راهکارهای برخورد با کودکان قلدر در مدارس

در مطلب پیش رو به طور کاربردی با راهکارهای برخورد با دانش آموزانی که در مدارس رفتار قلدرمابانه دارند، آشنا می شوید.

کد خبر: ۱۲۴۴۶۴۸

تاریخ: ۰۱ دی ۱۳۹۸ - ۱۶:۴۱

خدیجه زارعی / به گزارش خبرگزاری "دانا"، رفتارهای قلدرمابانه دانش آموزان در مدارس همواره یکی از دغدغه های اولیا و مربیان مدارس بوده است.

شما در مطلب پیش رو به طور کاربردی با راهکارهای برخورد با این قبیل دانش آموزان آشنا می شوید.

روان شناسی قربانی

قربانی خانواده خود را با میزان بالایی از وحدت و میزان پایینی از گفتگو ادراک می کند. پدرشان در مقایسه با مادر از قدرت بیشتری برخوردار است، همچنین این افراد همشیره های خود را در مقایسه با خودشان ضعیف تر ادراک می کنند.

این افراد در بزرگسالی دارای آسیبهای رفتاری چون؛ افت و خیزهای عاطفی، عشق فوری، غرق شدن کامل در دیگران می باشند.

قربانی مهارت لازم برای پیوستن به گروه همسالان را ندارد و احساس می کند که بین او و قلدر نابرابری قدرت وجود دارد. احساس امنیت فکری و فیزیکی ندارد، لذا مستعد آسیب جسمی و آسیب روانی هست درنتیجه دچار استرس، افسردگی، اضطراب میگردد، همیشه با افت تحصیلی و فرار از مدرسه مواجه هستند و در بدترین حالت به خودکشی فکر می کنند.

با توجه به عوامل مذکور؛ برخی ویژگیهای نامناسب خانوادگی در بین قربانی و قلدر مشترک است عواملی چون؛ بی ثباتی در شیوههای انضباطی و تربیتی، نادیده گرفتن فرزندان، یا محافظت بیش از حد در هر دو گروه مشاهده می شود.

درمان قلدری و قربانی

همانطور که ریشه های قلدری و قربانی شدن، با عواملی خانوادگی و آموزشگاهی و فردی مرتبط است، راه حلهای بازدارنده از قلدری نیز از همین مجراها صورت می پذیرد.

حل این معضل بنا به محدودیتهای محیطی، برعهدهی مدرسه خواهد بود، بنابراین پیوند خانه و مدرسه و سالم سازی جامعه از طریق مدرسه ضرورتی اجتناب ناپذیر می گردد.

برای حل این آسیب راهبردهای متفاوتی توسط مجریان مدارس انجام می گیرد از جمله؛

1)راهبرد هنجاری؛ مداخله کارکنان مدرسه را ضروری نمیداند، آزار و اذیت را نادیده می گیرد.

2)راهبرد اجتنابی؛ قلدر و قربانی را از هم جدا می کنند و به قربانی توصیه میکنند که از نزدیک شدن به قلدر پرهیز کند.این امر برای حل مشکل آنی جوابگوست، اما سبب میگردد که قربانی حل مسئله و رویایی با مشکلات خود را به درستی نیاموزد و همچنین قلدر به آسیبهای رفتاریش آگاه نشود.

3)راهبرد دفاع جراتمندانه؛ با آموزش مهارتهای لازم کمک میکند که قربانی روی پای خودش بایستد و برای دفاع از خود دارای استقلال عمل باشد. مناسب ترین راهبرد مدیریت قلدری"دفاع جراتمندانه" است که برنامههایی را جهت سازگاری قربانی و قلدر ارائه میدهد. که این آموزش را باید از مقاطع پایینتر یعنی مهدکودکها و مدارس ابتدایی آغاز کرد.

راهکارهای دفاع جراتمندانه

در یک نگاه کلی دفاع جراتمندانه یعنی این که شخص بتواند به حقوق خود در زندگی دست یابد و در عین حال به حقوق و خواسته های دیگران احترام بگذارد و به قربانی کمک می کند که به روشی مودبانه در شرایطی که احتمال آسیب رسانی به دیگران اندک است خواسته های خود را مطرح کند.

حال مدرسه براساس دفاع جراتمندانه راهکارهای را، جهت حل معضلات خانوادگی، فردی، و آموزشگاهی طراحی نمایید.

1)حل تعارضات خانوادگی از طریق مدرسه؛

مدرسه باید با روشهای گوناگونی چون مشاوره گروهی و فردی، تشکیل کارگاه مهارتهای زندگی، خانوادهها را کمک کنند که به شکل صحیحی با فرزندان خود رفتار نمایند. و آنان را متقاعد کنند که با رفتارهای صحیح اعتماد به نفس و عزت نفس کودکانشان را تقویت نمایند.

تقویت اعتماد به نفس کودک؛

- تایید تواناییهای هر چند کوچک کودک با تشویق بموقع

- عدم تحقیر کودک

- عدم سرزنشهای پی درپی( با جملاتی مانند؛ تو بی عرضه هستی، تو خیلی تنبلی، هیچ وقت نشد کاری را درست انجام بدهی.)

