وزیر نیرو:

40 درصد حجم مخزن سدهای کشور خالی است / مصرف بیش از 90 درصد آب کشور در بخش کشاورزی

وزیر نیرو با بیان اینکه در امر سد سازی در کشور افراط صورت گرفته است، گفت: بخشی از این سدسازی‌ها بر اساس محاسبات وقت و بخشی نیز بر اساس زیاده روی ساخته شده، مانند سد گتوند.

کد خبر: ۱۱۷۵۲۱۱

تاریخ: ۲۸ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۴:۱۳

به گزارش گروه دانش خبرگزاری دانا (دانا خبر) وزیر نیرو که شب گذشته در برنامه تلویزیونی ثریا حضور یافته بود با اشاره به این مساله که تبیین بحران آب کشور برای مردم طبیعتا نگرانی ایجاد می کند، گفت: اگر یک نفر فشار خون بالا و مشکلات عدیده قلبی داشته باشد به پزشک مراجعه کند قطعا این پزشک با این بیمار جدی برخورد می کند و بی تعارف او را مطلع می کند تا از آسیب های بعدی جلوگیری شود.

گزارش فارس می افزاید، حمید چیت چیان در ادامه افزود: مسایلی که ما در رابطه با بحران آب کشور مطرح می کنیم، از این جنس است البته همه معضلات آبی ما راهکار دارد اما باید توجه کرد که تمام این راهکارها به دست مسوولین کارگشا نیست و تمام آحاد جامعه وظایفی در این مور دارند که بایستی به آنها به خوبی عمل کنند.

وی اضافه کرد: بحران آب برای ما یک مساله بسیار جدی است، تا 10 سال پیش از آمار آب تجدید شونده کشورمان 130 ملیارد متر مکعب بوده است و الان در اثر کاهش بارش ها که متوسط بارش در کشور ما در سال از 250 میلی متر به 242 میلی متر کاهش پیدا کرده است آب تجدید شونده مان هم به 120 ملیارد متر مکعب کاهش پیدا کرده است.

وزیر نیرو ادامه داد: در ابتدای انقلاب ما حدود 4هزار متر مکعب به ازای هر فرد ایرانی آب تجدید شونده داشتیم الان این مقدار به کمتر از 1600 متر مکعب رسیده است. طبق آمار های جهانی استفاده 40 درصد منابع تجدید شونده قابل قبول، و استفاده 60 درصد آن در مرز بحران است که ما در معرض تنش آبی قرار داریم چون 80 در صد منابع تجدید شونده را مصرف میکنیم.

در سد سازی افراط کردیم

چیت چیان افزود: یکی از علایم بحران آبی خشک شدن دریاچه هاست که مردم به خوبی آن را لمس می‌کنند. همانطور که دریاچه بختگان خشک شد،  گاوخونی خشک شد،  دریاچه ارومیه خشک شد، دریاچه هامون خشک شد و ما اینها را با چشمان خودمان می بینیم. البته خوشبختانه به هامون امسال یک مقداری آب از طریق رودخانه هیرمند وارد شده و دوباره حیاتی پیدا کرده است.

وی تصریح کرد: 609 دشت در کشور داریم که در 298 دشت ما با بیلان منفی آب زیر زمینی مواجه هستیم یعنی آن مقدار آبی که توسط بارش وارد زمین میشود از آن مقداری که ما برداشت میکنیم کمتر است بنابراین بیلان دشت منفی است و این شرایطی مانند دریاچه ارومیه برای آب کشور ایجاد کرده است با این تفاوت که این مقدار آب زیرزمین است و کامل مشهود نیست.

وزیر نیرو در پاسخ به این سوال که عمده مشکلات کشور به دلیل کمبود طبیعی آب است یا سو مدیریت گفت: اگر منصفانه بخواهیم قضاوت کنیم بیشتر شرایط طبیعی کشور باعث این معضلات شده تا مدیریت منابع آب.

