صنعت نفت در سال ٩٥؛ از تولید و صادرات تا دیپلماسی موفق در اوپک

رشد تولید و صادرات نفت و میعانات گازی، افزایش گازرسانی شهری و روستایی، توسعه میدان های مشترک نفتی در غرب کارون و بکارگیری دیپلماسی انرژی در اوپک بخشی از دستاوردهای صنعت نفت در سال 1395 به شمار می رود.

کد خبر: ۱۲۲۱۰۴۸

تاریخ: ۱۹ فروردين ۱۳۹۶ - ۰۸:۲۲

به گزارش خبرگزاری دانا از پایگاه خبری «مارکت ریالیست» و تحقیقات شبکه خبری «بلومبرگ» آمریکا، صادرات نفت و میعانات گازی ایران در ماه مارس (اسفند 1395- فروردین 1396) به بیشترین میزان در 27 سال گذشته رسید.
براساس این گزارش، صادرات نفت و میعانات گازی ایران نیز در فاصله بیستم فوریه تا بیستم مارس 2017 میلادی (سی ام بهمن تا سی ام اسفندماه گذشته) به سه میلیون و 50 هزار بشکه در روز رسید که بیشترین میزان صادرات از سال 1979 میلادی به شمار می رود.
همچنین ایران قصد دارد تا سال 2021 میلادی تولید نفت خود را به پنج میلیون بشکه در روز برساند.
برآورد خبرگزاری انگلیسی «رویترز» نشان می‌دهد تولید نفت ایران در ماه مارس 2017 میلادی با 10 هزار بشکه در روز رشد نسبت به ماه پیش از آن، به سه میلیون و 770 هزار بشکه افزایش یافت.
البته آمار رسمی تولید نفت ایران در این ماه هنوز اعلام نشده است. این میزان در ماه فوریه 2017 میلادی (بهمن- اسفند گذشته) سه میلیون و 814 هزار بشکه در روز اعلام شده بود.
اکنون تولید روزانه نفت ایران به بالاترین میزان خود در هفت سال گذشته رسیده و پس از لغو تحریم ها از 0.5 درصد افزایش ماهانه و 24.6 درصد رشد سالیانه برخوردار شده است.
در همین پیوند، نشریه وزارت نفت (مشعل) نوشت: با توجه به برنامه افزایش تولید نفت در برنامه ششم توسعه و هدف‌گذاری برای رسیدن به عدد چهار میلیون و ٧٠٠ هزار بشکه تولید روزانه نفت، حفر ٥٠٠ حلقه چاه ضرورتی است که می‌تواند پاسخگوی این رقم تولید باشد.
در صنعت نفت کشور، شرکت ملی حفاری ایران به عنوان فعال‌ترین شرکت در این زمینه بیش از چهار هزار و 200 حلقه چاه را در بیش از سه دهه اخیر حفاری کرده و تحویل بهره‌بردار داده است.
توان تخصصی صنعت حفاری در کشور تا آنجا ارتقا یافته است که شرکت ملی حفاری ایران، خود ٦٠ درصد حفارهای کل صنعت نفت را انجام می‌دهد؛ ضمن آن که ٧٠ درصد عملیات جنبی حفاری چاه‌های نفتی نیز به عهده این شرکت است که از ایجاد تحولی شگرف در صنعت حفاری چاه‌های نفتی حکایت دارد.

**افزایش ظرفیت تولید نفت بیش از ٤ میلیون بشکه
یکی از اولویت‌های مهمی که در سال ٩٥ از سوی وزیر نفت به شرکت ملی نفت ایران ابلاغ شد، شتاب در افزایش ظرفیت تولید نفت خام بود.
براین اساس، تولید نفت خام که تا مدت‌های طولانی به واسطه کج رفتاری و بداخلاقی و تحریم‌های ظالمانه، کمتر از 2 میلیون بشکه در روز بود، با تلاش‌های فراوان در بخش‌های ستادی و عملیاتی وزارت نفت، به میزان قابل توجه یک میلیون و ٨٠٠ هزار بشکه در روز افزایش یافت و به این ترتیب برگ زرین دیگری بر افتخارهای صنعت نفت و کشور افزوده شد.
خردادماه امسال زنگنه با حضور در مجلس شورای اسلامی از تولید روزانه بیش از سه میلیون و ٨٠٠ هزار بشکه ای نفت خبر داده و گفته بود: این میزان تولید نفت نسبت به زمان تحویل دولت یازدهم، دو برابر شده است.
بنابر آمار منابع معتبر، ذخابر اثبات شده نفت خام ایران، ١٥٨میلیارد بشکه برآورد شده که این مقدار معادل 9.3 درصد ذخایر اثبات شده نفت جهان است و ایران را پس از ونزوئلا و عربستان در رتبه سوم دنیا قرار می‎دهد.

