یلدا؛ آئینی شاد و مشکل گشا

شب یلدا یا شب چله از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است در این جشن، طی شدن بلندترین شب سال و به دنبال آن بلندتر شدن طول روزها در نیم‌کرهٔ شمالی که مصادف با انقلاب زمستانی است، گرامی داشته می‌شود و ایرانیان همواره این جشن رابه عنوان یکی از مراسم های شاد همه ساله برپا کرده اند.

کد خبر: ۱۲۲۷۲۶۹

تاریخ: ۳۰ آذر ۱۳۹۶ - ۱۳:۰۰

به گزارش خبرگزاری دانا،شب یلدا که به عنوان یکی از شب‌ های مقدس در ایران باستان مطرح بوده به ‌صورت رسمی در تقویم ایرانیان باستان از سال ۵۰۲ قبل از میلاد در زمان داریوش یکم به تقویم رسمی ایرانیان باستان راه یافت.
براین اساس چله و جشن‌هایی که در این شب برگزار می‌شود، یک سنت باستانی است و مردم روزگاران دور و گذشته، که کشاورزی، بنیان زندگی آنان را تشکیل می‌داد و در طول سال با سپری شدن فصل‌ها و تضادهای طبیعی خوی داشتند، بر اثر تجربه و گذشت زمان توانستند کارها و فعالیت‌های خود را با گردش خورشید و تغییر فصول و بلندی و کوتاهی روز و شب و جهت و حرکت و قرار ستارگان تنظیم کنند.
این شب علاوه براین که یک آیین دیرین به شمار می رود در بین ایرانیان دارای ارزش بسیاری است چرا که در این شب علاوه بر اینکه قهرها تبدیل به آشتی، غم ها تبدیل به شادی شده و همه به دیدن افراد سالخورده خانواده خود می روند، به شادی می پردازند.
ازاین رو خبرگزاری جمهوری اسلامی میزگردی را با حضور امان الله قرائی مقدم جامعه شناس و کارشناس مسائل تربیتی و پروفسور حسین باهر رفتارشناس و عضو فرهنگستان علوم پزشکی برگزار کرد. هر یک از این کارشناسان به وجود شادی در هرجامعه ای تاکید کرده و براین باورند وجود نشاط و شادی سبب توسعه اقتصادی و کاهش اسیب های اجتماعی در جامعه می شود.

**نقش شادی در توسعه اقتصادی کشورها
امان الله قرائی مقدم جامعه شناس و کارشناس مسائل تربیتی در این میزگرد به جامعه شاد اشاره کرد و گفت: از نظر جامعه شناسی جامعه ای که در آن شادی نیست ، هیچ است و همه چیز در آن جامعه روبه انحطاط است چرا که شادی یک پدیده اجتماعی تام است. برخوردهای سالم سیاسی، تامین اجتماعی، امید به آینده بخصوص برای نسل جوان همه وهمه پدیده ای تام است براین اساس شادی نیز پدیده ای تام است. شهرنشینی ، ترافیک و تمام این مسائل میزان شادی و غم را در جامعه کاهش یا افزایش می دهد.
وی اضافه کرد: زمانی که وضعیت اقتصادی بهبود می یابد، شاد می شویم، بیشتر کار می کنیم براین اساس شادی در توسعه اقتصادی نقش دارد، شادی در عملکرد نظامیان نیز موثر است وقتی جامعه ای شاد است کارایی و تولید و تعاملات اجتماعی آن جامعه بهبود می یابد.
این جامعه شناس و کارشناس مسائل تربیتی ادامه داد: جامعه ما جامعه ای پرخاشگر است براین اساس جامعه ای که پرخاشگر است. جامعه شناسان براین باورند که اگر یک دلار در راه پر کردن و غنی کردن شادی در جامعه هزینه کنیم بیش از هزار دلار سود دارد و از انواع آسیب های اجتماعی جلوگیری می کند.
قرائی مقدم بابیان اینکه هیچ قبیله ای وجود ندارد که در آن شادی وجود نداشته باشد، گفت: قبائل آل کاچو یا قوم بوکان در آفریقا یا ماسایی ها همه و همه دارای آیین های شاد هستند. آیت الله مطهری نیز می گوید، نمی شود گفت که اسلام دین غم باشد و دین شادی نباشد در ایران باستان نیز معتقد بودند که زرتشت با خنده به دنیا آمد در وندیدا و یسنا شادی پدیده ای تام و کاملا اجتماعی است و از نظر جنسی، جایگاه اجتماعی و طبقات مختلف، متفاوت است به عنوان یک فرد از طبقه معمولی با دیدن فوتبال و یک جامعه شناس با نوشتن یک مقاله خوشحال می شود.

