گزارش

گزارشی از وضعیت صنعت پتروشیمی کشور /71 طرح پتروشیمی ناتمام وجود دارد

بر اساس بررسی های صورت گرفته از حدود 71 طرح نیمه‌تمام صنعت پتروشیمی، کلنگ 45 طرح در دولت نهم و دهم به زمین خورده است.

کد خبر: ۱۱۶۲۹۹۵

تاریخ: ۰۹ آذر ۱۳۹۲ - ۱۶:۴۳

به گزارش گروه راهبرد خبرگزاری دانا (داناخبر) و به نقل از شرق، یک‌هفته‌ای است که نوید برداشته‌ شدن تحریم‌های صنعت پتروشیمی ایران مورد تاکید قرار گرفته اما بررسی‌های صورت‌گرفته حکایت از 71 طرح نیمه‌تمام پتروشیمی در کشور دارد.

بخشی از این مجتمع‌های پتروشیمی حاصل سفرهای استانی محمود احمدی‌نژاد به شهرهای مختلف و تصویب احداث پتروشیمی در برخی از شهرهای کشور است.

هر چند بسیاری از کارشناسان احداث برخی از این مجتمع‌های پتروشیمی را بدون پشتوانه مطالعاتی می‌دانند و همواره دولت نهم و دهم را به‌دلیل نداشتن پشتوانه کارشناسی برای ارایه مجوزهای ساخت این مجتمع‌ها زیرسوال می‌برند.

در حال حاضر کارشناسان ظرفیت این مجتمع‌های نیمه‌تمام را حدود 62 میلیون‌ تن اعلام می‌کنند در حالی‌که هم‌اکنون تامین گاز مورد نیاز مجتمع‌های پتروشیمی فعال کشور با سختی صورت می‌گیرد. چراکه تولید گاز کشور بالاخص در فصل زمستان کفاف نیاز بخش خانگی کشور را نمی‌دهد و برای تامین گاز موردنیاز مصرف داخلی تزریق گاز به میادین نفتی متوقف می‌شود.

در چنین شرایطی تامین گاز 71 طرح نیمه‌تمام صنعت پتروشیمی در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است.  براساس محاسبات صورت‌گرفته از حدود 71 طرح نیمه‌تمام صنعت پتروشیمی کشور کلنگ 45 طرح در دولت نهم و دهم به زمین خورده است.

ازجمله این طرح‌ها می‌توان به مجتمع‌های پتروشیمی اردبیل، فیروزآباد، گلستان، گچساران و تخت‌جمشید اشاره کرد.

از آنجایی که طبق اهداف سند چشم‌انداز 20 ساله صنعت پتروشیمی باید در سال 1404 در زمینه خلق دانش فنی، تولید اتیلن و داشتن بالاترین ارزش محصولات تولیدشده پتروشیمی و در سطح جهانی در تولید متانول و اوره و آمونیاک به مقام نخست خاورمیانه دست یابد و تولید 126 میلیون‌ تن محصول پتروشیمی در سال یکی از اهداف ترسیم شده در سند چشم‌انداز 20‌ ساله است، از این‌رو صنعت پتروشیمی برای تحقق آن روزانه 209‌ میلیون‌ متر مکعب گاز طبیعی نیاز دارد.

این در حالی است که صنعت پتروشیمی در سال 1389، 42‌ میلیون‌ متر مکعب گاز طبیعی برای تامین خوراک و سوخت دریافت کرده است بنابراین به نظر می‌رسد تا تحقق رقم پیش‌بینی‌شده در پایان سند چشم‌انداز فاصله زیادی وجود دارد.

هرچند که برخی از طرح‌های نیمه‌تمام پتروشیمی سال‌هاست که با تاخیر مواجهند که از این جمله می‌توان به پتروشیمی اوره آمونیاک مسجدسلیمان اشاره کرد که از سال 75 تاکنون مراحل راه‌اندازی آن در دست اجراست.  مجتمع پتروشیمی مسجد سلیمان 1755 هزار‌ تن ظرفیت تولید دارد که 1720 هزار تن آن هنوز در دست احداث قرار دارد.