**امضای نخستین توافقنامه بین‌المللی در پسا برجام
١٨آبان ماه یک روز به یاد ماندنی برای صنعت نفت کشور است. روزی که با شکسته شدن و فرو ریختن دیوار بلند تحریم‌های بین‌المللی، شرکت ملی نفت ایران در خصوص توسعه فاز ١١پارس جنوبی تصمیم مهمی گرفت و پیرو این تصمیم بود که نخستین توافقنامه پسابرجامی در حوزه صنعت نفت امضا شد.
پیرو این توافقنامه، توسعه فاز١١به مثلثی از شرکت‌های توتال فرانسه، سی.ان.پی.سی چین وپتروپارس ایران که کنسیرسیومی قوی در اجرای طرح‌های نفتی به شمار می‌آیند، سپرده شد.
در این توافقنامه که علی کاردر، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، استفان میشل، مدیر توتال در خاورمیانه و ژوژان تینگ، مدیرشرکت ملی نفت چین، امضاکنندگان آن بودند، توتال راهبری توسعه فاز١١ پارس جنوبی را عهده دارد شده است.
قراراست قرارداد نهایی مربوط به این توافقنامه اوایل سال ٢٠١٧ میلادی میان شرکت‌های یاد شده امضا شود. توتال از شرکت‌های پیشتاز در سرمایه گذاری در صنعت نفت ایران است. با امضای این تواقفنامه برای طرح توسعه فاز ١١پارس جنوبی، می رود تا پرونده تکمیل فازهای پارس جنوبی که در سال ١٣٧٦ به وسیله بیژن زنگنه، وزیر نفت، باز شده بود، در دولت تدبیر وامید بسته شود.
فاز١١ الگویی برای توسعه دیگر فازهای پارس جنوبی به منظور جلوگیری از افت فشار و افزایش ضریب برداشت از این میدان مشترک است و برنامه ایران را برای دستیابی به درآمد ١٠میلیارد دلاری ازمحل توسعه هر فاز پارس جنوبی محقق خواهد کرد.

**تولید میعانات گاز، امروز ٦٠٠ هزار بشکه در روز
افزایش تولید میعانات گازی با هدف حضور دربازارهای بین‌المللی جهت کسب درآمد بیشتر برای کشور، رخداد مهم دیگری است که صنعت نفت آن را در قاب برنامه‌های خود قرار داده است.
این دستاورد با توجه به عبور ازسد تحریم‌های بین‌المللی و دستاوردی پسابرجامی برای کشور، با بهبود فضای سیاسی و متعاقب آن بهتر شدن این فضا در حوزه اقتصادی در صنعت نفت، درسال ٩٥ با شتابی بیشتر از قبل پیگیری شد؛ تا آنجا که هم اکنون که پای درسال جدید می‌گذاریم، تولید میعانات گازی به عنوان یکی ازمنابع درآمدی صنعت نفت برای کشور به بیش از٦٠٠ هزار بشکه در روز رسیده است و پیش‌بینی می‌شود با برنامه‌های تعریف و تدوین شده ازسوی وزارت نفت،این روند ادامه یابد.
نگاهی به کارنامه فعالیت صنعت نفت دراین حوزه نشان می‌دهد تولید میعانات گازی که در سال ٩٢ نزدیک ٣٨٠ هزار بشکه بوده، از دی ماه ٩٤ تا خردادماه امسال رشد دوبرابری داشته است.
با افزایش تولید نفت خام و میعانات گازی، افزایش‌هایی که درآینده نزدیک در این بخش‌ها اتفاق خواهد افتاد، باردیگر حضور ایران در بازارهای بین‌المللی احیا خواهد شد و بازار عرضه آنها نیز رونق دوباره‌ خواهد گرفت. بدون تردید، دستیابی به این ارقام، با تلاشی شبانه‌روزی و مضاعف محقق شده است، تلاش برای افزایش برداشت از میدان‌های مشترک نفتی که غرب کارون از مهم‌ترین آنها به شمار می‌رود.

**دستیابی به تولید روزانه ٨٣٠ میلیون مترمکعب گاز طبیعی
با برداشته شدن سد تحریم فعالیت‌های حوزه تولید گاز که بدون وقفه و مستمر انجام می‌شد نیز، شتاب بیشتری گرفت و منجر به این شد که ظرفیت تولید گاز کشور که در ابتدای امسال، نزدیک به ٧٠٠ میلیون مترمکعب در روز بود، با اولویت بیش ازپیش برداشت از میدان مشترک و برداشت گاز از این حوزه، همچنین راه‌اندازی فازهای جدید پارس جنوبی به رقم قابل توجهی افزایش یابد.
به گونه‌ای که حجم تولید گاز در کشور هم اکنون به بیش از٨٣٠ میلیون مترمکعب در روز رسیده است و با بهره‌برداری از فازهای جدید، نوید آن می‌رود که تولید آن در زمانی نه چندان دور به 1.2 میلیارد مترمکعب در روز برسد.

