ارزیابی عوارض ناخواسته داروها با فناوری دارویی

متخصص فناوری دارویی می گوید امروزه علم داروسازی به سمت تولید داروهای بیولوژیک گرایش پیدا کرده است و دانش دارویی، بررسی و ارزیابی عوارض ناخواسته داروها را ممکن کرده است.

کد خبر: ۱۲۵۱۳۹۱

تاریخ: ۲۳ شهريور ۱۳۹۹ - ۱۰:۲۲

نازنین دادور، خبرگزاری دانا، سرویس سلامت؛ دکتر سامان نصراللهی، متخصص فارماسیوتیکس در حاشیه رویداد اینکرتین سامیت (INCRETIN SUMMIT) که به کوشش شرکت نوو نوردیسک پارس و با حضور نزدیک به هزار نفر از اساتید و متخصصان حوزه سلامت داخلی و خارجی به‌صورت مجازی برگزار شد، اظهار کرد: علم داروسازی در حال حاضر به سمت تولید داروهای بیولوژیک و اثربخشی دارو در سطح سلولی مولکولی پیش رفته است که یکی از پرکاربردترین آنها داروهای حوزه دیابت است.

وی با اشاره به اینکه انسولین ابتدا از بدن حیوانات استخراج می‌شد و امروز فرمولاسیون آن از طریق دانش داروسازی و به‌صورت نوترکیب تهیه می‌شود، گفت: در حال حاضر در حوزه درمان دیابت از داروهای وارداتی رفرانس و داروهای بیوسیمیلاراستفاده می‌شود که باید به تفاوت آنها اهمیت داد.

وی گفت: داروهای بیولوژیک تولید پیچیده و با فناوری بالا دارد و در واقع هر متغیری در پروسه ساخت در اثر بخشی و ایمنی داروها می تواند تاثیر گذار باشد. لذا توصیه می‌شود فرایند تولید داروهای بیولوژیک توسط متخصصان دارویی به صورت کامل مورد بررسی قرار گیرد و پایش شود.

دکتر نصراللهی با بیان اینکه نگرانی پزشکان و سازمانهای رگولاتوری این است که احتمال دارد در مورد داروهای جدید بایوسیمیلار مطالعات ایمنی و کارایی کافی نشده باشد، افزود: در حجم مصرف وسیع ممکن است این داروها واکنش‌های حساسیتی و عوارض ناخواسته‌ای که در مطالعات بالینی خود را نشان نداده بروز دهند و سازندگان داروهای بیولوژیک بهتر است که اطلاعات و خروجی‌های بالینی این محصولات را در قالب پروتکل های فارماکوویژیلانس بررسی کنند.

دکتر نصراللهی در مورد اینکه آیا شرکت‌های دارویی مستلزم به داشتن فارماکوویژیلانس هستند، توضیح داد: با توجه به اینکه فارماکوویژیلانس تمامی عوارض ناخواسته دارویی را بر اساس سیستم‌های گزارش‌دهی جمع‌آوری و ارزیابی می‌کند، تمامی شرکت‌های دارویی مستلزم داشتن واحد فارماکوویژیلانس هستند.

وی درباره اهمیت این موضوع گفت: شناسایی ریسک‌های محتمل حائز اهمیت است؛ چرا که مطالعات قبلی معمولاً برای شناسایی عوارض جانبی نادر کافی نیست و مطالعات بعد از ورود به بازار بسیار مهم است.

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد تبعات جایگزینی داروهای بیولوژیک در داروخانه بدون اطلاع پزشک، خاطرنشان کرد: جایگزینی دارو در سطوح مختلف ممکن است سبب افزایش عوارض جانبی، کاهش اثربخشی، ایجاد واکنش‌های متقاطع و افزایش واکنش‌های ایمنی‌زایی می‌شود؛ بنابراین جایگزینی برند با بیوسیمیلار دیگر در سطح داروخانه بدون اطلاع گروه بالینی و پزشک مربوطه مناسب نیست چرا که در داروهای بیولوژیک با توجه به روش تولید پیچیده و تهیه از سلول زنده و با توجه به اینکه بیمار پرونده خاصی در داروخانه نداردکنترل و جمع‌آوری داده‌ها مناسب نیست. همچنین در سطح پزشک هم باید جابه‌جایی و سوئیچینگ با احتیاط و در شرایطی انجام شود که پزشک به شرایط بیمار و دارو، اشراف کامل داشته باشد.