وقتی زعفران در خارج از کشور طلا می شود

در حالی خراسان جنوبی پیشتاز و پرچمدار تولید بهترین زعفران در جهان است که صادرات فله‌ای این محصول بهره‌ای ناچیز برای بهره بردارانش رقم زده است.

کد خبر: ۱۲۶۱۲۰۸

تاریخ: ۰۸ مهر ۱۴۰۰ - ۱۵:۱۰

به گزارش خبرگزاری دانا قدمت کاشت زعفران در خراسان جنوبی به ۷۰۰ سال پیش بر می‌گردد؛ زعفران در ایران در سه استان خراسان رضوی، شمالی و جنوبی و همچنین استان‌های یزد، کرمان، گیلان و مازندران کشت می‌شود، اما عطر و طعم زعفران خراسان جنوبی شهرت جهانی دارد و این استان پیشتاز و پرچم دار تولید بهترین زعفران در جهان است و به همین سبب شهرستان قائنات پایتخت زعفران جهان است.

زعفران تولید شده در خراسان جنوبی به علت برداشت گل زعفران قبل از طلوع آفتاب و برداشت غنچه قبل از باز شدن از کیفیت عطر و قدرت رنگ دهی بالایی برخوردار است که مشتریان زیادی در آلمان، اسپانیا و کشور‌های حاشیه خلیج فارس دارد.

اما آنچه در بازار زعفران حاکم است ضعف در سیاست گذاری و نبود برنامه ریزی مدون برای کسب بازار، هدف صادراتی در شأن و جایگاه محصول منحصر به فرد و استراتژیک طلای سرخ، سبب شده است تا ارزش این محصول به پایین‌ترین سطح تنزل کند و اشتغال و درآمد بیشتر آن نصیب تجار دیگر کشور‌ها شود.

رها بودن و بازار عرضه فله‌ای زعفران در حالی رقم خورده است که به جای خرید و فروش مثقالی و گرمی به صورت فله‌ای و گونی گونی عرضه می‌شود و همین اقدام سبب شده است تا روز به روز نه تنها از ارزش و اعتبار این گوهر ارزشمند کاسته شود و ارزش افزوده واقعی محصول نصیب تجار و زعفرانکاران کشور نشود بلکه همه مزایای تجاری و بازاریابی آن در جیب تجار خارج از کشور قرار گیرد و تجار ایرانی فقط در نقش واسطه خرید از کشاورزان و انتقال به خارج از کشور ظاهر شوند.

نبود برنامه ریزی در فروش

یکی از زعفرانکاران سرایان می گوید: نبود سیاست مدون توسط متولیان برای دستیابی به ارزش افزوده بالای محصول استراتژیک زعفران به عنوان طلای سرخ کشور، ارزش این محصول استراتژیک را به پایین‌ترین سطح خود تنزل داده است.

او با بیان اینکه قابلیت‌های طلای سرخ در رونق اشتغال، صنایع تولیدی، ارزآوری و فرآوری محصول است، ادامه می دهد: با اندک تدبیری در عرضه محصول می‌توان نیاز کشور‌های بزرگ دنیا را به درون کشور معطوف کرد.

این کشاورز معتقد است نبود برنامه ریزی در فروش و عرضه کنونی زعفران با این که ۹۰ درصد زعفران دنیا در ایران تولید می‌شود سبب شده است تا در آن سوی مرز‌ها برای ایجاد ارزش افزوده، صنایع تبدیلی و رونق اشتغال برنامه چینی شود و سهم اشتغال زایی و ایجاد ارزش افزوده این محصول در دیگر کشور‌ها به مراتب بیشتر از ایران بیشتر باشد.

او اظهار می کند: از سوی دیگر کم توجهی به بازار ارزشمند زعفران سبب شده است تا زعفرانکاران رغبت چندانی به حفاظت و آب دهی پس از برداشت محصول در مزارع زعفران نشان ندهند؛ در حالی که این موضوع به طور حتم عملکرد مزارع طلای سرخ را در سال آینده به شدت کاهش خواهد داد.

همچنین قیمت دو سال اخیر زعفران متناسب با جایگاه این ادویه گران و جوابگوی هزینه‌های کاشت تا برداشت نیست.

سرنوشت مبهم سرمایه گذاران

درد و دل فعالان بازار زعفران خراسان جنوبی هم مانند زعفرانکاران حکایت از نبود برنامه و سیاست گذاری دقیق برای طلای سرخ دارد و انتظارشان بر این است که حداقل در سال جدید مسئولان با چاره اندیشی سرنوشت مطلوب و طلایی را در حوزه سیاست گذاری اساسی این محصول رقم بزنند.

برخی از آن‌ها معتقدند که روند طولانی حاکم بر قیمت زعفران سبب شده است تا سرنوشت سرمایه گذاری کشاورزان در حوزه کاشت و تولید این محصول استراتژیک و ارزشمند در ابهام قرار گیرد.

