محیط زیست، از نبود سوخت یورو 4 سخن گفت و افزود که خودروی یورو 4 بدون سوخت یورو 4 مفهومی ندارد.

با این حال مصوبه هیات دولت برای مدتی به تعویق افتاد و باز مسوولان سازمان حفاظت از محیط زیست و وزارت نفت از عرضه بنزین یورو 4 تا پایان سال 91 دادند، به گونه‌ای که تا پایان این سال 80 درصد جایگاه‌های سوخت در کشور با اولویت کلان شهرها به عرضه این سوخت مجهز باشند.

سردار اسکندر مومنی، فرمانده پلیس راهور ناجا، هفته گذشته، در گفت و گو با رسانه‌ها از توقف شماره گذاری خودروهای بدون استاندارد یورو 4 سخن گفته است و با بیان مصوبه هیات دولت در سال 84 دراین باره گفته است: طبق مصوبه سال 84 هیات دولت قرار شد از سال 84 استاندارد یورو 2، در سال 89 استاندارد یورو ۳،‌ در سال 91 استاندارد یورو 4، در خصوص تولید خودروها و عرضه سوخت رعایت شود که برای اجرای این مصوبه دو بار توسط دولت به دستگاه‌ها فرصت داده شد و قرار شده از سال 92 سوخت با استاندارد جهانی یورو 4 عرضه شود و از شماره‌گذاری خودروهای جدید فاقد استاندارد یورو 4 جلوگیری کنیم که این امر برای پلیس مطلوب است و این مصوبه را اگر هیات دولت تاخیری در آن نیندازد قطعا اجرا خواهیم کرد.

آنچنان که از سخنان چند روز پیش سردار مومنی برمی‌آید هنوز خبری از بنزین یورو 4 نیست، همچنان که از یک سال پیش تا کنون که سخن از اجرایی شدن این استانداردها برای خودروسازها رفته است، خودروسازها می گویند تا خبری از بنزین یورو 4 نباشد، تولیدی نیز در کار نخواهد بود.

26 دی ماه سال جاری، علیرضا ضیغمی معاون وزیر نفت نیز گفته بود که اکنون 60 میلیون لیتر بنزین یورو 4 در کشور تولید می‌شود و 12 میلیون آن مصرف می‌شود. 3 تا 5 میلیون لیتر از این بنزین در پالایشگاه آبادان و در مجموع 16 میلیون لیتر نیز از پالایشگاه تندگویان و امام خمینی تولید می‌شود.

معاون پخش و پالایش وزارت نفت، اگرچه پس از آن پیرامون عرضه این بنزین در 29 دی ماه گفته بود که این عرضه حالت نمادین دارد و در آن زمان مسوولان کشور می‌خواستند بنزین بدون سرب عرضه شود تا مردم بدانند که چنین سوختی در کشور تولید می‌شود. وی تاییدکرد که لجن زدایی مخازن و تسویه آن‌ها نیازمند زمان است و اگر این کار صورت نگیرد بنزین یورو 4 تزریق شده به جایگاه چیزی بین یورو 2 و یورو 3 خواهد بود.

حمیدرضا فولادگر نماینده مجلس و رییس کمیسیون ویژه تولید ملی و اصل 44 در گفتگو با خودروسازی گفت: وقتی قطعات خودروی ما یورو 4 باشد اما سوخت، سوخت مناسب نباشد هیچ فایده‌ای ندارد در صورتی که باید تناسب خودرو با سوخت مورد نظر حفظ شود.

گویی بازی مرغ و تخم مرغ همچنان ادامه دارد و هنوز روشن نیست تا چه خودروهایی با استاندارد یورو 4 تولید و شماره می‌شوند و چه جایگاه‌هایی سوخت آن را تامین خواهند کرد.

بنزین با متانول 35 درصد، 11 برابر استاندارد یورو 5

اما در میانه وعده‌ها و خبرهای مسوولان نفتی کشور، چند روز پیش خبری مبنی بر تولید بنزین با 35 درصد متانول روی خروجی خبرها قرار گرفت که واکنش‌های تند احمد نعمت بخش، خودروسازان و کارشناسان بخش سلامت و بهداشت را برانگیخت.

بنا به استاندارد یورو 5 بیشینه متانول و اتانول سوخت برای پایداری آن 3 و 5 درصد است که بیش از یازده برابر این استاندارد خواهد بود. احمد نعمت بخش در نامه‌ای به معاونت سازمان حفاظت از محیط زیست با هشدار پیرامون تولید این بنزین گفت که با به‌کارگیری این نوع بنزین، سیستم سوخت رسانی، باک، فیلتر و پمپ بنزین، لوله‌های فلزی، واشرها و قطعات پلاستیکی دچار خوردگی شدید و در نتیجه نشت بنزین می‌شود که خطر آتش سوزی خودروها را تشدید می‌کند.

با این همه روشن نیست که بنزین با چه استانداردی در جایگاه‌ها عرضه خواهد شد و البته خودروسازها پس از افزایش قیمت‌های چند باره آن هم در طول یک سال و دیرکردهای فراوان در اجرای قانون، چه برنامه‌ای برای افزایش کیفیت دارند. /پایان پیام