گزارش خبرگزاری دانا از کاخ موزه نیاوران در هفته میراث فرهنگی؛

نادیده های قاجار را در نیاوران ببینید/ از نمایش پاپوش های ایرانی تا تصویر ناصرالدین شاه در حال رانندگی

کاخ نیاوران یکی از کاخ موزه هایی است که در شمال شهر تهران قرار دارد و در هفته میراث فرهنگی با نمایش آثاری از دوره قاجار و پهلوی برای اولین بار میزبان گردشگران است.

کد خبر: ۱۱۷۵۴۱۷

تاریخ: ۰۱ خرداد ۱۳۹۳ - ۰۹:۲۴

به گزارش گروه ایرانشناسی خبرگزاری دانا(داناخبر)، یکی از باغ‌های قدیمی تهران که در منطقه شمیرانات قرار دارد، باغ نیاوران است که در داخل آن، بناهایی قدیمی که کاربری آن‌ها به موزه تغییر داده شده، وجود دارد.
باغ نیاوران به دستور فتحعلی شاه قاجار در محل نیزاری در شمال تهران بنا شد که به نی‌آوران و بعدها به نیاوران مشهور شد. زمانی که وارد باغ می شوی زیبایی طبیعت و درختان تنومند اولین چیزی است که توجه آدمی را به خود جلب می کند. باغی با درختان کهنسال که ریشه در تاریخ پایتخت دارد؛ باغی که شاهد صدور فرمان مشروطیت، وداع آخرین پادشاه قاجار و سلطنت پهلوی بوده است.
در این باغ از لابه لای درختان سر به فلک کشیده می توان صدای پرندگان مختلف را شنید. این باغ سه کاخ تاریخی و ارزشمند را میان درختان کاج، چنار، نارون، بلوط، سپیدار، افرا، فندق، گردو، سیب و بسیاری از گونه های دیگر در خود جای داده است.
در هفته میراث فرهنگی مسوولان کاخ نیاوران با نمایشگاه ها و کارگاه های متعددی میزبان گردشگران هستند.

نمایش آثاری از قاجار و پهلوی برای اولین بار

آفرین امامی رییس کاخ موزه نیاوران در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری دانا اظهار کرد: طی هفته میراث فرهنگی، تعطیلی دوشنبه های مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران لغو و با افزایش ساعت کاری، این مجموعه همه روزه تا ساعت 21 فعال است.
امامی گفت: با اجرای طرح موزه در شب در تمامی روزهای هفته میراث فرهنگی تمامی کاخ موزه های مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران تا ساعت 18 فعال هستند و طرح موزه در شب در این مجموعه، هرشب با 2 کاخ موزه پذیرای گردشگران است.
رییس کاخ نیاوران با اشاره به برپایی نمایشگاه های مختلف در طول هفته میراث فرهنگی اظهار کرد: هرکدام از موزه های مجموعه نیاوران مخزنی دارند که آثاری که به دلیل کمبود فضا و مشکلات نگهداری امکان نمایش دایمی ندارند در این مخزن ها نگهداری می شوند و در مناسبت های مختلف در قالب نمایشگاه هایی به نمایش در می آیند .
وی در ادامه اظهار کرد: طی هفته میراث فرهنگی هم تعدادی از آثار مخازن که تا به حال نمایش داده نشده اند، خارج شده و برای بازدد عموم به نمایش درمی آیند.
امامی در مورد آمار بازدیدها درکاخ نیاوران گفت: به طور کلی روزهای نوروز بیشترین بازدیدکنندگان را داریم و به جز نوروز در روزهای تعطیل و اعیاد هم بازدید ها افزایش پیدا می کند.
وی با اشاره به رایگان بودن کاخ در روز موزه ها (28 اردیبهشت)، اظهار کرد: همزمان با روز جهانی موزه ها این مجموعه در تاریخ یکشنبه 28 اردیبهشت ماه میزبان 2 هزار و 548  بازدید کننده ایرانی و 173 بازدیدکننده خارجی بود.
امامی همچنین کاخ اختصاصی نیاوران و موزه صاحب قرانیه را جزو پربازدیدترین موزه های مجموعه معرفی کرد.

