غدیری دیگر از راه رسید؛

عید غدیر؛ تجلی بیعت امت با امامت

غدیر یکی از بزرگ ترین عیدهای شیعیان و یادآور پیمان مقدسی است که به موجب آن انسان های پاک اندیش با پذیرش پیشوایی امیرمومنان(ع)؛ ولایت پذیری خود را به منصه ظهور رسانند و با این بیعت مهم، اطاعت و سرسپردگی خویش را به ذات احدیت نشان دادند و یاری بخش حضرت علی(ع) در مسیر انجام دادن رسالتی بزرگ شدند.

کد خبر: ۱۲۱۴۵۹۲

تاریخ: ۳۰ شهريور ۱۳۹۵ - ۱۱:۲۵

خبرگزاری دانا_ هجدهم ذی الحجه ﺳﺎل دﻫﻢ ﻫﺠﺮت یکی از بزرگترین رویدادهای جهان اسلام به وقوع پیوست. هنگامه ای که جبرییل(ع) در مسیر بازگشت از حجة الوداع در منطقه غدیر خم بر حضرت محمد(ص) نازل شد و فرمود: «ای پیامبر، آنچه را از پروردگارت برتو فرود آمده است به مردم برسان و اگر نرسانی رسالت خدای را به جا نیاورده ای و خداوند تو را از گزند مردم حفظ می کند.»

بدین شکل پیامبر اکرم(ص) به همراهان خویش فرمان توقف دادند تا مسوولیت الهی خویش را به سرانجام برسانند و پس از خواندن نماز ظهر، بر بالای منبر رفتند و برای پیروان خویش سخنرانی کردند و به بیان موضوع جانشینی و ولایت امیرمومنان(ع) پرداختند.

حضرت محمد(ص) در این باره فرمودند: «ای مردم! این علی است برادر و وصی و نگاهبان دانش من و هم اوست جانشین من در میان امّت و بر گروندگان به من و بر تفسیر کتاب خدا که مردمان را به طرف او بخواند و به آن چه سبب خشنودی اوست عمل و با دشمنانش ستیز کند. او پشتیبان فرمانبرداری خداوند و بازدارنده از نافرمانی او باشد. همانا اوست جانشین رسول الله و فرمانروای ایمانیان و پیشوای هدایتگر از طرف خدا و کسی که به فرمان خدا با پیمان شکنان، رویگردانان از راستی و درستی و به دررفتگان از دین پیکار کند.»

فرستاده حق پس از پایان سخنان گوهربار خویش از مسلمانان خواستند که این پیام مهم را به افرادی که در آن مکان نبودند، اعلام کنند و اینگونه رسول اکرم(ص) رسالت خویش را بر جهانیان کامل کردند. حاضران بعد از این امر به حضرت علی(ع) تبریک گفتند و با ایشان به بیعت پرداختند تا پس از پیامبر(ص) پیرو این امام همام در مسیر دستیابی به سعادت حقیقی باشند.

حضرت محمد(ص) درباره عید غدیرخم فرمودند: «روز غدیر خم، برترین عیدهای امت من است و آن روزی است که خداوند بزرگ دستورداد برادرم، علی بن ابی‏طالب را به عنوان پرچمدار (و فرمانده) امتم منصوب کنم، تا بعد از من مردم به دست او هدایت شوند و آن روزی است که خداوند در آن روز دین را تکمیل و نعمت را بر امت من تمام کرد و اسلام را دین آنان قرار داد.»

علی ابن ابیطالب(ع) نیز این واقعه را هنگامه ای قلمداد می کند که ﭘﻨﻬﺎن ﻫﺎ و رازها آﺷﮑﺎر ﺷﺪﻧﺪ؛ روزی بزرگ و ﺑﺎ ﺷﮑﻮه ﮐﻪ رسالت خاتم پیامبران کامل شد.