- تفریح و سرگرمی به همراه خانواده؛ پارک، ورزش، مهمانی، مسافرت، بازی دسته جمعی اعضای خانواده

2-1) تقویت عزت نفس کودک؛

- محبت و احترام به کودک

- بازی و وقت گذاشتن برای کودک

- شرکت در جلسات معنوی بهمراه کودک،

- تقویت حس ارزشمندی کودک؛ این حس را که کودک برای خانواده و اطرافیان باارزش است را در گفتار و رفتار خود به کودکمان نشان دهیم و او را موجودی ارزشمند و محترم تلقی کنیم.

3-1) گفتگو با کودک؛

گفتگو با فرزندان علی الخصوص در مورد برنامه هایی که مربوط به خودشان است همانند؛ نوع لباس، نوع ورزش و سرگرمی، انتخاب کتاب، چیدن وسایل اتاق، مکان تفریحی، مشورت بگیریم که کودک فضای امنی را در محیط خانواده احساس نمایید و حس استقلال عمل را در آنها زنده کنیم.

همچنین یک عادت همیشگی در کودک بوجود آوریم از مدرسه که رسید، با پرسش و پاسخ های چون؛ امروز مدرسه چطور بود؟ خانم معلم چه درسهایی را گفت؟ باعث شویم کودک همه ی مسائل مدرسه و بیرون از خانه را با والدین در میان بگذارد. که اگر احیاناً رفتار غیرمسئولانهای از او سرزده(کتک به دیگران وتوهین و...) یا مورد زورگویی قرار گرفته است، مطلع باشیم.

بجایی توهین و تحقیر، اشتباهاتش محترمانه بیان کنیم. کمک کنیم که مسئولیت اشتباه و عذر خواهی از طرف مقابل را انجام دهد، تحت هیچ شرایطی و با تمام رفتارهای غیرمسولانهاش او را از جمع صمیمی خانواده طرد نکنیم.

4-1) تقویت مهارت نه گفتن

برخی از والدین به فرزندان خود میآموزند که همیشه باید به حرف بزرگترها گوش کرد، این آموزش غلط سبب میگردد کودک خود را تسلیم هر نوع خواستهی آزار دهندهی افراد غریبه بکند همچنین این رویه فرد را مستعد قربانی شدن میکند، چرا که توان "نه گفتن" ندارد.

لذا لازم است که بچهها آموزش ببینند که به رفتارهای غیرمنطقی واکنش اجتنابی نشان دهند و "نه" بگویند. بهترین نحوه این آموزش؛ در قالب بازی است. حتی برای نهادینه کردن این امر بین خواهر و برادرها مسابقه آموزش "نه گفتن" طراحی کنید. که جواب های خود را بدون کوچکترین احساس گناه به شکل عبارت های چون، :«نه ممنونم»یا«در این خصوص من باید با خانواده ام مشورت کنم» یا جملهای چون«متشکرم از پیشنهادتون اما من نیازی به این تفریحات ندارم»بیان نمایند.علی الخصوص این مهارت برای فرد قربانی بسیار کارساز است.

2)عوامل آموزشگاهی در حل تعارض قلدری و قربانی:

جهت تحقق این امر پیوند دانش آموز و مدرسه ضروری است، که متشکل از دلبستگی و تعهد به مدرسه همراه با باور به ارزشها و قواعد مدرسه است. که در قالب رفتارهای زیر انجام می گردد

1-2)برنامههای ضد قلدری معلم محور

- کاهش تبعیض توسط معلم

- ایجاد روابط مثبت بین معلم و دانش آموزان با برنامه های شاد، بازیهای کلاسی، اردو کلاسی،...

- رعایت عدالت توسط معلم

- احترام معلم به همه دانش آموزان

- فرصت مشارکت برابر برای همه اعضای کلاس در فعالیتهای کلاسی(مخصوصا قربانی)

-توجه معلم به روابط قلدر و قربانی، کمک به حل مسئله آنها از طریق گفتگو.

-استاندارسازی تعداد دانش آموزان در کلاس(عدم انبوه جمعیت)

2-2)برنامه ضد قلدری مدرسه محور

- مشارکت همه دانش آموزان در فعالیتهای مدرسه و احساس لذت از آن( ایجاد فضای تعامل و همکاری در مدرسه)

- ایجاد نظم در مدرسه؛(جلوگیری از هرج و مرج)

- روابط حمایتگرانه مدرسه از دانش آموزان(حل مسئله قلدر و قربانی، آموزش مهارتهای فردی،                                               مشاوره و مراجعه به درمانگر...)

- احترام همه ی اعضای مدرسه به یکدیگر، از جمله به دانش آموزان

- سیاست های انضباطی یکسان و منصفانه در مدرسه

- توجه به امنیت دانش آموزان از جمله امنیت قربانی در مدرسه

- جو مثبت و شادی را در مدرسه فراهم آورند که به پیوند مستحکم دانشآموزان با یکدیگر و مدرسه منجر گردد.

