جهان «چند قطبی» جای بهتری است یا بدتر؟

در حالیکه برخی از سیاستمداران مانند خاویر سولانا، جهان چند قطبی را خطرناک می دانند اما در مقابل عده ای همچون نخست وزیر مالزی، آن را پویاتر می دانند.

کد خبر: ۱۱۸۳۹۵۴

تاریخ: ۰۶ مهر ۱۳۹۳ - ۱۳:۳۹

گروه راهبرد خبرگزاری دانا (داناخبر) - زمان درازی نیست. تنها سه و نیم دهه و به عبارتی 35 سال از روزگاری می‌گذرد که سیاستمداران، جهان را به دو قطب تقسیم کردند. دوقطبی که هر یک خود را تحت حاکمیت دو ابرقدرت جهان آن روزگاران یعنی امریکا و شوروی می‌دیدند اما اکنون معادلات جهانی تغییر کرده و جهان تبدیل به جهانی چندقطبی شده است.

خاویر سولانا، دبیر کل شورای اتحادیه اروپا و مسوول سابق پرونده هسته‌ای ایران، در سایت خبری - تحلیلی پراجکت سیندیگیت در مقاله‌ای نگاهی به این جهان چندقطبی دارد.

وی چنین جهانی را می‌ستاید اما معتقد است، این جهان معایبی نیز دارد و می‌نویسد: کمی بیش از 20 سال پیش صدام دست به حمله به کویت زد. در آن هنگام امریکا دست به تشکیل ائتلافی زد که 34 کشور عضو آن شدند تا بتوانند صدام را از خاک کویت بتارانند. آن‌ها در این عملیات که به طوفان صحرا معروف شد، موفق شدند. آن زمان سال1991 میلادی یعنی زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و باقی ماندن امریکا به‌عنوان تنها ابرقدرت جهان بود اما این وضعیت چندان دوام نیافت و واقعیت‌های امروز جهان نشان می‌دهد امریکا دیگر ابرقدرت جهان نیست، گواه آن وقایع اوکراین و پیوستن کریمه به روسیه است. بعد از این رخداد 11 کشور این کار را تقبیح کردند اما 58 کشور که همه آن‌ها غیرغربی بودند، اگر این اقدام را تایید نکردند، تقبیح نیز نکردند. این یعنی توازن قدرت در جهان تغییر کرده است و قدرت‌های جدیدی یا ظهور کرده‌اند یا در حال ظهورند. در چنین جهان چندقطبی نوع مناقشات تغییر کرده است، دیگر توسعه مرزها برای قدرت‌ها اهمیت ندارد. آنچه اهمیت دارد، توسعه نفوذ و مسوولیت‌پذیری جهانی است. در هر صورت باید هشدار داد ثبات جهان در این جهان چند قطبی در خطر است. برای از بین بردن این خطر، بازیگران همگی باید با یک جهان‌بینی گسترده، هر چند متفاوت قدرت کار کردن در کنار یکدیگر را داشته باشند و امنیت و ثبات جهانی را قربانی منافع فردی نکنند و با همکاری با یکدیگر با واقعیت‌ها روبه‌رو شوند.

برخلاف نگاه غربی خاویر سولانا به جهان چند قطبی، نجیب تون رزاق، نخست‌وزیر مالزی، جهان چند قطبی را جهانی پویا می‌داند.

روزنامه سان دیلی مالزی در گزارشی از حضور نجیب تون رزاق در نشست‌های حاشیه‌ای مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک به بخش‌هایی از سخنرانی وی در جمع دانشجویان این شهر پرداخته است.

به نوشته این روزنامه نخست وزیر مالزی ابتدا به این دانشجویان بابت این‌که نسل اول جهان چند قطبی هستند، تبریک گفت و اشاره کرد: زمانی که جنگ جهانی اول آغاز شد، جهان در وضعیتی بود که می‌توانست چند قطبی باشد اما در پایان جنگ جهانی دوم دیگر امکان چنین چیزی وجود نداشت و امریکا توانسته بود سلطه خود را بر جهان محرز کند. اما اکنون نظم جهان دستخوش تغییر شده است. آمریکا که با اقتصاد توانسته بود خود را قدرت برتر نشان دهد، اکنون مقهور قدرت اقتصادی چین است و خیلی دور نیست زمانی که چین بتواند اقتصاد امریکا را به کل زمین بزند. آسیا 50 سال قبل کمتر از 15 درصد تولید جهان را به خود اختصاص داده بود، اما اکنون 40درصد از تولید جهان در دست آسیا است البته نمی‌توان انکار کرد امریکا تا مدت‌ها همچنان از قدرت بالایی در پاسیفیک برخوردار خواهد بود اما یقیناً مجبور به تقسیم قدرت خود در آسیا خواهد شد.

منبع: ایران