از سویی دیگر، آمارها نشان می‌دهد تا پایان سال 1391، ظرفیت به تولید رسیده مجتمع‌های پتروشیمی حدود 62 میلیون‌ و 120 هزار تن بوده است. در حالی‌که ظرفیت طرح‌های ناتمام این صنعت حدود 71 میلیون‌ و 574‌ هزار تن برآورد می‌شود.

این درحالی است که از 71‌ میلیون‌ تن ظرفیت طرح‌های نیمه‌تمام تاکنون 62‌ میلیون‌ و 628 هزار‌ تن آن وارد مدار بهره‌برداری نشده و در حال احداث هستند.

با این‌حال به نظر می‌رسد یکی از مزیت‌های جذب سرمایه‌گذاران در صنعت پتروشیمی فروش ارزان خوراک است به طوری که در شرایط فعلی ایران ارزان‌ترین گاز جهان را به‌عنوان سوخت و خوراک تحویل مجتمع‌های پتروشیمی می‌دهد.

در حال حاضر قیمت هر مترمکعب گازطبیعی تحویلی به صنایع پتروشیمی به‌ عنوان سوخت یا خوراک به‌ازای هر مترمکعب 70 تومان است از این‌رو با احتساب قیمت دلار هم‌ اکنون قیمت فروش هر مترمکعب گاز به پتروشیمی‌ها معادل 2 سنت‌ بوده است.

این در حالی است که بسیاری از کشورهای حاشیه جنوبی خلیج‌فارس و منطقه خاورمیانه با وجود در اختیار داشتن ذخایر غنی، نفت و گاز، قیمت این حامل انرژی را به‌ مراتب گران‌تر از ایران ارایه می‌کنند.

هم‌اکنون قیمت هر مترمکعب گاز طبیعی برای تحویل به صنایع پتروشیمی بحرین 7 سنت، مصر 3/5 سنت، کویت 2/4 سنت، امارات‌متحده‌عربی 12/5 سنت، قطر شش‌ سنت و عربستان‌ سعودی سه‌سنت است.

بنابراین می‌توان گفت در صورت بهره‌برداری از فازهای پارس جنوبی و رفع کمبود خوراک برای مجتمع‌های پتروشیمی می‌توان امیدوار بود که چشم‌انداز 20 ساله کشور در بخش صنعت پتروشیمی کشور محقق شود.

هرچند که در حال حاضر بسیاری از کارشناسان نسبت به این امر خوشبین نیستند. هرچند که مشکل کمبود خوراک پتروشیمی‌ها امروز به یکی از اساسی‌ترین مشکلات کشورهای مطرح صنعت پتروشیمی دنیا نیز بدل شده است.

گزارش موسسات معتبر بین‌المللی نشان می‌دهد که عربستان‌سعودی در شرایط فعلی با بحران کمبود شدید گازطبیعی روبه‌رو بوده و حتی راه‌اندازی طرح توسعه میدان گازی «کاران» تا دوسال آینده هم نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای گازی بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت اوپک باشد.

از سوی دیگر فعالیت‌های اکتشافی در منطقه «ربخ‌الخالی» عربستان با وجود مشارکت شرکت‌های توتال فرانسه و شل انگلستان توفیقی برای دولت ریاض به همراه نداشته است.

با این وجود ایران هم‌اکنون توسعه پارس جنوبی به‌عنوان بزرگ‌ترین میدان گازی جهان را در اختیار دارد و پیش‌بینی می‌شود در صورت رفع برخی از مشکلات اجرایی و مالی امکان افزایش روزانه 400 میلیون‌ متر مکعبی تولید گاز در این میدان مشترک تا سه‌سال آینده فراهم شود.

با این‌حال به‌نظر نمی‌رسد برکناری تحریم‌ها از صنعت پتروشیمی در ایجاد رونق در این صنعت موثر باشد مگر آنکه تحریم‌ها از روی سیستم بانکی در این صنعت برداشته شود.

بنابراین به نظر می‌رسد سرنوشت صنعت پتروشیمی ایران برای بدل‌ شدن به قدرتی بزرگ در منطقه با سرنوشت پارس‌جنوبی گره خورده است و تا زمانی‌ که پروژه‌های پارس‌ جنوبی به بهره‌برداری نرسیده‌اند نمی‌توان امیدوار به بازگشت رونق به این صنعت بود.

هرچند که پارس‌جنوبی نیز تا سه‌سال آینده وضعیتی نویدبخش نخواهد داشت.