راهکار‌هایی برای تقویت مهارت "نه گفتن"

افراد باید بتوانند بدون ناراحت کردن دیگران مخالفت خود را با درخواست‌های آن‌ها ابراز کنند.

کد خبر: ۱۲۴۵۶۲۰

تاریخ: ۰۷ بهمن ۱۳۹۸ - ۰۸:۲۶

به گزارش خبرگزاری دانا ؛ جرات‌ورزی یکی از مهارت‌های ۱۰ گانه زندگی است، در طول زندگی به طور حتم با افرادی برخورد کرده‌اید که قدرت نه گفتن را ندارند و درخواست‌های دیگران را با وجود اینکه خود از این موضوع ناراحت هستند و فشار‌های زیادی را تحمل می‌کنند، می‌پذیرند. به عبارتی این اشخاص به حقوق خود هیچ اهمیتی نمی‌دهند، بنابراین چه خوب است که از دوران کودکی قدرت نه گفتن را در وجود فرزندانمان تقویت کنیم.

ضرورت آموزش مهارت جرات‌ورزی به افراد از دوران کودکی

ماندانا رکنی مشاور کودک و نوجوان در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه کلینیک درباره مهارت جرات‌ورزی یا قدرت نه گفتن اظهار کرد: داشتن این مهارت به این معنی است که فرد می‌تواند از حق و عقیده خود بدون تجاوز کردن به حق و عقیده دیگران، دفاع کند. این مهارت باید از دوران کودکی آموزش داده شود، زیرا کسب این توانایی در بزرگسالی بسیار سخت و پرهزینه است.

او بیان کرد: در بسیاری از موارد، افرادی که به مشکلات رفتاری دچار بوده‌اند یا در دام یک انحراف و فساد گرفتار شده‌اند، شجاعت و توانایی مقاومت در برابر عواملی که آنها را تحت فشار می‌گذارد، نداشتند. کودکان برای اینکه در برخورد با انواع انحرافات و کار‌های خلاف، اعتیاد و هرگونه سوء استفاده دیگران توانایی مقابله را داشته باشند، باید از یک من قوی، ارزشمند و باجرات برخوردار بوده و در عین حال مهارت «نه گفتن» را بیاموزند و شجاعت لازم را برای مخالفت با درخواست دیگران داشته باشند.

این مشاور کودک و نوجوان افزود: قدم نخست برای جلوگیری از آسیب، آگاهی والدین و پذیرش آن‌هاست؛ اگر والدین بپذیرند که خطر ممکن است از جانب هر کسی کودکان را تهدید کند آگاهانه‌تر برخورد می‌کنند. قدم بعدی، آموزش به کودکان است؛ تعیین حدود یکی از اساسی‌ترین نکات آموزش به کودکان بوده به این صورت که نباید کودکان را بترسانیم که به دیگران اعتماد نکنند و از سوی دیگر نباید آنها آن‌قدر به دیگران اعتماد کرده که امنیتشان به خطر بیفتد.

رکنی تاکید کرد: والدین و آموزگاران باید رفتار قاطعانه را به کودک آموزش دهند؛ در این نوع رفتار کودکان یاد می‌گیرند که بدون اینکه حقوق دیگران را پایمال کرده، از حقوق خود با رفتار مناسب و بدون پرخاشگری دفاع کنند. در مورد پیش بینی از آزاد جنسی باید به کودک آموزش داد که بدن خود را دوست داشته باشد و تصویر ذهنی خوبی از آن بسازد همچنین او باید یاد بگیرد که بدنش متعلق به اوست و برای بدنش مرز‌هایی وجود دارد که فقط خود آن مرز‌ها را تعیین می‌کند، بنابراین اگر کسی این مرز‌ها را زیر پا بگذارد او حق دارد قاطعانه ناراحتی خود را بیان کند. برای این منظور باید فضای روابط با کودک را طوری ایجاد کرد که او بتواند با بزرگسالی که مورد اعتمادش است، این مسائل را در میان بگذارد.

او تصریح کرد: اگر کودک درباره مشکلی که او را ناراحت کرده است با والدینش صحبت می‌کند، باید صحبت‌های او  را به خوبی گوش و او را درک کرد همچنین باید به او اطمینان داد که مورد حمایت و مراقبت است.

مهارت جرات ورزی به چه معناست؟

همچنین در ادامه نسیم رزمخواه دکتری روانشناسی در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه کلینیک درباره مهارت جرات‌ورزی و قدرت «نه گفتن» اظهار کرد: «نه گفتن» به معنای اراده، اقتدار و پافشاری کردن بر حقوق خود است. ما باید بدون پرخاشگری بتوانیم هیجانات منفی خود را بیان کرده و تلاش کنیم که حق خود را به دست بیاوریم و به راحتی از حق خود نگذریم. جرات‌ورزی با مهارت ابراز وجود بسیار هم معنا و در افزایش عزت نفس و اعتماد به نفس دیگران موثر است.

او بیان کرد: طبق تقسیم بندی سازمان جهانی بهداشت (WHO) جرات‌ورزی یکی از مهارت‌های ۱۰ گانه زندگی است که همه افراد باید آن را یاد بگیرند. در جامعه ما با توجه به بافت فرهنگی موجود این مهارت بسیار در ایرانیان ضعیف است. ما باید یاد بگیرم تا جزو اشخاصی نباشیم که خلاف میل باطنی خود مجبور هستیم تقاضای اطرافیان را بپذیریم و نمی‌توانیم نارضایتی خود را از نحوه ارتباط دوست خود، جمله‌ای که ما را ناراحت می‌کند یا رفتاری که برای ما آزار دهنده است، بیان کنیم؛ به عبارتی رفتار قاطعانه یا جرات‌مند را یاد نگرفته‌ایم.

