کرونا و پیشگیری اجتماعی آن

این روزها با صراحت می توان گفت افکار عمومی در همه سطوح آن به کمتر رخدادی به اندازه کرونا و دامنه شیوع و ابعاد خطرناک آن می اندیشد.

کد خبر: ۱۲۴۶۴۲۲

تاریخ: ۰۷ اسفند ۱۳۹۸ - ۱۱:۲۷

به گزارش خبرگزاری دانا  شاید بتوان گفت تصویر رسانه ای و اجتماعی کرونا به مراتب بزرگ تر، مبهم تر و هراسناک تر از خود ویروس و بیماری برآمده از آن شده است. در عین حال هنوز مساله بخوبی روشن نیست که کرونا کشنده تر است یا تصویر ترسناک آن؟
طبیعتا هر پدیده ای در این حد ذهنیت جامعه را به خود مشغول کند، یک رخداد پیچیده و چند وجهی است که هم فهم آن و هم چاره جویی درباره آن نیازمند توجه در سطوح و ساحت های مختلف است. امروز ابعاد مساله کرونا در ایران و حتی در جهان را نمی توان تنها به اتکای دانش پزشکی؛ سیاستگذاری های اجرایی یا قدرت ارتباطات کاهش داد. کم کردن از خطر کرونا و هراس اجتماعی از فراگیری کشندگی آن را می توان و باید در دایره پدیده ای به نام «بحران کرونا»؛ «مدیریت بحران کرونا» و «ارتباطات بحران کرونا» مورد مطالعه قرار داد. به این اعتبار ضرورت هایی پیش روی دانشمندان، محققان؛ سیاستگذاران، مدیران، نهادها و فعالان اجتماعی و مدنی و دست اندرکاران رسانه ها و حوزه افکار عمومی قرار دارد که نخستین وجه مشترک آن چندوجهی دیدن بحران کرونا و داشتن نگاه چندجانبه به فرآیند پیدایش؛ شیوع و اثرگذاری آن است.
من در اینجا تنها از ساحت ارتباطات بحران به این پدیده نگاه می کنم؛ با قید این دو ویژگی که اولا ارتباطات بحران نمی تواند غافل از زمینه های اجتماعی؛ سیاسی؛ فرهنگی و حتی اقتصادی موثر در پیدایش بحران باشد و ثانیا نمی شود درگیر شدن شدید افکار عمومی را به مساله کرونا تنها ساخته و پرداخته رسانه ها و بزرگنمایی آنها دانست. جامعه ایرانی درهر جا به کرونا می اندیشد و از کرونا سخن می گوید گوشش به سوی هر درست و نادرستی درباره کرونا شنواست و حتی می توان گفت در خواب هم کرونا را می بینند و در بیداری از کرونا می ترسند.
کهنسالان به گونه ای و جوانان و کودکان به گونه هایی دیگر پیگیر خبرها؛ گزارش ها؛ شایعه ها؛ توصیه ها و پیامدهای پدیده کرونا هستند. هر روز هر ساعت خطر کرونا بخشی از میدان های زندگی؛ عرصه های عمومی و حتی حریم های خصوصی را به تسخیر خود درمی آورد. دامنه تعطیل شدن و محدودیت های تحصیل، کار، تصویر و خدمت رسانی مدام در حال پیشروی است.
چنین شرایطی چگونه به وجود آمده است؛ چقدر واقعی نیست؛ تا کجا پیش می رود و نهایتا در کجا به اندازه ها و ابعاد طبیعی خود می رسد؟ ارتباطات بحران پاسخی که می تواند به این پرسش ها بدهد این است که اولا باید نهاد علم یعنی دستگاه ها و شبکه های دست اندرکار در حوزه دانش پزشکی، سلامت و بهداشت توانایی درست فهمیدن و درست سخن گفتن را در باب این پدیده به جامعه نشان دهند؛ ثانیا نهادهای واسط اعم از دستگاه های سیاستگذار، مجری و رسانه ها از اعتبار و اعتماد لازم در سطوح مختلف جامعه برخوردار شوند و ثالثا گروه های مختلف اجتماعی به ویژه بخش های آسیب پذیرتر و بیشتر در معرض ابتلا به ویروس کرونا از این وضعیت درماندگی و سراسیمگی روانی و اجتماعی رهایی یابند.
در شرایط بحرانی کنونی جامعه نیازمند ارتباط، اعتماد، آرامش و آموزش است و همه این ضرورت ها ایجاب می کند که پیش از شکل گیری شایعه ها و اخبار جعلی نهادهای معتبر علمی و اجرایی نخستین گویندگان خبرها و توصیه های پیشگیری، کنترل و درمان باشند، حقیقت را بگویند و اعتبار منبع را در منظومه ارتباطی جامعه بالا ببرند.
آنچه بیش از کرونا جامعه ما را تهدید می کند، خطر بی اعتمادی، آشفتگی ذهنی، روانی و اجتماعی و احساس بی پناهی و خودتصمیمی است.
دکتر هادی خانیکی