علل سقط جنین‌های مکرر چیست؟

بهترین زمان بارداری مجدد بعد از سقط

رایج ترین توصیه پزشکان این است که بعد از سقط جنین سه ماه صبر کنید تا رحم بهبود یابد و چرخه ها به حالت عادی بازگردد.

کد خبر: ۱۳۰۲۹۵۱

تاریخ: ۰۳ مهر ۱۴۰۱ - ۱۱:۲۸

به گزارش پایگاه خبری دانا به نقل از امریکن پرگننسی، پس از سقط جنین، تصمیم گیری برای تلاش برای بارداری دیگر می تواند دشوار باشد. طبیعی است که بخواهید بلافاصله پس از تحمل درد از دست دادن نوزاد دوباره باردار شوید. با این حال، باید منتظر بمانید تا از نظر فیزیکی و همچنین از نظر احساسی آماده شوید.
زمان کاملی برای صبر کردن قبل از تلاش برای بارداری مجدد وجود ندارد اما بسیاری از پزشکان زنان را تشویق می کنند که حداقل چند ماه صبر کنند تا شانس بارداری سالم را تقویت کنند. اگر بدن زنی تا زمان باردار شدن مجدد آمادگی حمایت از بارداری را نداشته باشد، با افزایش خطر سقط جنین مکرر مواجه می شود. زمان لازم است تا رحم بهبود یابد و پوشش آندومتر دوباره قوی و سالم شود.

از نظر پزشکی، اگر آزمایش‌ها یا درمان‌هایی برای علت سقط جنین انجام شود، پس از دو یا سه دوره قاعدگی طبیعی می‌توان باردار شد. برخی از پزشکان به طور معمول توصیه می کنند که زوج ها قبل از اقدام به بارداری دیگر شش ماه تا یک سال صبر کنند تا با از دست دادن جنین خود کنار بیایند، در حالی که سایر پزشکان احساس می کنند هیچ دلیل قانع کننده ای برای این مدت طولانی انتظار وجود ندارد.

احتمال سقط جنین دیگر چقدر است؟

بسیاری از زوج هایی که سقط جنین را تجربه می کنند نگران هستند که دوباره این سقط اتفاق بیفتد. خوشبختانه، حداقل 85 درصد از زنانی که یک بار جنین خود را از دست داده اند، بار بعدی بارداری موفقی خواهند داشت و همچنین 75 درصد از زنانی که دو یا سه بار از دست دادن جنین را تجربه کرده اند، بارداری موفقی خواهند داشت.

چگونه تصمیم بگیریم که چه زمانی دوباره تلاش کنیم؟

تصمیم گیری در مورد زمان تلاش مجدد تصمیمی است که فقط شما به عنوان یک زوج می توانید بگیرید. حاملگی دیگر جایگزین بارداری از دست رفته نمی شود، اما ممکن است با تمرکز مجدد به شما کمک کند. اگر سقط جنین شما عوارض پزشکی داشت، ابتدا در مورد روش های درمانی خود با پزشک مشورت کنید.

بارداری بعدی شما ممکن است آنقدر که دوست دارید شادی بخش نباشد، زیرا آموخته اید که زندگی همیشه مطابق برنامه های شما پیش نمی رود. با این حال نباید نا امید شوید!

کاهش وزن و جلوگیری از سقط مکرر

تشویق زنان به ازدواج زودتر، پرهیز از استرس، داشتن تحرک مناسب و کاهش وزن بسیار حائز اهمیت است. در صورت برخورداری از اضافه ‌وزن و چاقی؛ به‌ویژه اندکس وزن ( (BMI بالای30، قبل از هرگونه اقدام برای بارداری، 3 تا 6 ماه رژیم غذایی و ورزش تا اصلاح وزن، توصیه می‌شود. در غیر این‌صورت نه‌تنها احتمال سقط بالا می‌رود، بلکه بروز عوارض ناخوشایند دیگر مانند مسمومیت بارداری و کاهش رشد جنین نیز افزایش می‌یابد. پرهیز از سقط‌های غیرقانونی نیز مهم است؛ چراکه ممکن است باعث چسبندگی رحم و سقط بعدی شود.

یک متخصص زنان و زایمان در تعریف اختلال سقط مکرر گفت: سقط مکرر یا عادتی به 2 یا بیشتر سقط بارداری اطلاق می‌شود و حدود 2 تا 5 درصد زنانی که برای بارداری اقدام می‌کنند، دچار سقط مکرر می‌شوند. در برخی از کشورها بعد از2 مورد سقط و در دیگر کشورها بعد از 3 بار سقط، بررسی علت و درمان آغاز می‌شود.

دکتر سهیلا انصاری‌پور در گفتگو با مهرخانه، با بیان این مطلب افزود: اصولاً یک‌بار سقط به دلیل تشکیل تصادفی جنین غیرطبیعی از لحاظ کروموزومی بوده که در این صورت سقط باید اتفاق افتد و دخالت درمانی در این موارد بی‌تأثیر است، اما بعد از 2 یا 3 بار سقط دلایل دیگری به‌جز موارد ژنتیکی مطرح می‌شوند که اغلب نیز قابل ‌درمان‌اند.

