بانک مرکزی پاسخ می دهد:

علت افزایش فاصله طبقاتی چیست؟

بانک مرکزی رشد ضریب جینی در سال گذشته را ناشی از تحولات اقتصادی در دولت گذشته ارزیابی کرد.

کد خبر: ۱۱۸۸۴۱۱

تاریخ: ۱۳ دی ۱۳۹۳ - ۱۳:۰۶

به گزارش گروه راهبرد خبرگزاری دانا (داناخبر) چندی پیش در گزارش بانک مرکزی از تحولات سال 1392 آمده بود که ضریب جینی (شاخص سنجش میزان نابرابری در توزیع درآمد یا ثروت) از 0.3834 در سال 1391 به 0.3944 در سال 1392 افزایش یافته است.

ایسنا نوشت: بنابراین گزارش در حالی با رشد ضریب جینی و بیشتر شدن فاصله آن از صفر این گونه برآورد می‌شود که توزیع عادلانه درآمد در سال گذشته کمتر شده است که بنا بر نتایج مقدماتی بررسی بودجه خانوار در مناطق شهری و مقایسه حداقل دستمزد در سال گذشته که ماهانه حدود 487 هزار تومان با متوسط هزینه ماهانه گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در این سال که ماهانه به 622 هزار تومان می رسد بیانگر آن است که حداقل دستمزد پرداختی به کارگران به طور متوسط حدود 78 درصد هزینه این گروه را پوشش می دهد.

به اذعان بانک مرکزی اگر چه با لحاظ کردن یارانه نقدی بخشی از این کسری درآمد پوشش داده می شود، اما شکاف درآمد و هزینه برای گروه های پایین درآمدی و صاحبان مشاغل غیر حرفه‌ای بسیار بالاست.

این در حالی است که اخیرا تاجگردون -رییس کمسیون برنامه و بودجه - نیز عنوان کرد که بررسی ها حاکی از افزایش ضریب جینی بوده و می تواند پیامهای برای دولت داشته باشد.

با این وجود بانک مرکزی با صدور اطلاعیه ای به بیان توضیحاتی در رابطه با آمار اعلامی خود پرداخت و بدون انتشار آماری از ضریب جینی سال جاری تاکید کرد که افزایش ضریب جینی در سال 1393 متوقف و تا حدی تعدیل شده است.

توضیحات بانک مرکزی درباره ضریب جینی

در گزارش بانک مرکزی آمده است که اصولا برای تحلیل نتایج سیاست‌های اقتصادی بکارگرفته شده، عملکرد متغیرهای کلان اقتصادی ‌نظیر نرخ رشد اقتصادی، نرخ تورم و نرخ بیکاری مورد توجه قرار می‌گیرد.

اما این سیاست‌ها، آثار رفاهی و توزیع درآمدی نیز برجای می‌گذارند که توسط شاخص‌هایی نظیر ضریب جینی سنجیده می‌شود. رجوع به تحولات سال‌های اخیر نشان می‌دهد که یکی از آثار سیاست‌های اتخاذ شده و شرایط عمومی حاکم بر اقتصاد؛ به ویژه در سال‌های 1390 و 1391، افزایش ضریب جینی بوده که البته همان گونه که انتظار می‌رفت، با وقفه خود را در الگوی توزیع درآمد نشان داد.

در حقیقت،‌ افزایش ضریب جینی در سال 1392 یکی از پیامدهای رکود عمیق، تورم بالا، انتظارات تورمی شدید و افزایش نرخ ارز در پی سیاست‌های نامناسب اقتصادی و ارزی ناشی از تحریم‌های ظالمانه علیه کشور بود که از سال‌های قبل آغاز شده‌ بود.

روند تغییرات ضریب جینی نشان می‌دهد در حالی که این شاخص تا سال 1387 روند کاهشی داشته، در سال 1388 با افزایش روبرو شد. از سال 1389 نیز با اجرای قانون هدفمند نمودن یارانه‌ها و در اثر سیاست‌های کنترل قیمتی اعمال شده، بهبود نسبی در الگوی توزیع درآمد در جامعه روی داد و این شاخص، تا حدی کاهش یافت و به رقم0.3813 رسید و در سال 1390 به کمترین میزان خود در سه دهه اخیر(0.3750) رسید.

بر این اساس از آنجا که این امر عمدتا" ناشی از سیاست توزیع یارانه بود و در عین حال سیاست اصلاح حامل‌های انرژی اثرات خود را با وقفه نشان داد و مهم‌تر از اینکه این سیاست مهم با سیاست‌های صحیح پولی و مالی همراه نبود، شرایط حاصله همراه با برخی عوامل برونزا به ویژه تحریم‌ها و پیامدهای آن در راستای تشدید سیر افزایش قیمت‌ها در سال 1391 و شتاب‌گرفتن آن در نیمه نخست سال1392 عمل کرد و بخشی از آثار مثبت بازتوزیعی یارانه‌ها که منجر به بهبود نسبی ضریب جینی شده‌بود، خنثی شد و ضریب جینی مجددا" افزایش یافت.

همانطور که در سوابق دانش علمی و تجربی اقتصادی نیز تصریح شده‌، یکی از مهم‌ترین آثار سوء تورم، بدتر شدن الگوی توزیع درآمد در جامعه و افزایش شکاف طبقاتی به نفع گروه‌های پردرآمد است.

آمار مربوط به سهم سه دهک پائین درآمدی از کل هزینه خانوارها در مناطق شهری نیز این یافته را تایید می‌کند؛ به نحوی که سهم سه دهک فوق از 11.0 درصد در سال 1390 ( بیشترین سهم در سه دهه اخیر) به 10.6 درصد در سال 1392 کاهش یافته است. بنابراین تورم بالای سال‌های اخیر ایران هم‌سو با نتایج جهانی، تاثیر نامطلوبی بر توزیع درآمد داشته است.

به واسطه اهمیتی که دولت یازدهم برای هدف کنترل تورم در مجموعه اهداف اقتصادی قائل است و رویکردهای انضباط‌ گرایانه این دولت، باید امید داشت دستاوردهای حاصل شده در زمینه کنترل تورم استمرار یابد و تقویت شود. اتخاذ سیاست‌های پولی، مالی، تجاری واعتباری مناسب و متناسب با اقتضائات، نه تنها می‌تواند تورم را کنترل کند، بلکه قادر به کاهش این متغیر کلیدی اقتصاد کلان و بهبود شرایط توزیع درآمد در کشور است.

در این صورت و با فرض ثبات سایر شرایط می‌توان انتظار داشت افزایش ضریب جینی در سال 1393 متوقف شده و تا حدی تعدیل شود. البته به دلیل وقفه زمانی بین تورم و تاثیر آن بر الگوی توزیع درآمد و همچنین با توجه به هدفگذاری تورم تک رقمی در سال 1395، امید است که وضعیت توزیع درآمد در سال‌های آتی با بهبود نسبی روبرو شود.