**پیروزی پر افتخار در اوپک
٢٠ آذرماه ٩٥ برای صنعت نفت کشور روزی تاریخی است که نشان می‌دهد ایران یکی از اعضای تاثیر گذار در بازار نفت جهان است و وزنه‌ای مهم درمیان کشورهای عضو کشورهای صادر کننده نفت(اوپک)به شمار می‌آید.
دراین روز اعضای این سازمان مهم نفتی در وین گرد هم آمدند تا در یکصد و هفتاد و یکمین نشست رسمی خود درباره فریز نفتی که بیش از یکسال و نیم بازار فروش و صادرات نفت را تحت الشعاع قرارداده بود، تصمیم بگیرند.
در این میان تهران در کانون توجه‎‎‎ قرار داشت و اعضای اوپک هم به این درجه از درک رسیده بودند که حصول توافق بدون حضور ایران که به تازگی از بند تحریم‌ها رها شده بود، تحقق یافتنی نیست.
دراین نشست مهم و تاریخی، اعضای اوپک توافق کردند از اول ژانویه ٢٠١٧ (نخستین روز سال نو میلادی) روزانه یک میلیون و ٢٠٠ هزار بشکه از مجموع تولید نفت خام خود بکاهند و این رقم را به ٣٢ میلیون و ٥٠٠ هزار بشکه در روز برسانند تا جانی تازه در کالبد بازار نفت دمیده شود.
بنابراین توافق، همچنین قرار شد که کشورهای غیرعضو این سازمان نیز برای کمک به کاهش مازاد عرضه نفت در بازار، تولید نفت خام خود را روزانه ٦٠٠ هزار بشکه در روز کاهش دهند.
اوپک با این تصمیم بار دیگر ثابت کرد منطق دیپلماسی و تعامل سازنده همچنان در دنیا می‌تواند زمینه ساز موفقیت‎های بزرگ باشد.
توفیق اوپک در نشست ١٧١ در رسانه‎های دنیا بازتاب گسترده‎ای داشت و همه آنها به نقش سازنده دیپلماسی ایران برای ایجاد پیوندی میان اوپک و غیراوپک اذعان داشتند.
بازار نفت هم در پی این توافق جانی دوباره گرفت و نمودار سینوسی قیمت‎ها یکباره صعودی شد. پس از نشست الجزیره و نشست ١٧١اوپک، توافق تاریخی روز ١٠ دسامبر ٢٠١٦ (٢٠ آذرماه) کشورهای عضو و غیرعضو اوپک تکمیل کننده زنجیره رایزنی‎ها‎، مذاکرات یک سال اخیر بود و سرانجام تولید کنندگان عمده نفت جهان توافق کردند برای بهبود اوضاع بازار روزانه حدود یک میلیون و ٨٠٠ هزار بشکه از مازاد عرضه موجود در بازارهای جهانی بکاهند.

**افتتاح ٣ میدان نفتی مشترک غرب کارون
آزادگان شمالی، یادآوران و یاران شمالی، میدان‌های مشترک غرب کارون هستند که آبان ماه امسال با هدف تثبیت افزایش برداشت نفت خام ازآنها با حضور حسن روحانی، رئیس جمهوری به طور رسمی افتتاح و گامی دیگر در جهت شکوفایی صنعت نفت برداشته شد.
با افتتاح این سه میدان نفتی مشترک که از اولویت‌های مهم دولت تدبیر و امید بود، برداشت نفت خام از این حوزه (غرب کارون) درمجموع ١٩٠هزاربشکه در روز افزایش یافت و به ٢٦٠ هزار بشکه در روز رسید.
حوزه نفتی غرب کارون شامل میدان‌های نفتی «آزادگان شمالی»، «آزادگان جنوبی»، «یاران شمالی» و «یادآور» است که برداشت کنونی روزانه نفت خام آنها به ترتیب ٤٠ هزار بشکه (آزادگان شمالی)، ٧٥هزاربشکه (آزادگان جنوبی)، ٣٠ هزار بشکه یاران شمالی و١١٥هزار بشکه( یادآوران) است.
به گفته علی کاردر، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، با افزایش تولید میدان نفتی آزادگان جنوبی و به مدار آمدن میدان نفتی یاران جنوبی، تولید نفت در میدان‌های نفتی مشترک غرب کارون از مرز ٢٠٠ هزار بشکه در روز می‌گذرد.
وی با بیان این که ذخایر درجای نفت این حوزه نفتی ٦٧ میلیارد بشکه است، براین نکته نیز تاکید دارد که افزایش یک درصدی ضریب بازیافت از میدان‌های نفتی حوزه غرب کارون، به معنای استحصال ٦٥٠ میلیون بشکه‌ای نفت خام از آنهاست و در نظر گرفتن هر بشکه نفت ٥٠ دلار به منزله کسب درآمدی برابر با ٣٣ میلیارد دلار برای کشور است.

