چاقی در کودکی بسترساز بیماری در بزرگسالی

چاقی و اضافه وزن در دوران کودکی، چالشی جدی در دنیای امروز است که در صورت بی توجهی، دامنه آن تا بزرگسالی ادامه یافته و علاوه بر تهدید کودکان به انواع بیماری ها، آنان را در معرض تهدیدات جدی سلامت در سنین بالا قرار می‌دهد.

کد خبر: ۱۲۳۲۷۲۸

تاریخ: ۲۰ تير ۱۳۹۷ - ۱۳:۰۶

به گزارش خبرگزاری دانا، روند افزایش چاقی در دنیا به خصوص در میان کودکان، زنگ خطری است که باید پیش از بروز معضلات جدی تر، نسبت به پیشگیری و یافتن درمان آن اقدام کرد؛ چرا که چاقی کودکان از جمله چالش های بسترساز بیماری در طفولیت و بزرگسالی است.
موضوعی که «زهرا عبداللهی» مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، به تازگی در برنامه ای رسانه ای به آن اشاره کرد و با بیان اینکه چاقی در قرن 21 «پدیده قرن» نامیده شده به طوری که همه کشورها دچار این معضل هستند، گفت: چاقی در کودکان و نوجوانان خطرناک تر است، چراکه اگر تعداد سلول های چربی بیشتر از حد مورد نیاز ساخته شود، در بزرگسالی به محض دریافت کالری و چربی بیش از اندازه به صورت چربی در بدن ذخیره می شود. علت دیگر این است که چاقی و اضافه وزن، زمینه ابتلا به بیماری های دیگر را افزایش می دهد.
وی بیان کرد: کودک چاق در بزرگسالی به نسبت بیشتری به چاقی مبتلا می شود چرا که تمام بیماری ها مثل دیابت، سرطان و بیماری های غیرواگیر در بین افراد چاق، شیوع بیشتری دارند.
عبداللهی تصریح کرد: 20 درصد از کودکان دچار چاقی شکمی هستند، زیرا مصرف روغن، نمک، قند و شکر بیش از حد مجاز و مصرف میوه و سبزی و لبنیات کمتر از میزان لازم است.

**سونامی رشد چاقی کودکان در کشورهای جهان
براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، روند چاقی در میان کودکان و نوجوانان جهان، از سال 1975 تا سال 2016، ده برابر شده است به این صورت که در سال 2016، بنا بر آمارهای اعلام شده، 6 درصد از دختران و 8 درصد از پسران چاق عنوان شده اند در صورتی که این رقم در سال 1975 کمتر از یک درصد برای هر دو گروه دختر و پسر بوده است.
در ادامه این گزارش آمده است که تا سال 2022 با آمار عجیبی از چاقی و اضافه‌وزن کودکان روبه رو خواهیم بود.این آمار بر اساس اندازه‌گیری وزن و قد 129 میلیون نفر در کشورهای مختلف صورت گرفته است که سازمان جهانی بهداشت را واداشته تا خواستار مقابله با مصرف بیش از اندازه خوراکی های چاق کننده شود.

**برآوردسازی چاقی کودکان از 2 سالگی
چاقی در کودکان به وضعیت افزایش و تجمع توده چربی به شکل منفی در بدن کودک اطلاق می شود، وضعیتی که دکتر «فرزانه عباسی» فوق تخصص بیماری های غدد و متابولیسم کودکان در مورد نحوه اندازه گیری آن گفت: برای سنجش چاقی از شاخص هایی استفاده می شود که یکی از آن ها شاخص توده بدن است که بر اساس وزن و قد کودک و منحنی های خاصی که برای آن تعبیه شده، اندازه گیری می شود. این سنجش از سن 2 سالگی کودکان و با توجه به جنسیت آنان صورت می گیرد.
وی روز چهارشنبه در گفت و گو با خبرنگار علمی ایرنا افزود: اگر شاخص توده بدنی از 85 درصد بالاتر باشد به آن اضافه وزن اطلاق و در صورتی که 95 درصد یا بیشتر باشد چاقی محسوب می شود.

**پیامدهای چاقی در کودکان
فوق تخصص بیماری های غدد و متابولیسم کودکان همچنین اظهار داشت: چاقی مفرط در کودکان، از دو منظر مهم روی کودکان اثر می گذارد: نخست از منظر روحی- روانی است به این معنا که کودکان چاق در میان همسالان یا در نگاه اطرافیان، بیش از سایرین مورد تمسخر قرار می گیرند بر همین اساس دچار اختلالات سایکولوژی می شوند. به مرور خود را از محیط دور می کنند که در این صورت یا منزوی می شوند یا پرخاشگر و خشونت طلب.
عباسی افزود: از نظر بهداشت و سلامت هم کودکان چاق، مستعد یکسری بیماری های خاص مانند دیابت، افزایش فشار خون، اختلالات خواب و بیماری های قلبی هستند. در مواردی هم بیماری های کبدی و بلوغ زودرس دامنگیر آنان می شود. عفونت های پوستی، آسم و اختلالات تنفسی هم از دیگر تبعات چاقی روی کودکان است.
به بیان وی، با ذکر تمام این موارد، باید گفت در صورت عدم پیشگیری و کنترل اضافه وزن و چاقی های زودرس، در بزرگسالی بیماری های قلبی عروقی به همراه دارد و کودک، مستعد دیابت نوع 2 یا سکته مغزی و چربی خون بالا می شود.

