کم کاری و پرکاری تیروئید از دیدگاه طب سنتی

عملكرد تيروئيد توسط غده ديگري در بدن به نام هيپوفيز تنظيم مي شود. هيپوفيز در مغز قرار دارد و با ترشح هورمون محرك تيروئيد، باعث افزايش ترشح هورمونهاي تيروئيد مي شود.

کد خبر: ۱۲۵۴۹۰۷

تاریخ: ۱۶ بهمن ۱۳۹۹ - ۰۹:۳۰

تيروئيد غده ای است به شكل پروانه در جلوي گردن در پايين حنجره و بالای استخوانهاي ترقوه، قرار دارد .

در حقيقت تيروئيد مسئول تنظيم سوخت و ساز بدن مي باشد.

كم كاري تيروئيد

وقتي تيروئيد به اندازه كافي هورمون ترشح نكند فرد دچار كم كاري تيروئيد مي شود.
كم كاري شايعترين فرم بيماري هايي تيروئيد است.
در خانم ها بيشتر از آقايان ديده مي شود و با افزايش سن افزايش مي يابد.

علائم كم كاري تيروئيد

نشانه هاي كم كاري تيروئيد بسيار متفاوتند. ممكن است يك فرد دچار كم كاري تيروئيد باشد و علامتي نداشته باشد و برعكس فرد ديگري علائم بسيار شديد داشته باشد.

كم كاري تيروئيد معمولاً تدريجاً ايجاد مي شود, براي همين در ابتدا علائم خفيف است و با پيشرفت بيماري علائم شديدتر مي شود.

نشانه هاي كم كاري تيروئيد به طور كلي عبارتند از:
نشانه هاي پوستي : پوست خشك و ضخيم مي شود, تعريق كاهش پيدا مي كند.
موها نازك يا خشن و شكننده مي شوند. ابروها مي ريزند و ناخن ها زود مي شكنند.

نشانه هاي چشمي: كم كاري تيروئيد مي تواند منجر به پف آلود شدن و تورم اطراف چشم شود. ولي علائم خيرگي نگاه و بيرون زدگي چشم مربوط به پركاري تيروئيد است كه گاهي حتي با درمان بيماري تيروئيد هم چنان باقي مي ماند.

نشانه هاي قلب و عروق: كم كاري تيروئيد باعث كاهش ضربان قلب و كاهش انقباض عضله قلب مي شود كه در نهايت منجر به كاهش عملكرد قلب مي گردد.
در نتيجه فرد به دنبال فعاليت بدني دچار خستگي و تنگي نفس مي شود. (به اصطلاح نفس كم مي آورد).
اين علائم در كسي كه بيماري زمينه اي قلب دارد مي تواند شديد شود

از طرفي كم كاري تيروئيد منجر به افزايش خفيف فشار خون و كلسترول خون مي شود.

نشانه هاي تنفسي: كم كاري تيروئيد باعث ضعف عضلات تنفسي مي شود. در نتيجه عملكرد ريوي كاهش مي يابد. بنابراين احساس خستگي و ضعف، تنگي نفس به هنگام فعاليت بروز مي كند.
كم كاري تيروئيد مي تواند باعث تورم زبان و تارهاي صوتي شود در نتيجه فرد صداي خشن پيدا مي كند و در خواب ممكن است دچار توقف هاي كوتاه تنفسي شود.
در نتيجه فرد خواب راحتي ندارد و صبح با احساس خستگي بيدار مي شود و طول روز خواب آلود است.

نشانه هاي دستگاه گوارش: كم كاري تيروئيد حركات دستگاه گوارش را آهسته مي كند در چنتيجه فرد دچار يبوست مي شود, كه در بعضي موارد مي تواند بسيار شديد باشد.

نشانه هاي دستگاه تناسلي: كم كاري تيروئيد در خانم ها منجر به اختلال قاعدگي مي شود. كه از قاعدگي هاي كوتاه با فواصل طولاني تا قاعدگي هاي شديد و با فاصله كم متغير است, گاهي حتي منجر به قطع قاعدگي مي شود.

اين اختلالات مي تواند بارداري را با مشكل روبرو كند و گاهي افراد باردار كه دچار كم كاري تيروئيد هستند با افزايش ريسك سقط جنين روبرو هستند.

درمان کم کاری تیروئید در طب سنتی:

مبتلایان به کم کاری تیروئید باید از مواد غذایی با طبع گرم و خشک استفاده نمایند .

- ماساژ بدن و اطراف گلو با روغن هایب مانند بادام ,سیاه دانه کنجد
- بادکش گرم هم در بهبود این عارضه موثر است .
- مبتلایان به این عارضه باید ا مصرف مواد غذایی حاوی کافئین, کربوهیدرات ها, قند و آرد, غذاهای کنسرو شده و ساندویچی, شیرینی های قنادی, سوسیس کالباس و پیتزا پرهیز نمایند.
-درصورت مصرف سبزی هایی مانند کرم بروکلی و اسفناج باید آن ها را کمی بپزند.