**صرفه‌جویی ٩ میلیون لیتری گازوئیل با طرح پیمایش

دستاورد اجرای طرح «تخصیص سهمیه گازوئیل به ازای پیمایش» که از مهر ماه پارسال با استفاده از ظرفیت‌های سامانه هوشمند سوخت عملیاتی شد، با گذشت حدود ١١ ماه از اجرای این پروژه به صرفه‌جویی روزانه حدود ٩ میلیون لیتر در مصرف گازوئیل بخش حمل و نقل کشور انجامیده است.
از ابتدای امسال تاکنون به استناد آمارهای رسمی، میانگین مصرف گازوئیل در دو بخش حمل و نقل و غیرحمل و نقل با کاهشی حدود ٩ درصدی به 72.5 میلیون لیتر در روز رسیده و نکته قابل توجه آن است که مصرف گازوئیل در بخش حمل و نقل هم از روزانه ٥٠ میلیون لیتر به ٤٢ تا ٤٣ میلیون لیتر در روز رسیده است.
با اجرای طرح «تخصیص سهمیه گازوئیل به ازای پیمایش» معادل ظرفیت تولید گازوئیل یک پالایشگاه ١٢٠ تا ١٥٠ هزار بشکه ای (معادل هفت میلیون لیتر در روز) در مصرف این فرآورده میان تقطیر پالایشگاه‌های نفت کشور صرفه‌جویی صورت گرفته است.
پیش از اجرای طرح ارائه‌ سوخت در ازای پیمایش تعداد کامیون‌های با عمر بیشتر از ٣٥ سال فعال در ناوگان ایران ١٢٧ هزار دستگاه بود که با اجرای این طرح این رقم به ٥٢ هزار دستگاه کاهش یافت.
این کامیون‌ها در هر ١٠٠ کیلومتر پیمایش مصرف سوخت ٦٠ لیتر را به ثبت می‌رسانند و از این‌رو خروج هر یک از آنها از ناوگان می‌تواند صرفه‌جویی قابل توجهی به وجود آورد. طبق برآوردهای ابتدایی صورت گرفته خروج این کامیون‌ها به کاهش مصرف ٧ میلیون لیتری گازوئیلی در طول روز منجر شده است و اگر قیمت جهانی گازوئیل را یک دلار در هر لیتر به حساب آوریم به معنای آن است که ما روزانه هفت میلیون دلار صرفه‌جویی در مصرف سوخت را به ثبت رسانده‌ایم.
بر اساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته در ١٠ سال درآمد جمع‌ شده به ١٠ میلیارد دلار می‌رسد و طبق ماده ١٢ قانون رفع موانع تولید 2.7 میلیارد دلار از این رقم به افراد جامعه نیز باز گردد.

**پالایشگاه آبادان با برجام زنده شد
قرارداد اجرای طرح توسعه و تثبیت ظرفیت پالایشگاه آبادان با سه میلیارد دلار سرمایه‌گذاری «٣٠ بهمن ماه» امسال به امضا رسید و بزرگترین سرمایه‌گذاری دوران برجام را برای اجرای طرح توسعه و تثبیت ظرفیت نصیب پالایشگاه آبادان کرد. پالایشگاه آبادان در حال حاضر با ظرفیت پالایش٤٠٠ هزار بشکه در روز مشغول به کار است، که ٢٥٠ هزار بشکه از ظرفیت ٤٠٠ هزار بشکه در سه واحد تقطیر با قدمت بیش از ٧٠ سال پالایش می‌شود. طرح تثبیت ظرفیت و بهبود کیفیت فرآورده‌های پالایشگاه آبادان شامل واحد تقطیر ٢١٠ هزار بشکه‌ای در روز است که جایگزین واحدهای تقطیر قدیمی خواهد شد و ظرفیت کل پالایش بعد از احداث این واحد به میزان ٣٦٠ هزار بشکه در روز تثبیت خواهد شد.
همه محصولات حاصل از پالایش٣٦٠ هزار بشکه در واحدهای تصفیه هیدروژنی تصفیه می‌شوند و کیفیت محصولات پالایشگاه به یورو ٥ ارتقا می‌یابد.
کاهش آلاینده‌های زیست محیطی محصولات با حذف گوگرد مطابق با استاندارد یورو، سودآوری پالایشگاه با تبدیل نفت‌کوره به نفت‌گاز و بنزین با استفاده از تکنولوژی هیدرو کراکر و کاهش تولید نفت کوره از جمله دستاوردهای اجرای این طرح است.
با اجرای طرح توسعه و تثبیت ظرفیت، شاهد ساخت بزرگترین واحد تقطیر کشور، ساخت بزرگترین واحد هیدروکراکر کشور برای تبدیل مازوت به محصولات با ارزش مانند سوخت جت، گازوئیل و گاز مایع، خارج شدن واحدهای قدیمی از مدار تولید و جایگزینی با واحدهای جدید براساس فناوری روزآمد، ایجاد اشتغال برای حدود ٤ تا ٨ هزار نفر (به صورت مستقیم) و ایجاد اشتغال چند برابری نیروی کار غیرمستقیم و بکارگیری حداکثری صنایع استان خوزستان خواهیم بود.

**صادرات فرآورده‌های نفتی پس از ١٠٠ سال رکورد زد
برای نخستین بار در طول تاریخ ١٠٠ ساله نفت ایران، صادرات فرآورده‌های نفتی به رقم بی سابقه ٤٥٠ هزار بشکه در روز رسید.
بر اساس پیش‌بینی‌ها با توجه به افزایش شبکه گازرسانی و اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی، صادرات فرآورده‌های نفتی ایران تا سال آینده از مرز ٦٠٠ هزار بشکه در روز خواهد گذشت و ایران صادرکننده همه فرآورده‌های نفتی « نفت گاز، نفت سفید، نفت کوره، گاز مایع، سوخت هواپیما، بنزین » خواهد شد.
فرآورده‌های نفتی در سال جاری از بنادر عسلویه، ماهشهر، بندرعباس و لاور صادر شده که تلاش می‌شود با برنامه‌ریزی‌های انجام شده سال آینده با تکمیل اسکله‌های کشور این موضوع سرعت بیشتری به خود گیرد تا از حجم ترافیک موجود در اسلکه‌ها کاسته شود.
این در حالی است که ایران تا سال ٩٢ واردکننده فرآورده‌های نفتی بود و پس از سه سال با توجه به فرمایش مقام معظم رهبری برای جلوگیری از خام فروشی در این مسیر، گام نهاد و امروز پس از سه سال به صادرکننده فرآورده‌های نفتی تبدیل شده ایم.
با اجرای طرح‌های بازسازی و نوسازی پالایشگاه‌ها، اصلاح الگوی مصرف سوخت در کشور و اصلاح زیرساخت‌های صادراتی، سال آینده شاهد صادرات ٣٥ درصد از محصولات پالایشگاه‌های کشور خواهیم بود. همچنین چشم انداز صادراتی کشور نشان می‌دهد با بهره‌برداری و اجرای طرح‌های پالایشی، کشور تا سال ١٤٠٤ به یکی از صادرکنندگان بزرگ فرآورده‌های نفتی در منطقه با صادرات روزانه بیش از یک میلیون و ٥٠٠ هزار بشکه فرآورده نفتی تبدیل می‌شود که این موضوع مستلزم تولیدی شدن پالایشگاه‌های ستاره خلیج فارس، بهمن گنو، پارس، آناهیتا و سیراف است.