**شب یلدا و ایجاد تعلق و همبستگی اجتماعی
وی گفت: ایرانیان حداقل ماهی یک بار یک سور یا جشن داشتند و یک هفته به عید تا 15 فروردین به پایکوبی می پرداختند. حتی در الواح گلی و در دیوارهای تخت جمشید و پاسارگاد این شادی دیده می شود که به هر فرصتی که پیش می آمد به شادی می پرداختند. در شب یلدا نیز کوزه شکستن، برفی کردن، فال گوش ایستادن و غیره مطرح بوده به همین دلیل گفته می شود که از نظر اجتماعی مراسم هایی مثل شب یلدا ایجاد تعلق و همبستگی اجتماعی و فرهنگی کرده و از آسیب هایی مثل خودکشی جلوگیری می کرد چرا که وقتی فرد به خودکشی فکر می کند که احساس پوچی و بی وزنی کرده و تصور کند از جامعه بریده شده است. قرائی مقدم افزود: شب یلدا، اقامه نماز جماعت، صله رحم و پیاده روی همگی این سبب می شود افراد تصور نکنند که تنها هستند.
وی با بیان اینکه خودکشی شامل خودکشی خودخواهانه،دیگرخواهانه و آنومی است، گفت: البته خودکشی دیگری نیز بوجود آمده که در آن فرد تصور می کند جامعه به او زور می گوید در چنین فضایی، شادی بسیار موثر است و شب یلدا و چنین جشن هایی اثرات اجتماعی و انبساط خاطر بوجود آورده و جوانان خود را تنها احساس نمی کنند.

**شکل گیری روابط موزاییکی در خانواده ها
این جامعه شناس و کارشناس مسائل تربیتی به فضای مجازی و ایجاد روابط موزاییکی بین اعضای خانواده اشاره کرد و گفت: در این فضا خانواده ها کنار یکدیگر هستند اما یکدیگر را درک نمی کنند افراد شخصیت خود را از اشیاء می گیرند و جامعه ای که مادی شده است همچون رباط حرکت می کنند باید به سمت شادی پیش رفته و آن را تقویت کنیم، کوبیدن شادی در جامعه باعث افزایش فساد، فرار مغزها و آسیب های دیگر می شود. براین اساس برگزاری چنین مراسم هایی سبب انسجام ارگانیکی در جامعه می شود.
قرائی مقدم افزود: البته کشور ما دائما مورد تهاجم بوده و کمتر حکومتی آمده تا آرامش را به مردم هدیه کند و مساله غم پروری در جامعه مطرح شده است. موسیقی ایرانی شاد است و موسیقی که وسیله شادی مردم است جایش را به موسیقی رپ در سال 1996 نیویورک داد در حالی که موسیقی ایرانی در تمام قومیت های ما شادی آور است. در کشوری مثل هند که فقر بیداد می کند ، می بینید که مردم شادی دارند، لباس ایرانی نیز شاد بود و هیچ زمانی پوشاک ما به این وضع غم آلود نبوده است. باید برنامه های تلویزیونی تغییر کند.
وی با اشاره به اینکه روابط مداری، رعایت نکردن قانون و حقوق های نجومی، شادی را در جامعه از بین می برد و غم پراکندگی را گسترش می دهد، گفت: ایران پرخاشگرترین و عصبانی ترین مردم دنیا را دارد که این مساله نشانه نبود نشاط و شادی در جامعه است و دلیل آن نیز مسئولان و حاکمیت و متولیان فرهنگی هستند ، شادی و نشاط تزریقی نیست بلکه جامعه است که شادی و نشاط می آورد از سوی دیگر روانشناسان فردگرا؛ فرد را مقصر می دانند. گویا مسئولان از شاد بودن جامعه می ترسند در حالی که باید از غم افزایی و غم پراکندگی و دل مردگی جوانان بترسند وقتی جوان در جامعه شاد است والدینش نیز شاد هستند زمانی که جامعه غم زده باشد، جرم، خودکشی و طلاق افزایش می یابد.
قرائی مقدم با اشاره به اینکه هیچ قیمتی نمی توان بر روی دانشجویان نخبه گذاشت، گفت: نخبگانی که از کشور خارج می شوند به این دلیل است که جامعه مسموم است و فضای بدی را برای آن ها بوجود آورده است در حالی که با کمترین امکانات که یکی از آن ها رادیو و تلویزیون است ، می توان جامعه را از غم بیرون آورد به همین دلیل حکومت باید تغییر روش دهد و برود به سمت شادی و نشاط، باید فکر تازه ای کرد به عنوان مثال در مورد وزارت ورزش و جوانان باید گفت، جوانان تنها ورزش نمی خواهند، کار و ازدواج می خواهند.
وی تصریح کرد: از سوی دیگر باید امکانات تفریحی برای اقشار پایین جامعه فراهم کرد کسانی که امکانات اقتصادی خوبی ندارند براین اساس باید امکانات تفریحی بیشتری برای جوانان فراهم کرده و کنترل و نظارت را کاهش دهند.