- مبتلایان به کم کاری تیروئید بایستی مصرف پروتئین را در برنامه غذایی خود افزایش دهند .
- خوردن ماهی با ادویه های گرم مانند زنجبیل,هل,میخک و دارچین توصیه می شود .

- مواد غذایی مفید برای مبتلایان به کم‌کاری تیروئید می‌توان به چهارمغز (پسته، بادام، فندق و گردو)، گوشت گوسفند جوان، لوبیای سویا، تخم‌مرغ، حبوبات، روغن زیتون و میوه‌هایی مانند سیب، موز و آناناس، تخم گشنیز با عسل و دمنوش اسطوخودوس با بابونه و گیاه پنج انگشت اشاره کرد.

- افراد دچار کم‌کاری تیروئید برای رفع مشکل خود می‌توانند از مکمل‌هایی مانند ویتامین‌های D۳، A ، B و E، آهن، اسید چرب امگا۳، سلنیوم و روی (زینک) در رژیم غذایی خود استفاده کنند.

- مبتلایان به کم‌کاری تیروئید برای رفع مشکل خود باید ۱۰ گرم از هر یک از گیاهان جنسینگ، زنجبیل، دارچین، میخک، بابونه، اسطوخودوس و آویشن را به همراه ۳۰ گرم مغز بادام درختی و ۳۰ گرم تخم گشنیز را باهم ترکیب و این ترکیب را پودر کنند، سپس مخلوط پودر شده را داخل کمی عسل بریزند و قبل از هر وعده غذایی یک قاشق مرباخوری از این ترکیب را میل کنند.

- افراد دچار این عارضه باید از اضطراب و استرس دوری کنند. انجام یوگا و مدیتیشن (تن‌آرامی) هم به مبتلایان به کم‌کاری تیروئید پیشنهاد می‌شود.

پرکاری تیروئید

بیشتر افرادمبتلا به پرکاری تیروئید دچار علائمی مانند اضطراب,تپش قلب,لرزش, عدم تحمل گرما تعریق زیاد, تندخویی و زود رنجی,کمبود ید در بدن, کاهش وزن با وجود اشتهای طبیعی یا افزایش یافته و تغییرات خلق و خو می شوند.
این عارضه ب نشانه هایی مانند افزایش تعریق, لاغری, اسهال, تپش قلب, ضعف و خستگی در عضلات,شانه ها ران ها و قسکت نشیمنگاه,افزتیش فشار خون بیرون زدگی چشم ها از حدقه, اختلال اشتها, خشکی پوست, ریزش مو و ابرو ,مشکلات خواب, بی قراری,لرزش دست ها و در خانم ها اختلالات قاعدگی و در آقایان ناتوانی جنسی بروز پیدا میکند

گاهی اوقات ممکن است در افراد مسن ممکن است علائم خیلی واضح نباشد و فقط کمی کاهش وزن بی قراری و ضعیف و بی حالی دیده شود .

راهکارهای درمان پر کاری تیروئید در طب سنتی :

مبتلایان به پرکاری تیروئید باید از مواد غذایی با طبع سرد و تر در رژیم غذایی خود استفاده کنند

- ماساژ گلو و اطراف آن با روغن هایی مانند گل بنفشه، نیلوفر و گل سرخ

- مبتلایان به این عارضه باید ساعات خواب خود را تنظیم کنند، به طوری که از ساعت ۱۰ شب بخوابند و حدود ۵ صبح از خواب برخیزند.

- مصرف خاکشیر، خرفه و تخم شربتی به مبتلایان به پرکاری تیروئید پیشنهاد می‌شود.

- از خوراکی‌های مفید برای افراد دچار پرکاری تیروئید می‌توان به توت خشک، برگه زردآلو، میوه‌هایی مانند هلو و آناناس، سیب، گریپ فروت و لیموشیرین و سبزی‌هایی مانند کلم بنفش، کلم بروکلی و شلغم، انواع جوانه‌ها، انجیر، زیتون، بذر فرنجمشک، گلاب، حبوباتی مانند نخود، تخم کدو حلوایی و قارچ اشاره کرد.
- مبتلایان به این عارضه برای رفع مشکل خود می‌توانند کف دست‌ها و پا‌ها را با حنا ماساژ دهند.

- مبتلایان به پرکاری تیروئید باید از مکمل‌هایی مانند ویتامین D۳، امگا ۳ و زینک (روی) در رژیم غذایی خود استفاده کنند.

دمنوشی مفید برای رفع پرکاری تیروئید

اشخاص دچار پرکاری تیروئید برای رفع مشکل خود می‌توانند هر یک ازگیاهان تخم گشنیز، بابونه، سنبل‌الطیب، بهارنارنج و بادرنجبویه را به نسبت مساوی با هم ترکیب و این مخلوط را نیم کوب یا پودر کنند، سپس یک قاشق غذاخوری از ترکیب نیم کوب شده یا یک قاشق مرباخوری از مخلوط پودر شده را به همراه چهار تا پنج لیوان آب در قوری بریزند و صبر کنند تا این ترکیب دَم بکشد، مبتلایان به این عارضه می‌توانند روزانه سه لیوان از این دمنوش را میل کنند.