همچنین به دلیل نبود برنامه مدون افزون بر هدررفت سرمایه، وقتی زعفرانکار برای کاشت، داشت و برداشت زعفران هزینه می‌کند، نوبت به فروش محصول که می‌رسد نتیجه زحمات او به صورت فله‌ای در اختیار دلالان و در نهایت خارج از مرز‌ها با کمترین ارزش و قیمت قرار می‌گیرد.

مافیای زعفران

یک تاجر زعفران هم این طور زبان به گلایه گشود که متولیان و دست اندرکاران حوزه زعفران هنوز نتوانسته اند با سیاست گذاری، برای حفظ و ارتقای ارزش افزوده این محصول منحصر به فرد قدم بردارند و نبود ریل گذاری دقیق برای این محصول سبب شده است تا مافیای طلای سرخ شکل بگیرد.

او افزود: همچنین این روند و پیامد آن به قولی دست تاجران افغانستانی و دیگر اتباع بیگانه را در تجارت این گنج پر بها و با سود بالا باز کرده است.

بیشتر بخوانید

طلای سرخ کویر چشم به راه حمایت های ملی

شفافیت بورس زعفران قاینات را درخشان‌تر می‌کند/ جلوگیری از سوداگری طلای سرخ در بورس کالا

گنجی گران در دل گل های ارغوانی/ وقتی زعفران صورتش را با فرآوری سرخ نگه می‌دارد

این تاجر ادامه داد: در نشستی در سال‌های گذشته صحبت از مافیای پشت پرده در این محصول توسط یکی از کشاورزان به میان آمد و خطر در دست گرفتن سود و ارزش محصول را گوشزد کرد و همگان با بی اعتنایی از موضوع رد شدند، اما امروز رد مافیای پشت پرده را بدون پرده در تصاحب این بازار پرمنفعت می‌توان به وضوح دید.

او بیان کرد: با اندک محاسبه‌ای می‌شود فهمید که بهای واقعی طلای سرخ اکنون در کشور از دو یا سه برابر قیمت فعلی زعفران کمتر است و در بازار‌های خارج از مرز‌ها به قول مطلعان این محصول ارزشمند حتی به ۲۰ برابر قیمت کنونی داد و ستد می‌شود.

این تاجر تصریح کرد: جای تأسف است که متولیان و برنامه ریزان کشور قیمتی در خور ارزش و جایگاه زعفران ایران در برنامه ریزی‌ها لحاظ نکرده اند تا حداقلی به عنوان مبنا و پایه قیمتی در تجارت جهانی قرار گیرد.

خراسان جنوبی رتبه دوم تولید زعفران را دارد

قوسی رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی هم با بیان اینکه سالانه حدود ۳۰۰ کیلوگرم قرص زعفران، ۲ تن و ۲۰۰ کیلوگرم پودر، ۲ تن عصاره و بیش از سه هزار لیتر نوشیدنی زعفران در خراسان جنوبی تولید می‌شود، گفت: فرآوری و صادرات مناسب محصولات مزیت دار استان نیازمند حمایت ملی است و در زمینه فرآوری این محصول هنوز عقب‌ماندگی‌های زیادی داریم.

او با بیان اینکه خراسان جنوبی رتبه دوم تولید زعفران و رتبه اول تولید زرشک و عناب را در کشور دارد، از افزایش سطح کشت زعفران در خراسان جنوبی خبر داد و تصریح کرد: سطح کشت زعفران در استان ۱۷ هزار و ۱۵۲ هکتار است که شهرستان قائنات با پنج هزار و ۸۸ هکتار سطح زیرکشت و تولید ۲۲ تن و ۷۳۸ کیلوگرم زعفران، رتبه نخست تولید این محصول را در استان دارد.

قوسی با اشاره به اینکه هم اکنون فصل کشت پیاز زعفران در استان است بیان کرد: پیاز زعفران به قیمت هر کیلوگرم پنج هزار تومان تا ۱۰ هزار تومان به فروش می‌رسد و برای تأمین آن در حال حاضر مشکلی در استان وجود ندارد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی ادامه داد: خراسان جنوبی رتبه نخست کیفیت زعفران و رتبه دوم تولید این محصول در کشور را دارد و در حال حاضر ۳۲ هزار و ۲۸۲ بهره‌بردار زعفران در خراسان جنوبی فعالیت می‌کنند که خرده‌مالکی مشکل عمده استان در این حوزه محسوب می‌شود؛ همچنین صادرات این محصول از مبدأ استان انجام می‌شود، اما تعرفه‌های بالای صادراتی سبب شده بازار کشور‌های پرمصرف مانند هندوستان در اختیار کشور‌های دیگر قرار گیرد.

او با بیان اینکه قیمت پایین زعفران به تناسب افزایش قیمت سایر کالا‌ها و محصولات سبب کاهش انگیزه کشاورزان می‌شود، افزود: پارسال ۷۰ هزار و ۱۵۵ کیلوگرم زعفران خشک از مزارع خراسان جنوبی برداشت شد که با توجه به کیفیت و نوع جمع‌آوری محصول از کیلویی هفت میلیون تومان تا ۱۲ میلیون تومان به فروش رسید.