- دلبستگی ضعیف را از طریق پیوند با بزرگسالان مدرسه(مشاور،معلم، مدیر...) ترمیم کنیم.

3-2)آموزش مهارتهای فردی به قلدر از طریق مدرسه؛

- تقویت مهارتهای شناختی دانش آموز قلدر، یعنی مشخص کردن رفتارهای قلدرمآبانه

- آموزش خودکنترلی و خویشتنداری به او

- ایجاد روحیه سالم در قلدر جهت برقراری روابط مطلوب؛ کنترل خشم، تقویت مهارت همدلی، تقویت دوست داشتن دیگران، متوقف سازی؛ تحقیر، تمسخر، استفاده از نامهای مستعار نامناسب

- تقویت تعلق خاطر او به دوستان،همکلاسیها، مسئولان

- شناساندن حقوق فردی افراد و پایمال نکردن آن

- تعریف تفاوتهای فردی و آموزش احترام به تفاوتها

- ایجاد مسئولیت پذیری در قلدر

- تاب آوری در برابر فشارهای منفی

- احترام گذاشتن به دیگران

4-2)آموزش مهارتهای فردی به قربانی از طریق مدرسه؛

افراد قربانی فاقد مهارتهای اجتماعی لازم جهت برقراری روابط مثبت با همسالان هستند. لذا آموزش مهارتهای؛ حل مسئله، جرأت ورزی، برقراری روابط اجتماعی، از جمله امورمهمی که قربانی باید آموزش ببیند. اموری چون؛

-آموزش برقراری روابط اجتماعی درست

همانند؛ سلام دادن، احوالپرسی، تعارف کردن و دریافت تعارف، شرکت در محافل عمومی و جشنها بهمراه خانواده، مشارکت دهی در بازی با همسالان و کارهای عمومی مدرسه، تقاضا کردن، مشارکت دهی در امور کلاس

-آموزش مهارت جرأت ورزی؛

جرأت ورزی یعنی این که فرد بتواند احساسات منفی و مثبت خود را از ماجرای بسهولت بیان کند. خصوصیات مثبت خود را در برخوردهای اجتماعی با استفاده از کلمه"من" ابراز نمایید، و این امر باید توسط اعضای خانواده و دوستان تایید گردد تا قربانی به داشتههای خود مطمئن گردد.

همچنین احساسات منفی خود را به شیوه درستی بروز دهد یعنی به شکل مودبانهای بیان کند که«من از این رفتار شما ناراحت شدم.»

جراتمندی غیرکلامی: لبخند زدن به دیگران، استحکام در تن صدا، چهره ی بشاش و مقتدرانه به خود گرفتن، پذیرش تفاوتهای فردی خود با دیگران از لحاظ تواناییها و خصوصیات ظاهری.

-تشخیص حقوق فردی خود و دفاع از آن؛

قربانی به هنگام تهاجم فیزیکی دست مهاجم را بگیرد و بالا نگه دار، اما خود به هیچ عنوان رفتار متقابل انجام ندهد بلکه صرفا در مقام دفاع برآیید. بگونهای که اجازه خشونت را از قلدر سلب نمایید اگر این رفتار در برابر قلدر کارساز نبود به خانواده خود و مدرسه گزارش دهد.

5-2)آموزش حل مسئله به قربانی و قلدر

حل مسئله اجتماعی اشاره به فرایندی دارد که در آن افراد سعی می کنند تا روش مقابلهای موثر را جهت رویارویی با مسئله استرسزایی که در زندگی روزمره خود با آن مواجهه هستند را کشف کنند. اگر حل مسئله اجتماعی به طور موفقیت آمیز انجام گیرد، قلدر پرخاشگری کمتری را در روابط بین فردی تجربه می کند.

از آنجایی که قربانی تمایلی به صحبت در رابطه با مشکلش را ندارد و اجتناب از آن نشانهی مقابله با حل مسئله است. با آموزش این مهارت، استرس و حوادث کمتری را در زندگی خود تجربه خواهند کرد

لذا لازم است که به تدریج مهارتهای زیر را یاد بگیرند؛

-شناسایی دقیق مشکل

-پیدا کردن راه حل های مختلف(هیچ گونه محدودیتی در ارائه راه حل نباید وجود داشته باشد)

-بیان موافقت و مخالفت با هر راه حل

-انتخاب راه حل درست

از نتایج بیانات بالا هویداست که، برقراری پیوند اجتماعی خانواده با دیگران، و مشارکت دهی فرد قلدر و قربانی در این شبکه اجتماعی، مانع رفتارهای مشکل آفرین می گردد.

چرا که به دلیل فرصت مشارکت، توانایی فرد برای تعامل با دیگران افزایش پیدا می کند.همچنین با ایجاد دلبستگی مثبت به بزرگسالان، مهارت همدلی و درک دیگران و علاقمندی به نوع انسان، در او تقویت می گردد.

خدیجه زارعی

انتهای پیام/