محمدتقی مبشری، عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان و مدیرگروه درس های معارف اسلامی دانشگاه های سراسر کشور یکی از رخدادهای مهم و سرنوشت ساز تاریخ اسلام را غدیر خم عنوان کرد و در این باره به ایرنا گفت: با توجه به زمینه سازی های پیامبر اکرم(ص) برای حضور فراوان مسلمانان در موسم حج و سخن ایشان که فرمودند این آخرین سفر حج با حضور آخرین پیامبرمحسوب می شود، شمار زیادی از مسلمانان در این سفر حضرت محمد(ص) را همراهی کردند. در برخی از متن های تاریخی شمار همراهان آخرین فرستاده حق در حجة الوداع، 120 هزار تن گزارش شده است. پیامبر(ص) در راه بازگشت از حجة الوداع فرمودند، قصد بیان مطلبی را به همراهان خویش دارند که در حقیقت آینده امت اسلامی به این سخنان بستگی دارد. بنابراین مردم مکه برای شنیدن سخنان و توصیه های حضرت محمد(ص) از شهر خارج شدند و تا جایی که آن زمان به عنوان سرزمین غدیر مشهور بود، همراه رسول نبی(ص) آمدند و در آن مکان حضرت محمد مصطفی(ص) خطبه غدیر را بیان کردند. این منطقه در فاصله 100 کیلومتری مکه قرار دارد که حضور مردم در آنجا نشان دهنده شوق همراهان برای شنیدن سخنان پیامبر خدا(ص) است. با توجه به اینکه حضرت محمد(ص) تمامی تلاش خود را برای بیان خطبه های کوتاه در شرایط مهم به کار می بستند اما این سخنرانی بسیار طولانی صورت پذیرفت که این امر نشان دهنده اهمیت موضوع برای حضرت محمد(ص) به شمار می رود.

عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان، تقوا و جهاد در راه خدا را از مهمترین ویژگی های حضرت علی(ع) دانست و تصریح کرد: ایشان دوران کودکی را در کنار پیامبر(ص) سپری کرد و با روش های تربیتی حضرت محمد(ص) رشد و پرورش یافت و از ابتدا با سیره و سنت رسول اکرم(ص) آشنا شد. همچنین باید گفت در جنگ های مسلمانان با کفار، امام علی(ع) پناهگاه مومنان به شمار می رفت. در نبرد «اُحد» اگر نخستین امام شیعیان(ع) حضور نداشت، پیامبر(ص) به شهادت رسیده بودند.

امام علی(ع) در تقوا، جهاد در راه خدا و دریافت علم و دانش پیشگام بود. بنابراین هر شخصی که این مولفه ها در وجودش شکل می گرفت، بهترین گزینه برای جانشینی پیامبر(ص) محسوب می شد. حضرت محمد(ص) زمانی که مکه را ترک می کردند، مولای متقیان(ع) را به جای خود به عنوان امین بر می گزیدند. از طرف دیگر مردم آن زمان نسبت به امیر مومنان(ع) توجه خاصی داشتند زیرا زمانی که خاتم پیامبران(ص) فرمودند نخستین فردی که به ایشان ایمان بیاورد، جانشین آن بزرگوار خواهد شد، تنها امام علی(ع) داوطلب شد، پر واضح است که این امام همام(ع) از همان نخست به عنوان ادامه دهنده راه حق شناخته شده بود. یکی دیگر از علت های احترام مردم مکه به حضرت علی(ع) را می توان این دانست که آنان به چشم خود دیده و از معتمدان شنیده بودند که امیر مومنان(ع) در مکه متولد شده است و این مکان مقدس حتی برای مشرکان نیز محترم بود.