نمایش چهره واقعی پادشاهان در موزه جهان نما

اولین ساختمانی که در بدو ورود به باغ نیاوران با آن مواجه می‌شویم، موزه و گالری جهان نما است که در دو طرف دروازه ورودی به چشم می‌خورد.
در سال 1355 شمسی، فضایی در ضلع غربی کاخ صاحبقرانیه جهت نگهداری آثار و اشیای هنری اهدایی به فرح دیبا و یا خریداری شده توسط وی با چهار سالن در طبقه همکف و یک سالن در زیرزمین در نظر گرفته شد که به موزه جهان‌نما مشهور شد. بر سقف تالار میانی این موزه، نقاشی روی چوب با نقوش گل و مرغ شیراز به چشم می‌خورد. این موزه در بهمن ماه سال 1376 افتتاح شد.
آثار موجود در این موزه در دو بخش هنر پیش از تاریخ و آثار هنرهای تجسمی معاصر ایران و جهان به نمایش درآمده‌اند. از جمله می‌توان به آثار بجامانده از تمدن‌های باستانی پیش کلمبیایی، مفرغ‌های لرستان، سفالینه‌های املش، هنرهای سرخپوستان آمریکای شمالی مربوط به هزاره‌های اول و دوم پیش از میلاد و آثاری از هنرمندان معاصر ایرانی همچون سهراب سپهری، ناصر اویسی، فرامرز پیلارام، جعفر روحبخش، پرویز کلانتری، بهمن محصص، سیراک ملکونیان، ژازه طباطبایی، مش اسماعیل، پرویز تناولی و هنرمندان غیر ایرانی چون ژرژ براک، پل گوگن، پل کله، پابلو پیکاسو، کامیل پیسارو ، پیر آگوست رنوار، دیگو جاکومتی، فرنان لژه و مارک شاگال اشاره کرد.
به مناسبت روز جهانی موزه و هفته بزرگداشت میراث فرهنگی، نمایشگاه چهره نگاری دوره قاجار از تاریخ 27 اردیبهشت تا 10 خرداد در گالری نمایشگاه های ادواری موزه جهان نما برپا شده است.
مسوول موزه جهان نما در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری دانا اظهار کرد: در این نمایشگاه مجموعه ای از نقاشی های دوره قاجار با مضمون چهره نگاری از شاهان قاجار همچون تصویر محمدشاه، ناصرالدین شاه، مظفرالدین شاه و برخی از رجال دوره قاجار که همگی متعلق به مخازن این مجموعه هستند برای نخستین بار به نمایش گذاشته شده اند که این آثار کار نقاشان به نامی چون ابوالحسن غفاری (صنیع الملک)، ابوتراب غفاری، عبدالله خان نقاش باشی و غیره است.
وی افزود: چهره نگاری یکی از سبک های مهم نقاشی در دوره قاجار بوده و از زمانی که این سبک رواج پیدا کرده است چهره واقعی پادشاهان مانند یک سند تاریخی باقی مانده است. که این نقاشی‌ها ویژه پادشاهان قاجار، شاهزادگان، وزرا و دیگر وابستگان به دربار است.
مسوول موزه جهان نما در ادامه گفت: یکی از کارهای ارزشمندی که در این موزه به نمایش درآمده است تصویر چهره حاج علی خان حاجب الدوله است، فردی که فرمان قتل امیرکبیر را گرفت و به کاشان برد. این اثر کار عبدالله خان نقاش باشی از اولین افرادی است که لقب نقاش باشی را گرفت.

نمایشگاه پرند نیلگون در کاخ صاحبقرانیه

پس از ورود به فضای داخلی باغ، ساختمان کاخ صاحبقرانیه دیده می‌شود. از اتاق‌های این کاخ، می‌توان کرسی‌خانه، چای‌خانه، ظرف‌خانه، اتاق‌های بازی، بار و پذیرایی در طبقه اول و اتاق‌های مذاکرات انتظار سفرا، منشی، هدایا، دندانپزشکی و استراحت محمدرضا پهلوی را نام برد. همه درها و پنجره‌های چوبی این بنا به شکل ارسی بوده و با شیشه‌های رنگی تزیین شده است.
در این بخش کاخ هم از آثار نقاشی هنرمندان جلالی سوسن آبادی و روحانی با عنوان «پرند نیلگون» رونمایی شده است.

پاپوش های ایرانی را در کوشک احمدشاهی ببینید

کوشک احمدشاهی اواخر دوره قاجار، جهت خوابگاه ییلاقی احمدشاه در میان باغ نیاوران با مساحتی بالغ بر 800 متر در دو طبقه با سقف شیروانی بنا شد.
از ویژگی‌های عمده این بنا تزیینات و نمای آجری به کار رفته در سرتاسر نمای بیرونی آن است. آجرها از نوع منقوش قالبی با طرح‌های متنوع به رنگ نخودی است.
ورودی بنا در ضلع جنوبی قرار دارد که به وسیله چندین پله از کنار حوض بیضی شکل پوشیده از کاشی، به کوشک منتهی می‌شود.
طبقه همکف این عمارت شامل یک هال با حوضی از جنس مرمر در وسط است و 6 اتاق و 2 راهرو در اطراف آن قرار دارند.
اشیای تزیینی از جنس نقره، برنز، عاج، چوب، هدایایی از کشورهای مختلف مثل هند، تابلوهای نقاشی و گوبلن و نشان‌ها و مدال‌ها در این فضا به نمایش در آمده است.
همچنین ویترینی شامل اشیا و سنگ‌های معدنی تزیینی، سنگی از کره ماه و چندین فسیل گیاهی و حیوانی در معرض دید قرار دارند.
طبقه دوم عمارت از یک سالن مرکزی و ایوان سرتاسری چهارطرفه تشکیل شده است. در چهار طرف سالن مرکزی که به عنوان اتاق موسیقی استفاده می‌شد، قفسه چوبی ویترین دار نصب شده است.
در طبقه همکف ساختمان کوشک به مناسبت هفته میراث فرهنگی، نمایشگاهی از کفش های اقوام مختلف ایران زمین برگزار شده است.
در این نمایشگاه تعداد 23 جفت کفش متعلق به شهرهای مختلف کشورمان همچون خراسان شمالی، زنجان، گیلان، کرمانشاه، فارس و یزد برای نخستین بار از مخزن کوشک احمدشاهی خارج و در معرض نمایش عموم قرار گرفته اند.
انواع چارق گیلان، خراسان شمالی و زنجان، گیوه استان فارس، کومیخ خراسان، گیوه تخت چرم، گیوه تخت اچیده، چارق نوک تیز لبه برگشته و غیره از جمله پایپوش هایی هستند که در این نمایشگاه به نمایش گذاشته شده اند.