**تکمیل زنجیره توزیع بنزین یورو ٤ در کلانشهرهای کشور
زنجیره توزیع بنزین و گازوئیل یورو٤ در هشت کلانشهر تهران، مشهد، کرج، اهواز، اصفهان، تبریز، اراک و شیراز در دولت یازدهم تکمیل شد.
علاوه بر این هشت کلانشهر، شهرهای اطراف اصفهان، آبادان، خرمشهر و قم هم به این جرگه پیوستند و با بهره‌برداری از طرح توسعه پالایشگاه‌های بندرعباس و لاوان، همه شهرهای مسیر بندرعباس تا تهران بنزین و نفت‌ گاز یورو ٤ دریافت می‌کنند و زنجیره توزیع ٢٠ شهر کشور تکمیل خواهد شد.
تولید بنزین یورو ٤ در سال 95 به ظرفیت تولید ٢٦ میلیون و ٣٠٠ هزار لیتر در روز رسید که اکنون روزانه ٢٢ میلیون لیتر بنزین یورو٤ در هشت کلانشهر کشور توزیع می‌شود.

پیش‌بینی می‌شود با راه‌اندازی فاز نخست پالایشگاه ستاره خلیج فارس کل شهرهای بالای ١٠٠ هزار نفر جمعیت تحت پوشش بنزین یورو ٤ قرار گیرند و با وارد مدار شدن سایر فازهای پالایشگاه ستاره، ایران در سال ٩٦ به جرگه صادرکنندگان بنزین بپیوندد و پس از ١٠٥ سال از واردات بنزین خودکفا شود.
پیش‌بینی می‌شود با راه‌اندازی فاز نخست پالایشگاه ستاره خلیج فارس، بهره‌برداری از واحدهای جدید بنزین سازی پالایشگاه‌های بندرعباس و لاوان تا بهار سال آینده 16.5 میلیون لیتر بنزین یورو ٤ به تولیدات کشور افزوده شود که با احتساب ٢٤ میلیون لیتر بنزین یورو ٤ فعلی به طور قطع ٨٠ درصد بنزین توزیعی کشور یورو ٤ خواهد شد که باید برای توزیع دقیق آن برنامه‌ریزی صورت گیرد.
با تحقق این امر شرکت‌های ملی پخش فرآورده‌های نفتی و خط لوله و مخابرات نفت ایران باید برای رساندن بنزین به شهرهایی نظیر همدان، سنندج و غیره بیشتر تلاش کنند.

**ترافیک خارجی‌ها برای حضور در پتروشیمی
صنعت پتروشیمی ایران با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید، قبایی تازه بر خود دید و رونق و شکوفایی ارمغان دولت از سال ٩٢ به این سو در این بخش حیاتی شد. حیاتی که با روی کار آمدن دولت حسن روحانی به صنعت پتروشیمی دمیده شد.
با اجرایی شدن برجام، شکل دیگری گرفت؛ به گونه‌ای که موانع فراروی سرمایه‌گذاران خارجی برای حضور و مشارکت در این عرصه آرام آرام برداشته و حتی ترافیک متقاضیان خارجی نیز در این حوزه ایجاد شد، تا جایی که به گفته مرضیه شاهدایی، معاون وزیر نفت در امور پتروشیمی هر هفته شاهد حضور مذاکره کنندگان خارجی برای مشارکت و تامین مالی طرح‌ها بودیم.
بر اساس گزارش‌های منتشر شده در این بخش تاکنون با شرکت‌هایی همچون توتال فرانسه ( انجام مطالعات برای اجرای یک طرح پتروشیمی با مشارکت سرمایه‌گذاران ایرانی)، لینده آلمان ( بررسی اجرای واحدهای جداسازی هوا و همچنین ارایه دانش فنی با اخذ تسهیلات از بانکهای آلمانی اجرای یک طرح پتروشیمی در ایران با مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی)، باسف آلمان (انجام مطالعات برای سرمایه گذاری مشترک با سرمایه گذاران ایرانی جهت اجرای یک مجتمع بزرگ پتروشیمی بزرگ در ایران با ارائه تسهیلات فاینانس)، میتسویی و سوجیتز ژاپن، هیوسانگ کره جنوبی(امکان سنجی پروژه مشترک در ایران)، سارکوبه اسپانیا، شل ( انجام مطالعات و ارزیابی سرمایه گذاری در صنعت پتروشیمی ایران و استفاده از دانش فنی شل برای توسعه صنعت پتروشیمی) تفاهمنامه امضا شده است.
نگاهی به مذاکره و توافقات با شرکت‌ها و بانک‌های خارجی جهت تامین منابع مالی ما را با فهرستی همچون DZ BANK، KFW BANK و HERMES همراه می‌سازد.