**افزایش روند چاقی در تک فرزندان
چرایی چاق شدن کودکان در دهه های اخیر، پرسش دیگر خبرنگار علمی ایرنا بود که دکتر عباسی در پاسخ به آن گفت: دلایل چاق شدن کودکان، گسترده است که در وهله نخست به محیط، سپس ژنتیک و عادت های غذایی نادرست یا مخلوطی از همه این عوامل بازمی گردد.
به بیان عباسی، ریز فکتورها یا ریسک های خطری که در کودکان منجر به چاقی آنان می شود به چاق بودن پدر و مادر و ژنی که از آنان منتقل می شود، بستگی دارد.
وی درباره فاکتورهای محیطی دخیل در چاقی کودکان هم اظهار داشت: روی آوردن خانواده ها به تک فرزندی، باعث شده تا توجه ویژه ای از سوی والدین به فرزند معطوف شود و همین امر، یک نوع فرزند سالاری را دامن زده تا آن جا که نقش و دخالت والدین در تعیین نوع غذای فرزند کمرنگ شده است و فرزند نوع تغذیه خود را تعیین می کنند که همین امر به چاقی آنان دامن زده است.
«تغذیه غلط هم یکی دیگر از فاکتورهای محیطی موثر بر چاقی کودکان است.مشاهده شده خانواده ای با وضعیت اقتصادی پایین، فرزندی چاق دارند که با اندک بررسی می توان دریافت علت این است که این خانواده ها غذاهایی که انرژی و پروتئین کافی برای رشد فرزند دارد را از او دریغ کرده و در ازای آن، غذاهایی پرکالری اما فاقد ارزش غذایی را جایگزین کرده اند همانند چیپس و پفک.»

**شکاف غذایی، چاق کننده کودکان
غذا نخوردن خانواده ها در کنار هم از دیگر عوامل چاقی فرزندان است، موضوعی که عباسی درباره آن گفت: بررسی ها نشان می دهد که فرزندانی که در هفته بیش از 5 وعده غذای را با والدین صرف می کنند، ریسک چاقی کمتری دارند و در مقابل آنان که کمتر از سه وعده را با والدین و بیشتر با دوستان یا در محیط بیرون غذا می خورند دچار چاقی می شوند چرا که نظارتی بر نوع و سلامت غذای آنان نیست.
مدرسه و محیط آموزشی هم به دلیل این که متخصص تغذیه نظارتی بر نوع غذاهای ارایه شده به دانش آموزان ندارد، نقش بسزایی در چاقی آنان دارد.

**کم تحرکی عامل دیگر چاقی
عباسی با اشاره به نقش محیط اجتماعی و آموزشی در کم تحرکی کودکان و در نتیجه چاقی آنان گفت: فعالیت فیزیکی کودکان در محیط هم تاثیر زیادی بر روند چاقی آنان دارد. به این معنا که پیش از این کودکان، آزادانه در کوی و برزن به فعالیت بدنی می پرداختند اما با تغییر شرایط و بافت زندگی، به دلایلی همانند خطرات احتمالی در جامعه که فرزندان را تهدید می کند، والدین ترجیح می دهند که کودک بیشتر در خانه باشد و با وسایل الکترونیکی و دیجیتالی اوقات گذراند. همین امر، دلیلی بر افزایش جمعیت کودکان چاق در جوامع مختلف شده است.

**کنترل و نظارت، راهکار مقابله با اضافه وزن
مصرف میوه و سبزیجات، افزایش تحرک بدنی، کاهش استرس و توجه والدین به حفظ وزن سالم خود و فرزندان در کنار از بین بردن عادات بد غذایی از جمله راهکارهای کاهش وزن در کودکان است.
عباسی ضمن بیان این مطلب، افزود: تمام پیامدهای چاقی که ذکر شد قابل درمان است به شرط آن که چاقی کودکان از سن دوسالگی کنترل شود. دیده شده بچه هایی که از شیر مادر به مدت زمان طولانی استفاده می کنند ، در بزرگسالی کمتر دچار چاقی شده اند. موضوعی که والدین باید در نظر داشته باشند تا فرزند خود را از بیماری هایی همانند دیابت نوع2، بیماری قلبی و سکته بر حذر بدارند.
'همچنین تشویق فرزندان به تحرک زیاد و آشتی آنان با طبیعت، تبلیغ رسانه ها در جهت اطلاع رسانی به والدین و فرزندان برای داشتن زندگی سالم و مهیا کردن فضای اجتماعی مناسب برای انجام هر نوع فعالیت ورزشی از دیگر مواردی است که می تواند از بار سنگین اضافه وزن و هزینه های جانبی آن بکاهد. '