نمایش تابلوهابی پیکاسو در کاخ اختصاصی نیاوران

در گوشه شمال‌شرقی باغ نیاوران، کاخ نیاوران با مساحتی در حدود 9 هزار مترمربع در دو طبقه و یک نیم طبقه دیده می‌شود. ساختمان این بنا ابتدا به عنوان محلی برای پذیرایی میهمانان خارجی در نظر گرفته شده بود اما در هنگام ساخت به محل سکونت محمدرضا پهلوی و خانواده‌اش اختصاص یافت.
طبقه همکف این بنا شامل سرسرای بزرگی است که کلیه اتاق‌ها در اطراف آن شکل گرفته‌اند و از آن جمله می‌توان به سینمای اختصاصی، اتاق غذاخوری، سالن پذیرایی، اتاق انتظار و راهروهای فرعی و همچنین تالار آبی اشاره کرد. در نیم طبقه این بنا اتاق کار، اتاق کنفرانس و دفتر منشی فرح، اتاق خواب لیلا و اتاق ندیمه او قرار دارد.
اتاقی نیز در مسیر راه پله‌ها قرار دارد که لباس‌های رسمی و نظامی و مدال‌ها و نشان‌های محمدرضا پهلوی در آن نگهداری می‌شوند. در طبقه سوم اتاق خواب واستراحتگاه نیم‌روزی پهلوی دوم و همچنین اتاق‌های فرزندان و ندیمه‌هایشان قرار دارد.
ورودی بنا در ضلع جنوبی قرار دارد که به وسیله چندین پله از کنار حوض بیضی شکل پوشیده از کاشی، به کوشک منتهی می شود .
طبقه همکف این عمارت شامل یک هال با حوضی از جنس مرمر در وسط می باشد و 6 اتاق و 2 راهرو در اطراف آن قرار دارند. اشیاء تزئینی از جنس نقره، برنز، عاج، چوب، هدایایی از کشورهای مختلف مثل هند، تابلوهای نقاشی و گوبلن و نشانها و مدالها در این فضا به نمایش در آمده است همچنین ویترینی شامل اشیاء و سنگهای معدنی تزئینی، سنگی از کره ماه و چندین فسیل گیاهی و حیوانی در معرض دید قرار دارند .
طبقه دوم عمارت از یک سالن مرکزی و ایوان سرتاسری چهارطرفه تشکیل شده است. در چهار طرف سالن مرکزی که به عنوان اتاق موسیقی استفاده می شد، قفسه چوبی ویترین دار نصب شده است. دور تا دور ایوان را 6 ستون با مقطع مربع قطور با نمای آجری بدنه و 26 ستون مدور با نمای گچی فرا گرفته است. نقش شیر و خورشید گچبری شده بر پیشانی دیواره ضلع شمالی ایوان به چشم می خورد .
در این کاخ 2 تابلو از پیکاسو به نمایش در آمده است که متعلق به سال های 1958 و 1948 هستند.

تصویر ناصرالدین شاه در حال رانندگی

موزه خودروهای اختصاصی کاخ نیاوران که قبلا از ساختمان آن به عنوان گاراژ خودروها استفاده می کردند در یک طبقه با فضای 200 مترمربع آثاری از قبیل خودروهای اختصاصی خاندان پهلوی، موتور سیکلت های کوچک متعلق به فرزندان پهلوی و ماکت های خودرو را در خود جای داده است.
در این موزه نمایشگاهی از عکس های خودرو در دوره قاجار را با همکاری انجـمن مجموعـه داران ایـران برگزار شده است که در آن تصاویری از مظفرالدین شاه سوار بر اتومبیل شخصی، ناصرالدین شاه در حال رانندگی، رضاخان در کنار خودروی شخصی و الولین خودروی آتش نشانی تهران به نمایش درآمده است.
برگزاری کارگاه آموزشی «مرمت بنا» و «عکاسی در نیاوران» با محتوای آموزش مبانی هنرهای تجسمی، آشنایی با عکاسی و آشنایی با عکاسی معماری از تاریخ 28 تا 30 اردیبهشت ماه و از ساعت 10 تا 12 در مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران از دیگر برنامه های هفته میراث فرهنگی بوده است که در این کاخ موزه برگزار شده است.