**تولید روی نردبان رشد و توسعه
اگر بنا به اعلام رویدادهای مهم سال ٩٥ باشد، نباید از موضوع مهم افزایش تولید صنعت پتروشیمی ایران به آسانی گذشت؛ اهمیت افزایش تولید در پتروشیمی را وقتی بهتر درک خواهیم کرد که بدانیم این روند جهشی می‌تواند اقتصاد ایران را متحول کند.
از سویی صنایع پتروشیمی نقش اساسی و بنیادی در رفع نیاز عمومی جامعه به عهده دارد و صنعت پتروشیمی و صنایع پایین دست آن نه تنها به تکمیل زنجیره ارزش، کاهش خام فروشی منابع هیدروکربنی کمک می کند، بلکه در تامین نیازهای روزمره زندگی صنعتی امروز نقشی کلیدی دارد؛ به دلیل این مزایا از چند سال گذشته اخبار افزایش تولید، امیدهای زیادی در اقتصاد کشور ایجاد کرد و امسال جهش تولید، نویدبخش روزهای طلایی این صنعت بود.
جالب است بدانیم ظرفیت نصب شده پتروشیمی در سال ٩١ حدود 55.7 میلیون تن بود و عملکرد واقعی احتمالی سال 95 از 62.2 میلیون تن حکایت دارد که طبق اعلام شرکت ملی صنایع پتروشیمی رشد ١١.٧ درصدی را نسبت به شروع دولت یازدهم نشان می‌دهد.
در بخش تولید هم در حالی عملکرد سال ٩١ کشور ٤١.١ میلیون تن بوده است. که عملکرد واقعی احتمالی امسال ٥٠ میلیون تن با رشد ٢١.٦ درصدی نسبت به شروع دولت یازدهم است.
به این فهرست باید فروش خالص کل را هم افزود که فروش خالص کل که سال ٩١ حدود ٢٢.٥ میلیون تن بوده براساس عملکرد احتمالی واقعی عدد 27.5 را نشان می‌دهد که بیانگر رشد ٢٢.٢ درصدی نسبت به شروع دولت تدبیر و امید است.

ارزش فروش داخلی کل به قیمت پایه سال ٩٠ رقم 9.5 میلیارد دلار را نشان می‌دهد که برآورد آن تا پایان ٩٥ حدود ١٣.٢ است و از رشد ٣٨.٩ درصدی نسبت به آغاز دولت حسن روحانی حکایت دارد.

**سال استثنایی پتروشیمی با افتتاح طرح های جدید
روایت پتروشیمی در دوره چهارساله دولت تدبیر و امید به ویژه سال ٩٥ روایتی منحصر به فرد است تا جایی که بیژن زنگنه، وزیر نفت هم در فواصل مختلف، سال ٩٥ را سالی استثنایی برای صنعت پتروشیمی ایران خوانده است.
اینچنین بود که از همان روزهای نخست سال، نوید طرح‌های مهمی که در نوبت افتتاح قرار خواهند گرفت، داده و این وعده محقق شد.
سفرهای مرضیه شاهدایی، معاون وزیر نفت و پیگیری آخرین وضعیت طرح‌های در دست اجرا در سفر به ماهشهر و عسلویه و دیگر مناطقی که پتروشیمی‌های مختلف در آن هدف‌گذاری شده، نشان از اهمیت افزایش تولید و صادرات داشت و از دل این پیگیری‌ها بود که مردم در سال ٩٥ در رسانه‌ها مرتب در جریان اخبار افتتاح طرح‌های مختلف این صنعت قرار گرفتند.

**مرزهایی که با برجام گشوده شد
برجام، هم مرزهای تحریم را گشود و هم مقاصد صادراتی تازه ای برای صنعت پتروشیمی ایران ایجاد کرد. نمودارهای صادرات ایران را جهشی کرد و در فاصله ای کوتاه آمار و ارقام امیدوارکننده ای را برای صنعت پتروشیمی، اقتصاد کشور و مردم به همراه داشت.
اگر تا پیش از این محصولات تولیدی صنعت پتروشیمی ایران را در مقاصد آسیایی میزبانی می کردند؛ با برجام اما ورق برگشت و انحصار آسیا برای محصولات ایرانی شکسته شد و دیگر مرزها هم، برای نام ایران درنوردیده شد.