** شب، در ایران و اسلام مدح شده است
حسین باهر دبیر کل آکادمی مدیریت ایران با بیان اینکه شب در بیان عرفانی به روز ترجیح داده می شود گفت: شب همانند تقوا به لباس تشبیه شده است زیرا همه اقسام در شب تبدیل به یک موضوع می شود.
وی با بیان اینکه شب عامل تبدیل کثرت به وحدت است تصریح کرد: مذهب شیعه خوبی های اسلام و ایران را در خود جای داده که در اسلام شب های قدر مدح شده است و در ایران نیز شب یلدا جشن گرفته می شود.
به گفته وی تمامی شعرا و عرفا شب زنده داری می کردند اظهار کرد: این قشر از خواص شب بسیار صحبت کرده اند که مسائلی در شب هنگام اتفاق می افتد حتی حافظ تمام دریافت هایش را از شب و دعای سحری می به دست آورده است.
وی با بیان اینکه در روز افراد دچار تلاطم معاش و روزمرگی های مختلف هستند اما در شب همه این موضوعات کنار گذاشته می شود تاکید کرد: بشر یک موجود طبیعی است که باید همراه با طبیعت زندگی کند به این معنا که با آفتاب بیدار و با غروب بخوابد و تمام مشکلات بشریت از آنجایی شروع شد که در یک ساعت مصنوعی نور را به عنوان یک موجود طبیعی استفاده کردیم.
بنیان گذار مکتب رفتار شناسی با تاکید بر اینکه انسان و جامعه ای که شعف نداشته باشد شرف ندارد گفت: در رفتار شناسی جامعه ای که افراد در آن دست می زنند شاد اما کسی که بر سینه می زند غمگین است که نشان می دهد زبان بدن ما شادی و غم را بیان می کند.
وی با بیان اینکه طبیعت شامل گل، درخت و حیوان بستری از شادی هستند خاطرنشان کرد: خداوند اول طبیعت و سپس انسان را آفرید و ما در بستری از شادی آفریده شدیم پس موجودی که در شادی آفریده شده نمی تواند غمگین باشد.
به گفته وی، غم گاهی از اوقات لازمه زندگی است اما این حس اصالت ندارد بلکه فقط رسالتی را برعهده گرفته است زیرا در طبیعت به هر آنچه که بنگرید شادی است.
وی با بیان اینکه اسلام غم را توصیه نمی کند و در هیچ جای قرآن غم داشتن و اشک ریختن ثواب محسوب نمی شود تاکید کرد: جامعه غمگین به راحتی به سمت استکبار جهانی می رود به همین دلیل جوانان برای یافتن شادی از ایران خارج می شوند و غربی ها نیز از طریق ماهواره و فضای مجازی بدون زحمتی، جوانان را جذب می کنند.
وی با تاکید بر اینکه شادی عاملی مهم برای فرار جوانان از وطن است اظهار کرد: این قشر در همه جوامع نیازمند هیجان هستند که در غیر این صورت افسردگی باعث خودکشی آنان می شود.
عضو فرهنگستان علوم پزشکی با بیان اینکه دلیل عمده خودکشی غم، افسردگی، ناامیدی و بیکاری است گفت: فردی که دارای موقعیت مناسب باشد به هیچ بهانه مرگ به ذهنش خطور نمی کند اما کسی که کفه آخرت را به دنیا سنگین تر ببیند ترجیح می دهد که بمیرد.
باهر با بیان اینکه رنگین پوستان در آمریکا همیشه تحت استعمار بودند اما تنها راه مبارزه را شادی دیدند خاطرنشان کرد: این قشر به مدت 50 سال با شکم گرسنه شادی کردند و با پر کردن بشکه های آب در سطوح مختلف صدایی همانند جاز به وجود می آوردند تا بر همین روش توانستند اوباما را وارد مجلس کنند که نشان می دهد با شادمانی می توان کاخ ها را هم تسخیر کرد.
وی تاکید کرد: از نظر فیزیولوژیکی شادی در سمت راست مغز باعث ترشح آندورفین می شود که از طریق موادی همانند زعفران، شاهدانه و غذای خوشمزه به بدن وارد می شود و غذای نامناسب نیز در نیم کره چپ ایجاد غم می کند پس با هنر شاد و با بی هنری ناشاد می شویم.
باهر خاطرنشان کرد: تمام خلقت خدا بر اساس حکمت هنری است هر چی نگاه کنید چهره انسان تماما هنری است و هیچکس نمی تواند به خلاقیت های خدا چیزی اضافه یا از آن کم کند.
وی با بیان اینکه با هنر می توانیم شادمانی را به وجود آوریم تاکید کرد: در 40 سال گذشته هر چیزی که دارای هنر است از ریشه زده ایم خنده را گناه و لباس رنگی را دارای مشکل می دانیم.
به گفته وی، هر فرد متدین آگاه به موازین دینی، عمل خواهد کرد شوخی و خنده که جزو حقایق زندگی سالم هستند مانع این عملکرد نمی شود اما در کشور، زندگی سالم را به غم، غصه و ناامیدی تبدیل کرده ایم.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه شب وحدت بخش است و یلدا نماد زایش است تاکید کرد: روز بعد از شب یلدا، روز روشن تر می شود و در قرآن نیز صبح مدح شده است و ما کاهش تاریکی و افزایش روشنایی روز را جشن می گیریم.
وی اظهار کرد: در ایران باستان هر ماه جشن داشتیم و چهار آیین اصلی از جمله یلدا، سده، مهرگان و نوروز که با اضافه شدن جشن های اصلی شیعه ترکیب جالب ایرانی اسلامی به وجود آمده است.
وی افزود: برای بهبود اوضاع باید تولد را افزایش، فضای سبز را بیشتر، بشریت را با طبیعت آشتی و آلودگی ها و سرخوردگی ها را حذف کنیم.
وی افزود: اکنون در هر خانواده ای افراد سر یک سفره می نشینند و همه آنها یک موبایل در دست دارند این به این معناست که ما تکنولوژی را بدون علم به تئوری و فرهنگ استفاده، وارد کشور کرده ایم.

