خانه «نوه ناصرالدین‌شاه» مرمت می شود

از سال‌ها پیش برخی افراد حتی تعدادی از کارشناسان حوزه میراث فرهنگی، پلاک انتهایی دیوار به دیوار بنای کاهگلی بن‌بست «ناصرالدین‌میرزا» در خیابان صوراسرافیل، بالاتر از ارگ سلطنتی و پشت کوچه «قورخانه» را خانه فرزند مظفرالدین‌شاه می‌دانستند. خانه‌ای که بی‌شباهت به یک مخروبه نبود و هنوز هم چند کارگر در آن ساکن‌اند. دیوارهای خانه اصلی «ناصرالدین‌میرزا» آن‌قدر ساده و خودمانی‌اند که کسی حتی به ذهنش خطور نمی‌کند که اینجا خانه نوه ناصرالدین‌شاه قاجار باشد.

کد خبر: ۱۱۶۳۶۰۸

تاریخ: ۱۸ آذر ۱۳۹۲ - ۱۰:۵۸

به گزارش گروه ایرانشناسی خبرگزاری دانا(دانا خبر) به نقل از ایسنا، خانه «ناصرالدین‌میرزا» در سال‌های 1280 تا 1285 به‌صورت چهارصفه و براساس تکنیک معماری کبیری که در آن زمان بیشتر در تهران کاربرد داشت در دو بخش بیرونی و اندرونی و در مساحتی حدود چهارهزار مترمربع ساخته شد.

بخش بیرونی‌اش، کالسکه‌خانه، طویله و عمارت بیرونی داشت و بخش اندورنی شامل عمارت اندرونی، ساختمان سرایداری، حمام اعیانی در زیرزمین و یک بالاخانه، راهروی فوقانی بین حیاط بیرونی و اندرونی در کوچه ناصرالدین‌میرزا و یک راهرو تحتانی بود.

فضای بیرونی خانه ناصرالدین‌میرزا

هرچند تا پیش از سال 1387 تلاش‌هایی از سوی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهران برای رسیدگی و مرمت این بنا انجام شد، اما باز هم دلایل نامشخص نگذاشتند این بنای تاریخی زودتر از این مرمت شود تا این‌که سال گذشته بالاخره با وارد کردن بخش خصوصی، کار مطالعه و مرمت این بنا هم آغاز شد.

مشاور پروژه مرمت خانه تاریخی ناصر‌الدین‌میرزا با اشاره به این‌که از سال گذشته، مطالعه و تهیه طرح مرمت این خانه را در دست اجرا دارد، گفت: بخش بیرونی خانه در طول سال‌های گذشته خراب شد و حدود دو سال پیش، سازمان بازنشستگی به جای آن، یک پاساژ ساخت. به همین دلیل، اکنون بخش اندرونی خانه که مهم‌ترین بخش تزیینی ساختمان را نیز در خود دارد سالم مانده و مطالعه آن انجام شده است.

فرامرز پارسی با بیان این‌که از زمان آغاز مطالعه و طراحی این بنای تاریخی، فعالیت در راستای رفع خطر روی آن نیز آغاز شد ادامه داد: حدود پنج‌ماه پیش، کار مطالعه تمام و پس از آن، مراحل انتخاب پیمانکار آغاز و دوماه پیش نیز کار اجرایی برای مرمت خانه آغاز شد.

او با تاکید بر اینکه اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهران نظارت بر مرمت این بنا را از زمان آغاز مطالعه تا پایان مرمت آن برعهده دارد اظهار کرد: براساس پیش‌بینی‌های انجام‌شده، مرمت کل بنا حدود 18 ماه به طول می‌انجامد که این زمان شامل مرحله تجهیز و معماری داخلی بنا برای بهره‌برداری از آن می‌شود.

وی با بیان این‌که در پروژه مطالعاتی این بنای تاریخی، کاربری آن به‌عنوان یک واحد پذیرایی پیش‌بینی شده است گفت: این خانه تاریخی در بخشی از محور فرهنگی - تاریخی تهران قرار دارد که خیابان منتهی به آن که به پیاده‌رو تبدیل شده است، ظرفیت زیادی را برای ورود گردشگران به این منطقه ایجاد می‌کند.

به گفته فرزند سرایدار و باغبان خانه - سوسن خیری - فقط قسمت بیرونی خانه برای اقامت ناصرالدین‌میرزا مورد استفاده بوده است.

در سال‌های پس از انقلاب، خانه ناصرالدین‌میرزا مانند همه خانه‌های مشابه و هم‌دوره آن پس از رها شدن توسط مالکان اصلی، به مالکیت دولت درآمد.

در سال‌های اولیه پس از انقلاب، دختر ناصرالدین‌میرزا پس از بازگشت از اروپا، درصدد پس گرفتن املاک پدری برآمد، اما موفق نشد. دولت نیز به‌دلیل بدهی که به صندوق بازنشستگی کشور داشت در دهه 60 همه خانه و متعلقات آن را به این سازمان واگذار کرد. از سوی دیگر براساس نقشه‌های موجود، ساختمان بیرونی خانه تا قبل از تخریب توسط صندوق، در اختیار نیروی انتظامی بود تا این‌که در اواخر دهه 70 و اوایل دهه 80،‌ سازمان بازنشستگی با هدف بهره‌برداری از این ملک، بخش بیرونی آن را تخریب کرد و با خریدن چند خرده‌ملک مجاور آن، اقدام به تاسیس یک مجتمع تجاری کرد و در اوایل سال 1383 توسط صندوق بازنشستگی بخش بیرونی خراب و به جای آن پاساژ ساخته شد.

براساس مطالعات انجام‌شده، بخش اندرونی خانه نیز که توسط اداره کل میراث فرهنگی استان تهران در سال 1383 شناسایی و پس از مطالعه و دریافت ارزش‌های ویژه تاریخی و معماری اثر آن ثبت شد.