تهیه «فهرست سرخ ملی» گونه‌های درحال انقراض

مدیرکل دفتر تنوع زیستی و حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست از تهیه برنامه عمل برای 30 گونه در معرض انقراض تا پایان برنامه ششم توسعه و همچنین تهیه فهرست «سرخ ملی» خبر داد.

کد خبر: ۱۱۹۵۸۴۳

تاریخ: ۰۱ شهريور ۱۳۹۴ - ۰۸:۰۳

به گزارش خبرگزاری دانا، مجید خرازیان مقدم، با اشاره به وضعیت کلی حیات وحش کشور، گفت: براساس فهرست (IUCN) هفتاد و چهار گونه از مجموع 1140 گونه مهره‌دار موجود در کشور یا در معرض تهدید هستند، یا وضعیت به شدت بحرانی دارند، یا در شرایط غیر قابل قبول قرار گرفته‌اند. وجود این 74 گونه ارزشمند از یک طرف نشان‌دهنده تنوع زیستی مطلوب کشور و از سوی دیگر مسئله‌ای نگران‌کننده است.

وی در ادامه با بیان اینکه در برنامه پنج ساله ششم توسعه نیز تهیه «برنامه عمل گونه‌های در حال انقراض» مورد تاکید قرار گرفته است، اظهار کرد: طی یکی دو سال اخیر از مجموع 74 گونه در معرض تهدید کشور، 30 گونه که دارای اولویت بیشتری هستند، انتخاب و برنامه عمل آنها تدوین شده یا در دست تهیه است.

تهیه کتابچه مدیریتی برای ارتقای وضعیت گونه‌ها

مدیرکل دفتر تنوع زیستی و حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اینکه برای حفظ گونه‌های در حال انقراض کسب اطلاعات پایه‌ای درمورد آن‌ها احتیاج است، گفت: باید اطلاعاتی درباره عوامل تهدیدکننده، وضعیت پراکندگی و جمعیت، وضعیت زیستگاه آن گونه وجود داشته باشد تا بتوانیم راهکاری در زمینه ارتقای وضعیت آن ارائه دهیم؛ بنابراین این اطلاعات در قالب یک کتابچه که در آن آیتم‌های موجود از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی به دست می‌آید، جمع‌آوری می‌شود؛ به این کتابچه برنامه جامع عمل گفته می‌شود که برای بهبود شرایط یک گونه باید طبق این کتابچه رفتار کرد.

وجود برنامه جامع عمل گونه‌ها مانع اقدامات مقطعی و سلیقه‌ای

وی با تاکید بر اینکه تهیه برنامه عمل گونه‌ها به منظور اجتناب از اجرای اقدامات مقطعی و سلیقه‌ای انجام شده است، گفت: وجود برنامه جامع گونه‌ها مانع این می‌شود که در دوره مدیریت هر فرد مجموعه‌ای اقدامات مقطعی و بی‌نتیجه شکل بگیرد. سعی داریم برنامه عمل این گونه‌ها را تدوین کنیم تا در صورت تغییر مدیریت نیز آن برنامه عمل برای گونه‌ها اجرا شود.

خرازیان مقدم همچنین با تاکید بر اینکه برای چاره‌اندیشی لازم به منظور ارتقای وضعیت گونه‌ها به یک برنامه جامع مدیریتی احتیاج است، گفت: برخی از این 30 گونه جانوری، گونه پرچم هستند؛ این گونه‌ها در راس هرم قرار دارند که اگر ساماندهی شوند تاثیر مثبتی در وضعیت سایر گونه‌ها نیز خواهند داشت. برای مثال اگر برای پلنگ که در راس هرم غذایی قرار دارد در برنامه عمل، تدبیری پیش‌بینی می‌شود، گونه‌های پایه و مرتبط با آن نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرند.

اجرای برنامه عمل گوزن زرد

وی در ادامه به تدوین و اجرای برنامه جامع برخی گونه‌ها مثل تمساح (کروکودیل پوزه‌کوتاه) اشاره کرد و افزود: در سال گذشته برنامه عمل گوزن زرد تدوین شد که هفته آینده کلید می‌خورد. همچنین برنامه عمل سمندر نهایی شده و برنامه عمل تعدادی از گونه‌ها مثل غاز پیشانی سفید، خرس سیاه و قهوه‌ای و پلنگ نیز در دست تهیه است.