وی ادامه داد: در سده های گذشته وزارت نیرو و مجموعه صنعت آب کشور کارنامه درخشانی از حیث ایجاد تاسیسات مدیریت آب داشته است. اما نظر بنده بیشتر بر روی هر دو مورد است یعنی هم مدیریت دخیل است هم شرایط طبیعی چراکه در چند سال گذشته در سد سازی افراط کردیم؛ تمام این سد ها بالغ بر 76 میلیارد متر مکعب را می تواند تنظیم کند در حالیکه میزان آب موجود در این سد ها 46 میلیارد متر مکعب است.

بعد از ساخت سد گتوند فهمیدیم زمینش نمکی است و مناسب نبوده است

وزیر نیرو تاکید کرد: من چند روز پیش خدمت نمایندگان مجلس رسیده بودم و یک سخنرانی داشتم که عرض کردم سد ساوه ساخته شده است برای اینکه 130 میلیون متر مکعب در خود جای دهد تا الان در طول عمر خود 30 میلیون متر مکعب بیشتر در آنجا آب نبوده است. سد کرخه برای 7 ملیارد متر مکعب ساخته شده است و بیش از 2.7 ملیارد متر مکعب آب در آنجا جمع نشده است. سد سیمره ساخته شده است و دوسال هم هست که به بهره برداری رسیده است و نیروگاه آن هم ساخته شده است و چون آب کافی نداشته است آب اصلاً نتوانسته است وارد نیروگاه شود. ببینید خیلی ارتفاع آن کم بوده است و هنوز هم کم است و معلوم نیست که سال آینده هم ما بتوانیم از این نیروگاه استفاده کنیم یا نه.

وی ادامه داد: حالا ممکن است این سؤال پیش بیاید که آیا واقعاً در گذشته در طراحی این سدها اشتباه شده است؟ این مطلب دقیقی است که بنده میخواهم به آن اشاره کنم. این سد ها محاسباتش بر اساس آمار های بارش گذشته بوده اما این آمار ها اکنون بسیار پایین آمده است.

در ادامه، مجری برنامه با اشاره به تفاوت 60 هفتاد درصدی محاسبات با میزان کنونی و اشاره به سد گتوند که بعد از بهره برداری مشخص شد آبی که در آنجا ست به دلیل لایه نمکی که در زیر آن وجود دارد آب شور شده و تازه مشخص شد وضعت زمین نمکی است گفت: فکر نمی‌کنید اگر این سرمایه گذاری های میلیاردی که در سد سازی شده که البته  بخشی از آن هم لازم بوده صرف مدیریت آب در بخش کشاورزی و بهتر کردن فناوری کشاورزی می شد وضعیت ما الان بهتر بود؟

چیت چیان پاسخ داد: بله، فرمایش شما کاملا درست است. بخشی از این سد سازی ها بر اساس محاسبات وقت ساخت بوده و بخشی بر اساس زیاده روی بوده است مانند همین سد گتوند.

بیش از نود درصد مصرف آب کشور در حوزه کشاورزی است

وی تاکید کرد: من با صراحت می گویم این 96 میلیارد متر مکعب آبی که از آب های تجدید شونده استفاده می کنیم خطرناک است؛ این مقدار باید به 72 میلیارد متر مکعب برسد و در اینصورت است که دریاچه ها به حیات طبیعی خودشان بازمی‌گردند، محیط زیست و حیات رودخانه ها حداقل آب مورد نیاز را به خود خواهند دید و در واقع این بحران آب مدیریت می شود.

چیت‌چیان افزود: با توجه به اینکه ما بیش از 90درصد از مصرف آبمان را در بخش کشاورزی داریم مثلا اگر در بخش کشاورزی فقط 10درصد از مصارف آب را کاهش بدهیم به اندازه کل آب شرب و  صنعت آب ذخیره خواهد شد.

در این بخش، وزیر نیرو با به تصویر کشیدن اسلایدهایی که نمایانگر بالا بودن مصارف آب در حوزه کشاورزی از دیگر کشورهای در حال توسعه بود که حتی سطح توسعه یافتگی آنها از ایران پایین تر بود اما مصرف بهینه آب در این کشورها به خاطر آگاهی مردم در این زمینه کم بود تاکید کرد آیا ما نمی توانیم خودمان را به هند یا لیبی برسانیم؟

وی با تاکید بر اینکه این مدیریت مصرف در کشاورزی به معنای تعطیلی کشاورزی نیست بلکه باید ضمن مصرف کمتر آب درآمد، محصول بیشتری داشت گفت: این موضوع حداقل 3راهکار دارد:

1- بالا بردن راندمان آبیاری توسط شیوه های آبیاری تحت فشار

2- تغییر نوع کشت

3- تغییر شیوه کشت و روی آوردن به کشت صنعتی

در بخش بعدی برنامه، بسته تیم تحقیق و پژوهش ثریا در رابطه با طرح انتقال آب دریاچه ها و رودها در ایران در سایر نقاط جهان مورد بررسی قرار گرفت و طرح انتقال آب خزر و دریای عمان و رود کارون از زمان انقلاب و در دولت های هاشمی و خاتمی و دولت دهم و یازدهم (که طرح های آن هنوز در دست اجرا است) به صورت اجمالی واکاوی شد.

وزیر نیرو در رابطه با سوال پیامکی برنامه ثریا و موافقت یا مخالفت با طرح انتقال آب نیز گفت: ما برای تمام موارد یک جواب واحد نداریم بلکه باید مورد به مورد مسایل بررسی شود. اصولا انتقال آب یک شیوه اضطراری است نه یک راه حل اساسی، ما باید با توجه به آمایش سرزمین برای رفع مشکلات مناطق اقدام کنیم.

وی ادامه داد: ما نباید کشور را از استفاده از آب دریا محروم کنیم و باید به نحو احسن از آن استفاده کنیم اما چند نکته را باید مد نظر داشت:

1- با توجه به اینکه شیرین کردن آب دریا هزینه زیادی دارد قطعا انتقال این آب هزینه زیادتری را به همراه خواهد داشت و این مقرون به صرفه نیست.

2- از آب دریا با ید فقط در مصارف شرب و صنعت استفاده شود.

3- ما در انتقال آب باید به مسایل زیست محیطی توجه داشته باشیم. فی المجموع طرح هایی که با دستکاری زیاد در طبیعت همراه است نوعا به نتیجه نرسیده است.

تشکیل وزارتخانه آب راهکار صحیح نیست

چیت چیان در پاسخ به این نکته که برای مدیریت بحران آب برخی پیشنهاد می‌دهند، ما وزارتخانه آب و محیط زیست داشته باشیم، گفت: ما این تجربه را داشتیم که گاهی اوقات اگر مشکلاتی داریم سریع به سراغ تغییرات تشکیلاتی می‌رویم در صورتی که مشکل اساسی این نیست.

وی در رابطه با شورای عالی آب تصریح کرد: ما برای حل مدیریت مصرف نیازمند همکاری وزارت نیرو، وزارت صنعت، جهادکشاورزی و سازمان محیط زیست هستیم که در سال های گذشته شورای عالی آب تشکیل شده است و مسوئول هماهنگی بین این بخش ها است.

وزیر نیرو همچنین در رابطه با جداسازی آب شرب از آب مصرفی، گفت: در این بحث مطالعاتی انجام گرفته است و تجربیاتی هم داشتیم مثل شهر قم، حتی در بعضی مناطق کشور چاره ای جز عملی کردن این موضوع نداریم ولی این راهکار از راهکارهای مدیریت مصرف آب است.

چیت چیان همچنین تاکید کرد: در مورد انتقال حوزه به حوزه تا کنون 12 طرح داشتیم که بیش از نیمی از این ها از سر شاخه های کارون انتقال پیدا کرده به اصفهان و مطابق مصوبه شورایعالی آب طرح دیگری اجرا می شود که صرفا برای آب شرب است.

وزیر نیرو همچنین در مورد طرح بازچرخانی آب تصریح کرد: این مساله از سیاست های مهم وزارت نیرو است. وقتی آب در شهرها استفاده می شود می‌توان فاضلاب را جمع آوری کرد و بسته به مشخصات آن می شود در صنعت و یا حتی در کشاورزی هم از آن استفاده کرد بعنوان نمونه در جنوب تهران همین امر محقق شده است.

وی ادامه داد: بازچرخانی هم در مقیاس کوچک و هم در مقیاس بزرگ استفاده میشود به طور مثال در آلمان از همین بازچرخانی آب در ساختمان های مسکونی استفاده می شد.