** توانایی، دانایی، شکیبایی و زیبایی باید برای جوانان فراهم شود
بنیانگذار مکتب رفتار شناسی با بیان اینکه ایران، اسلام، جهان و زمان چهار عامل تعیین کننده ارزش های ما هستند خاطرنشان کرد: از دیدگاه رفتار شناسی چهار موقعیت شامل توانایی، دانایی، شکیبایی و زیبایی باید برای جوانان فراهم شود.
وی افزود: توانایی به معنای شرایط جسمی و اقتصادی، دانایی به معنای شرایط فرهنگی و فکری، شکیبایی به معنای شرایط سعه صدر و صبر بر نفسانیت و زیبایی به معنای شرایط عرفانی و زیبایی شناسی است.
وی تاکید کرد: افزایش جشن ها، شاد بودن رنگ لباس ها، طبیعی کردن غذاها، تسریع در گردشگری داخلی، بهبود وضعیت کار، افزایش تولد، جلوگیری از واردات، افزایش صادرات ایجاد زمینه اشتغال، تشویق ابتکار و خلاقیت، ترجیح تشویق بر تنبیه در همه سطوح و رواج ازدواج از مهمترین مسائل برای ایجاد توانایی، دانایی، شکیبایی و زیبایی است که در غیر این صورت با بحران مواجه خواهیم شد.
وی با بیان اینکه جلوی مداخلات افراد ناوارد و ناشایست گرفته شود اظهار کرد: کشور دارای قانون، قانون گذار و مجری قانون است که باید مسئولیت ها را به همان افراد واگذار کرد.
به گفته وی، کار باید به دست کاردان سپرده شود زیرا ایران دارای امکانات بالقوه است که با بهره وری می توان این امکانات بالقوه را به بالفعل تبدیل کرد.