کهن زادبوم چهارتاقی در سرچشمه آبشار نیاسر

چهارتاقی ها سازه هایی هستند که می توان آغاز فصلهای چهارگانه سال را با قرار گرفتن خورشید در هنگام طلوع در روز نخست هرفصل از سال،در زاویه خاصی از میان ستونهای این گونه بناها مشاهده کرد.برای چهارتاقی ها کاربردهای متفاوتی تعریف گردیده است که مهمترین آنها کاربری نجومی و کاربری بعنوان آتشگاه و آتشکده می باشد.تعداد زیادی چهارتاقی در ایران شناسایی گردیده است.یکی از معروفترین آنها چهارتاقی نیاسر کاشان در35کیلومتری شمال غربی این شهراست.

کد خبر: ۱۲۰۱۹۶۴

تاریخ: ۲۱ دی ۱۳۹۴ - ۱۰:۵۷

شهر نیاسر،از توابع شهرستان کاشان و استان اصفهان بوده  ودر ۳۵ كیلومتری شمال غربی شهر كاشان قرار دارد و در منطقه ای كوهستانی در ارتفاعات كركس می باشد. نیاسر دارای پیشینه تاریخی به قبل از اسلام و زمان ساسانیان یعنی حدود 1800 سال پیش می رسد.

چهارتاقی نیاسر،یا همان آتشکده نیاسر، واقع در ارتفاعات بخش نیاسر بر بلندی صخره ای مرتفع بنام تالار نیاسر و در نزدیکی چشمه اسکندریه قرار دارد. این آتشكده توسط اردشیر بابكان ساخت شده است. طول و عرض آن ۱۴ متر در ۱۴ متر می باشد. این بنا پس از یورش تازیان (اعراب) ویران شد ولی سپس توسط مردم بازسازی گشته است و امروز تقریبا سالم می باشد. اين آتشكده مسلط بر دشت و روستاي نياسر كاشان است و سالم ترين آتشكده بازمانده از ايران باستان ميباشد كه ديوارهاي خسته آن با پهناي چهارده متر گنبد آنرا بر روي چهار وجه خود نگه داشته اند. این آتشکده بر سر راه کاشان به دلیجان که در واقع در نزدیکی یک چشمه که در گذشته در کنار آن نی میرویید،بنابراین به کمک همین مصالح یعنی سنگ و گچ و نی و با معماری بسیار خوب که احتمالا معمار در کاشان زندگی می کرده آن را برپاداشته است.سازنده این آتشکده چون چوب در دسترس نداشته و زمانی که قسمت تحتانی را می ساخته میدانسته که بعدها باید خود و افرادی او را یاری می کنند بتوانند اطراف گنبدی که در آینده باید ساخته شود و همچنین روی بنا راحت جابجا شده و مصالح در دسترس باشد به همین دلیل نی سرسرا به عرضی بیش از 2متر در اطراف گنبد ایجاد کرده و ضخامت دیوار را ایجاد میکرده که کاری بسیار هوشمندانه بوده است.گنبد اصلی بنا به شکل تخم مرغی بوده که پس از تخریب آنرا دوباره بازسازی کرده اند.در وسط کف بنا گودالی است که آتش را در آن قرار میدادند.

این اثر دوره ساسانی با نام آتشکده نیاسر در تاریخ 21آبان 1317با شماره ثبت 316 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

آتشکده ها و پرستشگاهها سابقه ای چندین هزارساله دارند که برخی از آنها در معرض دید و پرستش همگانی قرار داشته و برخی تنها در دسترس موبدان بود و برای نگهداری آتش مقدس بکار میرفت.برای این بنا کاربردهای گوناگونی همچون نشان راهیابی، بنای یادبود،آتشگاه و قبر بزرگان مطرح شده بود.این بنا بیشتر کارکردی تقویمی دارد و به گونه ای ساخته شده که طلوع و غروب خورشید در آغاز و میانه هر یک ازفصل های سال از یکی از روزنه های آن دیده میشود.بنای چهارتاقی نیاسر به مانند دیگر چهارتاقی های منفرد ایران بدون وجود بناهای دیگر در اطراف آن ساخته شده و دقت محاسبات تقویمی آن بیش از دیگر بناهای دیگر تقویمی جهان است که گاه تا سه درجه خطا دارند.

بنای مذکور در مسیر جاده کاشان به دلیجان و در فاصله حدود 20کیلومتری از اتوبان قم_کاشان و بر فراز تپه ای واقع در منتهی الیه جنوب غربی شهر نیاسر واقع است.

گردشگرانی که به کاشان سفر میکنند ،نیاسر را فراموش نکنند.چون در این بخش از شهر جاذبه های گردشگری بسیاری وجود دارد و بهترین فصل سفر به نیاسر اردیبهشت ماه است.