از آسیای دور تا آفریقا و اروپای غربی و شرقی از آلمان و انگلیس و مجارستان تا دیگر کشورها راه برای ورود محصولات ایرانی باز است.
نکته مهم دیگر که در سخنان مسئولان شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران پس از برجام شنیده شد، این بود که از نظر حمل و نقل، شرایط برای صادرات محصولات مختلف پتروشیمی فراهم شده است. این امیدواری از آن جهت بود که اگر تا پیش از این مجتمع های پتروشیمی برای صادرات با مشکل مواجه بودند، با رفع این مشکل توانستند تولید خود را افزایش دهند.
افزون بر مقاصد صادراتی برای محصولات پتروشیمی ایران، میزان صادرات محصولات پتروشیمی جهش قابل ملاحظه‌ای را طی کرد؛ به شکلی که اگر صادرات در اواخر سال ١٣٩١ و اوایل سال ١٣٩٢ حدود ١٥ میلیون و ٨٠٠ هزار تن بود، این میزان تا پایان امسال مرز ٢٠ میلیون را پشت سر می گذارد.
مقایسه ای ساده میان این اعداد و ارقام از سال ٩١ تا ٩٥ رشد نزدیک به ٣٠ درصدی را نسبت به شروع دولت یازدهم را پیش رو قرار می دهد. نکته مهم آنکه روند صادرات محصولات پتروشیمی کشورمان بر اساس برنامه‌ریزی‌ های انجام شده مسیر مطلوبی را طی می کند.

**٩٥؛ سال پر رونق صنعت گاز
صنعت گاز در حالی با ورود به پنجاهمین سالگرد تاسیس، خود را برای حضور در فاز جدیدی از تعاملات بین المللی آماده می کند که برای تحقق برنامه‌های خود در حوزه دستیابی به سهم ١٠ درصدی در تجارت جهانی گاز راه درازی در پیش دارد.
سال ٩٥ همزمان با ورود فازهای جدید پارس جنوبی به مدار و افزایش ظرفیت تولید گاز، زیرساخت های گازرسانی نیز در سطح کشور اجرا شد تا امکان انتقال و توزیع این افزایش تولید به مبادی مصرف فراهم شود. امسال با توجه به برنامه‌های تعریف شده، شاهد افتتاح پروژه ‌های بزرگی همچون قطعه دوم خط ششم سراسری و خطوط تقویتی صادرات گاز به عراق، بهره‌ برداری از پروژه رشت - سنگر، افتتاح خط انتقال گاز ایرانشهر - زاهدان با حضور رئیس جمهوری، بهره‌برداری از پنج ایستگاه تقویت فشار گاز و ایستگاه ‌های یدک با حضور معاون اول رئیس جمهوری، گازرسانی به سه هزار روستا و بیش از ١٠٠ شهر بودیم.

**آماده شدن زیرساخت های صادرات گاز به عراق
صادرات گاز به عراق (بغداد) از جمله برنامه‌ های وزارت نفت برای افزایش حضور در تجارت جهانی گاز به شمار میآید که این برنامه با ارسال روزانه پنج میلیون مترمکعب گاز آغاز می شود و بر اساس توافق انجام شده این مقدار به تدریج افزایش می یابد.
دستیابی به صادرات روزانه ٢٠ تا ٣٥ میلیون مترمکعب گاز به بغداد، به ایجاد زیرساخت های کلان گازرسانی نیاز داشت که در این زمینه، علاوه بر شبکه موجود، احداث قطعه دوم خط ششم سراسری نیز در دستور کار قرار گرفت.
تاکنون بخشی از قطعه دوم خط لوله ششم سراسری با انشعاب های آن شامل بیستون- دهگلان، چارمله- نفتشهر، بیستون- کرمانشاه و دهگلان- سنندج از سوی شرکت مهندسی و توسعه گاز ایران به عنوان بازوی اجرایی شرکت ملی گاز ایران اجرا شده است.
خط انتقال گاز ششم سراسری حدفاصل بیستون- دهگلان با هدف توسعه زیرساخت ها و تقویت گازرسانی استان های غرب و شمال غرب کشور و صادرات گاز به عراق تعریف و اجرا شده است.
این پروژه به طول ١٢٢ کیلومتر و قطر ٥٦ اینچ از بیستون آغاز شد و به خط لوله دهگلان- سنندج متصل و علاوه بر افزایش پایداری تامین گاز استان های کرمانشاه و کردستان، زمینه صادرات گاز به کشور عراق و نیروگاه‌ های بغداد را فراهم خواهد کرد.
از سوی دیگر، خط لوله صادرات گاز به عراق به طول ٢٣٠ کیلومتر و با قطر ٤٨ اینچ با فشار طراحی ١٠٥٠ پوند بر اینچ مربع (PSI) با هدف صادرات روزانه ٢٥ میلیون مترمکعب گاز به کشور عراق در 2 فاز برنامه ریزی شده است.
با ساخت فاز نخست این پروژه حدفاصل چارمله- نفتشهر به طول ١٠٠ کیلومتر، امکان صادرات روزانه پنج میلیون مترمکعب گاز به کشور عراق و در فاز دوم که شامل بخش ابتدایی پروژه (حدفاصل کوهدشت- چارمله) به طول ١٣٠ کیلومتر است، امکان صادرات روزانه ٢٥ میلیون مترمکعب گاز فراهم می شود. از سوی دیگر، خط انتقال گاز بیستون- کرمانشاه نیز که با هدف تقویت گازرسانی به استان های غرب و شمال غرب کشور و صادرات گاز به کشور عراق در منطقه نفت شهر اجرا شده، شرایط را برای پایداری صادرات گاز به بغداد فراهم می کند.
این خط لوله به طول ٣٥ کیلومتر و قطر ٣٠ اینچ از منطقه بیستون آغاز و به خط لوله ایلام متصل شده است. خط لوله انتقال گاز دهگلان- سنندج، از دیگر پروژه‌هایی به شمار می آید که با هدف افزایش پایداری انتقال گاز استان های غرب و شمال غرب کشور و جلوگیری از افت فشار شبکه گاز استان کردستان اجرا شده و به نوعی در زمینه صادرات گاز به عراق نقش خواهد داشت.
خط لوله انتقال گاز دهگلان - سنندج به طول ٣٤ کیلومتر و قطر ٣٠ اینچ از منطقه دهگلان آغاز و در فاز نخست، ١٣ کیلومتر آن به خط لوله بیجار متصل شده و به بهره برداری رسیده است. علاوه بر بغداد، صادرات گاز بصره نیز در دستور کار قرار دارد که با نهایی سازی زیرساختهای مورد نیاز تا سال ٩٦ عملیات ارسال گاز آغاز میشود.