خرازیان همچنین گفت: در حال حاضر دنبال این هستیم که برنامه عمل شش یا هفت گونه را با همکاری دانشگاه‌ها در قالب انعقاد قرارداد تهیه کنیم.

خرازیان مقدم با اشاره به اینکه در تهیه برنامه‌های عمل گونه‌های در معرض تهدید از همه ظرفیت‌ها استفاده می‌کنیم، گفت: از بدنه کارشناسی کشور در NGOهای تخصصی و علاقه‌مند به مسائل زیست محیطی، مراکز تحقیقاتی دانشگاه‌ها، کارشناسان درون سازمان و پتانسیل بیرون سازمان در سطح ملی و بین المللی استفاده می‌شود.

تهیه برنامه عمل 30 گونه و اجرای 15 گونه در حال انقراض

وی افزود: اجرای برنامه عمل این گونه‌ها در انتهای سال 95 یا ابتدای سال 96 شروع خواهد شد. در طول برنامه پنج ساله ششم توسعه که از سال 95 تا 99 خواهد بود، تصمیم داریم نسبت به تهیه برنامه 30 گونه جانوری و حداقل اجرای برنامه عمل 15 گونه اقدام کنیم؛ البته به تخصیص اعتبارات لازم توسط سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی در این حوزه احتیاج است.

مشکلات سازمان حفاظت محیط زیست در انجام پروژه‌ها

مدیرکل دفتر تنوع زیستی و حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه با اشاره به دو مشکل اساسی در حوزه تخصیص اعتبارات به سازمان حفاظت محیط زیست گفت: تا زمان انجام و رسیدن اعتبارات لازم به دست سازمان، چند ماه اول سال از دست می‌رود.

وی افزود: در حال حاضر که پنج ماه از سال گذشته، هنوز در ارتباط با طرح‌های تملک دارایی هیچ‌گونه اعتباری دریافت نکرده‌ایم. این باعث می‌شود هر سال زمان قابل توجهی را در اجرای طرح‌ها از دست بدهیم؛ زیرا اول اینکه اعتبارات در زمانی که باید، به دست سازمان نمی‌رسد. دوم اینکه درصد تخصیص اعتبارات برای سازمان مشخص نیست؛ در واقع به طور کلی مقدار و زمان تخصیص اعتبارات روشن نیست.

خرازیان مقدم افزود: در بخش اجرای برنامه عمل گونه‌های در معرض تهدید باید سایر دستگاه‌ها نیز دخالت داشته باشند؛ برای مثال بعد از تهیه برنامه عمل هوبره که یکی از مشکلات آن قاچاق این گونه است برای مقابله با این مسئله باید ارگان‌های دیگر نیز از جمله نیروی انتظامی دریایی و گمرکات پای کار بیایند.

مدیرکل دفتر تنوع زیستی و حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه در مورد آمار گونه‌های در معرض تهدید کشور گفت: بر اساس لیست قرمز IUCN هفتاد و چهار گونه در معرض تهدید شامل 21 گونه پستاندار، 25 گونه پرنده، 16 گونه خزنده، چهار گونه دوزیست و 10 گونه ماهی آبهای داخلی هستند.

وی افزود: در حال حاضر تنها استناد برای آمار گونه‌های در معرض تهدید کشور، فهرست سرخ جهانی (IUCN) است اما خود سازمان می‌تواند نسبت به تهیه «لیست سرخ ملی» گونه‌های در معرض تهدید کشور اقدام کند.

خرازیان مقدم در پایان با بیان اینکه در صورت تامین اعتبارات لازم این طرح از سال آینده شروع خواهد شد، گفت: اهمیت تهیه این لیست از آن جهت است که وقتی یک گونه در لیست سرخ جهانی به عنوان گونه در معرض تهدید قرار می‌گیرد، وضعیت این گونه در کل دنیا در نظر گرفته شده است؛ در حالی که ممکن است وضعیت یک گونه در کشور ما اندکی بهتر یا بدتر از وضعیت اعلام‌شده در این لیست جهانی باشد؛ بنابراین لازم است این لیست سرخ ملی را داشته باشیم اما این طرح زمان‌بر است و به اعتبارات کافی احتیاج دارد.