این استاد دانشگاه در ادامه افزود: پیامبر(ص) بسیاری از سنت های اشتباه آن روزگار را از میان برداشتند. یکی از باورهای نادرست آن زمان، میزان سن برای زمامداری و مدیریت جامعه به شمار می رفت که پیامبر اسلام(ص) در مسیر اصلاح آن تلاش های فراوانی را انجام دادند، برای نمونه فرماندهی سپاه یکی ازجنگ ها را به عهده «اسامه بن زید» سپردند که فرد جوانی بود، در حالی که برخی افراد می پنداشتند از او با تجربه تر هستند و این مقام شایسته آنها است. سپردن وظیفه هدایت مسلمانان نیز در زمان نبود پیامبر به حضرت علی(ع) از دیگر اقدام های ایشان در راه درست کردن سنت های اشتباه جامعه به شمار می رود که در این میان با انتخاب آن امام بزرگوار(ع) علاوه بر اصلاح اندیشه مردم به تدریج وظیفه هدایت مسلمانان را به امیرالمومنان(ع) واگذار کردند.

وی در ارتباط با دلیل های انتخاب آخرین سفر حج برای اعلام جانشینی امام علی(ع) بیان داشت: در آن زمان مسلمانان زیادی در شبه جزیره عربستان زندگی می کردند. با افزایش شمار مسلمانان در این منطقه، پیامبر(ص) بهترین موقعیت را برای ارایه پیام و رسالت خود، موسم حج دانستند زیرا در این مراسم بیشتر مسلمانان گرد هم می آمدند و اینگونه می توانستند رسالت بزرگ خویش را به سرانجام برسانند.

مبشری درباره علت مکتوب نبودن سند ولایت امام علی(ع) تاکید کرد: با وجود گسترش سواد در میان مسلمانان، باز هم برخی از آنان از این توانایی برخوردار نبودند. بنابراین تاریخ به صورت نقلی منتقل می شد. باید گفت تا پیش از دهه 60 هجری قمری تاریخ نگاری به شکل کنونی وجود نداشت و بیشتر به علم شفاهی توجه می شد. از طرف دیگر رشد و تقویت ایمان مسلمانان در گرو ایمان آوردن به آنچه شنیده اند، است.

موضوع دیگر این بود که اگر پیامبر اکرم(ص) این مهم را به صورت مکتوب ارایه می کردند، شاید برخی افراد که برای رسیدن به اهداف خویش از هیچ عملی دریغ نمی کردند، نامه ایشان را از میان می بردند یا آنکه آن را تحریف می کردند. بنابراین حضرت محمد(ص) با آگاهی از این مساله و به امر خداوند برای مسلمانان مطلبی را مکتوب بر جای نگذاشتند.

عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان در ادامه توضیح داد: بزرگترین ویژگی حضرت علی(ع) ساده زیستی ایشان است که در زمان زمامداری با مردم و به ویژه طبقه محروم جامعه ارتباط دوستانه ای داشت. این امام والامقام در دوره امامت به امانتداری مشهور و نسبت به بیت المال بسیار حساس بود، به گونه ای که این فرصت را بهترین هنگامه به منظور خدمت رسانی به مسلمانان می دانست. در مجموع ساده زیستی، ارتباط خوب با قشر محروم جامعه و عدالت محوری را می توان از جمله مهمترین ویژگی های حکومت ایشان برشمرد.

این استاد دانشگاه در پایان با اشاره به ویژگی های جامعه ولایتمدار گفت: غدیر پیام تسلیم شدن در برابر امر الهی را به همراه دارد و پذیرش ولایت نشانه این امر است. جلوه های مختلفی را می توان از خواست پروردگار در جامعه مشاهده کرد و فردی که بخواهد به امیر مومنان(ع) اقتدا کند بایستی پاک بودن را سرلوحه زندگی خود قرار دهد و نسبت به بیت المال حساس باشد و حق الناس را رعایت کند. برای تحقق ولایتمداری باید قانون های اسلامی در تمامی ابعاد جامعه برقرار شود که موضوع عدالت اقتصادی و اجتماعی بخشی از این امر به شمار می رود و از مهمترین خواسته های حضرت علی(ع) است. یکی دیگر از مولفه های حکومت پیرو ایشان، بها دادن به ارزش های اصیل اسلامی محسوب می شود. بنابراین اگر جامعه ای خواهان برقراری حکومت الهی باشد، باید در مسیر اعتلای ارزش های آن گام بردارد.