**گازرسانی به استان سیستان و بلوچستان
گازرسانی به زاهدان که از جمله قول های رئیس جمهوری در سفر استانی سال ٩٣ بود، اسفند امسال با تلاش شبانه‌روزی کارکنان شرکت ملی گاز ایران محقق شد. حجت الاسلام و المسلمین حسن روحانی، رئیس جمهوری با حضور در میدان گازی زاهدان، خط لوله ایرانشهر به زاهدان را افتتاح کرد تا به عهدی که با مردم دیار مهربانی بسته بود، وفا کند.
این خط لوله ٣٦ اینچی به طول ٢٦٢ کیلومتر و با هزینه ٧٥٠ میلیارد تومان، اسفند سال 95 با حضور رئیس جمهوری به بهره‌برداری رسید.
براین اساس، همه مبلغ سرمایه‌گذاری از محل صرفه‌جویی در مصرف سوخت و از طریق قانون رفع موانع تولید تامین شده و این ابتکاری از سوی دولت یازدهم بود که مجلس به اجرایی‌ شدن آن کمک کرد؛ در ابتدا، بند «ق» تبصره ٢ قانون بودجه کل کشور سال ٩٣ و سپس با کمک ماده ١٢ قانون رفع موانع تولید، این ابتکار دولت عملی شد.

**افزایش پایداری انتقال گاز شمال کشور با وجود بدعهدی ترکمنستان

خط لوله رشت - سنگر که با هدف افزایش پایداری انتقال گاز استانهای شمال کشور از جمله گیلان و مازندران و مقابله با بدعهدی ترکمنستان طراحی شده بود، دی ماه امسال با حضور مدیران ارشد صنعت گاز به بهره‌برداری رسید.
این خط لوله ١٠ کیلومتری با توجه به شرایط منطقه و زمان اجرا در نوع خود بی نظیر است و براساس یک برنامه فشرده در کمتر از چهار ماه (١١٠ روز) به بهره‌برداری رسید.
خط لوله انتقال گاز رشت-سنگر به عنوان سامانه تقویتی تعریف و اجرا شد تا شرایط بهتری برای تامین گاز گیلان و مازندران فراهم کند. این پروژه مهم در بخش تامین لوله و اجرا با اعتباری در حدود ٣٠ میلیارد تومان احداث شد.

**گاز، عاملی برای محرومیت‌زدایی از روستاها
گازرسانی به روستاها که از جمله برنامه‌های کلان کشور با هدف محرومیت زدایی و ایجاد رفاه عمومی برای مناطق کمتر توسعه یافته به شمار می آید نیز در سال ٩٥ به طور ویژه در دستور کار شرکت ملی گاز ایران قرار گرفت.
با بهره گیری از بند «ق» تبصره ٢ قانون بودجه سال ٩٣ و ماده ١٢ قانون رفع موانع تولید، شرایط لازم برای تامین منابع مالی این پروژه‌ها از محل جایگزینی گاز با سوخت‌های مایع فراهم شد.
در این مسیر، امسال نیز گازرسانی به پنج هزار و ٦٠٠ روستا کلید خورد که از این تعداد، سه هزار روستا به شبکه سراسری گاز متصل و مابقی نیز تا پایان سال ٩٦ از نعمت گاز برخوردار می شوند.

**چرخش توربین‌های گاز برای رفاه مردم
تاسیسات تقویت فشار به عنوان یکی از زیرساخت های اساسی برای انتقال گاز به شمار میرود و از ابتدای امسال تاکنون و براساس برنامه‎ های تعریف شده، پنج ایستگاه صفاشهر، نائین، خنج، جهرم و کاشان با حضور معاون اول رئیس جمهوری به بهره برداری رسیده اند.
با بهره برداری از تاسیسات تقویت فشار یادشده روی خط لوله انتقال گاز هشتم سراسری، قدرت مانور و پایداری شبکه انتقال گاز کشور افزایش یافته است.
ساخت این تاسیسات با بهره گیری از توان شرکت های ایرانی، افزون بر صرفه جویی‌های اقتصادی و تحقق سیاست‌های اقتصاد مقاومتی، زمینه اشتغال زایی نیروهای داخلی را نیز فراهم کرده است.