کتاب «المسالک و الممالک» محمد البکری، ترجمه و منتشر شد

ترجمه «المسالک و الممالک» محمد البکری توسط پژوهشکده تاریخ اسلام در اختیار علاقمندان به حوزه مطالعات جغرافیای تاریخی و کتب مسالک و ممالک قرار گرفت.

کد خبر: ۱۱۶۶۱۸۲

تاریخ: ۲۲ دی ۱۳۹۲ - ۱۱:۴۲

به گزارش گروه راهبرد خبرگزاری دانا کتاب «المسالک و الممالک» محمد البکری، توسط دکتر حسین قرچانلو استاد دانشگاه تهران و ترجمه شده است.

کتاب المسالک و الممالک در 245 صفحه و با قیمت 10000 تومان با شمارگان 1000 توسط پژوهشکده تاریخ اسلام به بازار نشر عرضه شده است.

آشنایی با نویسنده کتاب

ابی عبید عبدالله بن عبدالعزیز بن محمد البکری اندلسی در سال 405 هـ. ق. در شهر شلیطش به دنیا آمد. خانواده‌اش پس از سقوط امویان اندلس، فرمانروایی کوچکی را در در شلیطش در جنوب غربی شبه جزیره ایبری به وجود آوردند، اما هنگامی که امیران عبّادی اشبیلیه بر امارت‌نشین پدرش تسلط یافتند، وی به ناچار به همراه فرزندش بکری به قرطبه رفت که پس از سقوط امویان اندلس، تا مدتی اهمیت خود را به عنوان مرکز فرهنگی و پناهگاه امیران قدرت یافته ولایات حفظ کرده بود. در آنجا بکری درس خود را به پایان برد و پس از آن مدتی وزیر المریا بود و به مأموریت سیاسی به دربار معتمد بن عبّاد امیر شاعرپیشه عبّادی رفت و چون معتمد توسط مرابطین شکست خورد، بکری بار دیگر به قرطبه بازگشت و در سال 456 هـ.ق. به المریا رفت و به عنوان وزیر آنجا انتخاب شد.

وی فعالیت ادبی خود را تا هنگام وفات در سال 478 هـ.ق. ادامه داد. بکری به اعتبار قاطبه مردم اندلس، بزرگترین جغرافیدان آن زمان اندلس بود. به روایت دوزی، او حدود هزار اثر داشته و بزرگترین و مهمترین اثر او همان است که به نام «المسالک و الممالک» نامیده شده و در زمان حاضر، جز قسمت‌هایی از عراق و ساکنان نواحی ساحل دریای قزوین و اندلس چیزی از آن کتاب باقی نمانده است. قسمت خاص این اثر به مصر و قسمت دیگری از آن به افریقیه شمالی و سرزمین سیاهان تعلق دارد که این قسمت، بیشترین وصف‌ها و ارزش‌ها را دارد. علاقه بکری به جغرافیا، رنگ مستقل نگرفت، بلکه به نسبت زیاد مانع تمایلات ادبی او بود.

بکری با آنکه هرگز از اندلس بیرون نرفت، دو کتاب جغرافیا به جا نهاد که شهرت فراوان یافت، یکی از دو کتاب وی عنوان المسالک و الممالک دارد که در آن به روش قدیم از وصف راه‌ها و منزل‌ها سخن آورده و بلاد مختلف جهان اسلام را شرح داده است. ترکیب کتاب جامع، اما اسلوب آن خشک است. هدف مولف در مرحله اول، جوابگویی به نیازمندی‌های اداری بود؛ ولی استطرادهای دلچسب و گاه مدارک مهم دارد که به چند علت و از جمله نداشتن نقشه، نمی‌توان کتاب را به مکتب بلخی نسبت داد. تالیف این کتاب در حدود سال 460 هـ.ق. بوده، ولی متن کامل آن به جا نمانده، در صورتی که تا سال‌های اخیر پیوسته نسخه‌های آن به دست آمده است. همه باقی مانده کتاب، وصف آفریقای شمالی، مصر، عراق، مردم اطراف دریای قزوین و بعضی از قسمت‌های اسپانیا است و همین باقی‌مانده نیز تماما چاپ نشده است. مفصل‌ترین توصیف وی از آفریقای شمالی است که به برکت چاپ و ترجمه شد.