این روانشناس افزود: جرات‌مندی دفاع از حقوق خود است و احساس مثبت را در اشخاص ایجاد می‌کند. مشکلاتی که افراد در ارتباط برقرار کردن با دیگران دارند مانند کم‌رویی، خجالت، شرم، احساس تنهایی، اضطراب و ترس از قضاوت شدن موجب می‌شوند که آنها نتوانند نه بگویند، به عبارتی وقتی آنها نه می‌گویند، احساس می‌کنند که خود را نقض کرده و اضطراب آنها بیشتر می‌شود. به طور کلی اشخاص تلاش کرده تا رفتار انسان‌های اطراف خود را پیش‌بینی و کنترل کنند و به علت اینکه این توانایی در وجود آن‌ها نیست، جرات نمی‌کنند که قاطعانه برخورد کرده و آنچه را خلاف میل آن‌هاست، بدون اینکه ناراحتی دیگران را موجب شود، نپذیرند.

رزمخواه تاکید کرد: اگر مهارت جرات‌ورزی در افراد ضعیف شود، به تدریج آنها از اجتماع دور شده و نمی‌توانند حقوق خود را از دیگران بگیرند، بنابراین آنها همیشه احساس می‌کنند که در حقشان اجحاف شده است و نوعی خشم دائمی نسبت به بقیه اشخاص دارند، در نتیجه هنگامی‌که قدرت را به دست می‌آورند و توانمندی خاص کسب می‌کنند، حق دیگران را ضایع کرده زیرا احساس خسران می‌کنند.

او تصریح کرد: موازین اخلاق، فرهنگ و تربیت خانوادگی فرد بر قدرت «نه گفتن» اثر می‌گذارد. شخصی که توانایی نه گفتن را ندارد به علت اینکه نمی‌تواند نیاز‌ها و درخواست‌هایش را به طور آشکار بیان کند و بدون داشتن احساس کمبود و کاستی آنها را برآورده کند، رفتار‌های ناسالمی  از او سر می‌زند، زیرا او نمی‌تواند به خود اتکا داشته باشد و به راحتی آنچه را خلاف میلش است، نپذیرد.

خصوصیات افراد باجرات‌

این روانشناس گفت: افراد باجرات برای خود و بقیه احترام قائل هستند، خواسته‌ها و نیازهایشان را به خوبی می‌شناسند، به آنها احترام می‌گذارند و اجازه نمی‌دهند که بقیه اشخاص از آنها سوء استفاده کنند. جرات‌ورزی به معنای پرخاشگر بودن نیست. پرخاشگری یک نوع دفاع خصمانه و توهین‌آمیز است که شخص سعی کرده خواسته‌های خود را از طریق زور گفتن به دیگران، توهین و تحقیر افراد برآورده کند. در صورتی که جرات‌ورزی به این معناست که ما در عین رعایت حقوق دیگران، به حقوق خود هم احترام بگذاریم.

مزایای  رفتار جراتمندانه

رزمخواه اظهار کرد: افرادی که جراتمندانه رفتار می‌کنند، احساسی مثبت نسبت به خود دارند و عزت نفس آنها افزایش پیدا می‌کند. مردم به اشخاص جراتمند به راحتی اعتماد می‌کنند، زیرا می‌دانند که این اشخاص می‌توانند خواسته خود را مطرح کرده بدون اینکه کسی را ناراحت کنند همچنین افراد جراتمند ثبات شخصیت دارند و خواسته‌های خود را در اولویت قرار می‌دهند بدون اینکه به دیگران زور بگویند یا به آنها توهین و تحقیر کنند.

چگونه رفتار جراتمندانه را در وجود خود تقویت کنیم؟

او بیان کرد: وقتی ما قصد داریم مخالفت خود را به دیگران اعلام کنیم، نباید به طور مستقیم و سریع نه بگوییم بلکه می‌توانیم دلیل مخالفت خود را به افراد توضیح دهیم به طور مثال به آنها بگوییم «به این دلیل که من فردا امتحان دارم، نمی‌توانم این کار را برای شما انجام دهم» البته نباید به طور مداوم از بقیه اشخاص عذر خواهی کنیم.

این روانشناس افزود: ما باید احساسات خود را به فرد مقابل انتقال دهیم و اگر کسی از ما تقاضایی می‌کند که می‌دانیم آن تقاضا غیر معقول و خارج از توان ماست به او بگوییم که «من فکر نمی‌کردم که شما چنین درخواستی از من داشته باشید» یا مثال‌هایی از این قبیل. ما هنگامی‌که درخواست نامعقول کسی را نمی‌پذیریم احتیاج نیست که برای متقاعد کردن او اصرار و پافشاری کنیم.

رزمخواه یادآوری کرد: افراد باید تا آنجا که ممکن است از اشخاصی که ما را در معذوریت قرار می‌دهند، دوری کنند، بنابراین ما باید ارتباطات خود را با این افراد محدود کنیم.

انتهای پیام/