50 تا 75 درصد موارد سقط مکرر بدون توضیح است

وی با بیان این‌که علل متعددی برای سقط مکرر مطرح است، اظهار داشت: برخی از این علل قابل‌ تشخیص و درمان هستند، ولی برای برخی از زوجین هرگز دلیل مشخصی پیدا نمی‌شود. حتی بعد از بررسی‌های وسیع 50 تا 75 درصد موارد سقط مکرر بدون توضیح باقی می‌مانند. البته جای امیدواری وجود دارد؛ چراکه اغلب زنانی که سقط بدون توضیح داشته‌اند، بارداری‌های بعدی‌شان موفقیت‌آمیز بوده است. برای مثال در یک خانم 30 ساله باسابقه 2 بار سقط بدون توضیح، به ‌احتمال 75% تنها با مراقبت دقیق قبل و حین بارداری، بدون دریافت دارویی خاص، بارداری موفق گزارش ‌شده است.

اختلالات کروموزومی از علل سقط

این فلوشیپ ناباروری و سقط مکرر زنان در خصوص اختلالات کروموزومی اظهار داشت: اگر یکی از والدین یا هردوی آن‌ها حامل جابه‌جایی کروموزومی متعادل باشند، در این صورت زوجین سالم بوده، ولی احتمال داشتن جنین غیرطبیعی و سقط افزایش می‌یابد. این قضیه علت درخواست آزمایش کروموزومی را در زوجین مبتلا به سقط مکرر توجیه می‌کند. حدود 2 تا 3 درصد موارد، یک یا هر دو والدین حامل کروموزوم غیرطبیعی‌اند.

وی ادامه داد: اختلالات کروموزومی جنین ممکن است منجر به سقط تک‌گیر یا مکرر شود که به‌خصوص با افزایش سن مادر بروز این عارضه افزایش می‌یابد. اخیراً بر بررسی محصولات جنین سقط‌شده ازلحاظ پاتولوژی و ژنتیک، جهت تشخیص و تعیین مسیر درمان، بسیار تأکید می‌شود.

اختلالات رحمی؛ 15 درصد علل سقط مکرر

انصاری‌پور با بیان این‌که یکی دیگر از علل سقط مشکلات رحمی است که در حدود 15 درصد علل سقط را شامل می‌شود، خاطرنشان کرد: شایع‌ترین این نوع اختلال سپتوم رحمی است که برای تشخیص آن از روش‌های ام‌آرآی، جراحی لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی استفاده می‌شود. هم‌چنین بعضی از لیومیوم‌ها و چسبندگی‌های رحمی هم ممکن است باعث سقط مکرر شوند. از دلایل دیگر می‌توان به نارسایی سرویکس اشاره کرد که در سه ماهه دوم می‌توانند مشکلات سقط مکرر یا زایمان زودرس را به وجود آورند.

زنان مبتلا به کم‌کاری تیروئید در معرض سقط مکرر قرار دارند

این متخصص زنان و زایمان با اشاره به اختلالات غددی به عنوان علت دیگر سقط مکرر، اظهار داشت: زنان مبتلا به کم‌کاری تیروئید در معرض سقط مکرر قرار دارند. دیابت درمان‌نشده یا تشخیص داده‌نشده نیز می‌تواند منجر به سقط شود و همچنین زنان دارای سندروم تخمدان‌های پلی‌کیستیک به علت افزایش هورمون‌های مردانه و یا انسولین بالا، بیشتر در معرض سقط قرار دارند.

(در همین زمینه: تخمدان پلی‌کیستیک؛ درمان و پیشگیری)(در همین زمینه: علائم تخمدان‌های پلی‌کیستیک)

افزایش انعقادپذیری و سقط مکرر

وی افزود: این اختلالات با افزایش تمایل به تشکیل لخته (ترومبوفیلی) از علل سقط مکرر مطرح‌شده‌اند. بعضی مطالعات نشان می‌دهد که استفاده از داروهای ضدانعقادی، شانس بارداری در این موارد را افزایش می‌دهد؛ اگرچه مطالعات وسیع‌تری لازم است. اما باید توجه داشته باشیم که بسیاری از زنان مبتلا به این دسته از اختلالات، بارداری موفقی را پشت سر می‌گذارند؛ درحالی‌که بعضی دچار سقط مکرر به‌خصوص سقط سه‌ماهه دوم می‌شوند. اشیوع این نوع اختلال آن در جوامع مختلف متفاوت است، اما حدود 15 درصد علل سقط مکرر را، ترومبوفیلی دانسته‌اند.

سندروم آنتی‌فسفولیپید

انصاری‌پور در خصوص سندروم آنتی‌فسفولیپید گفت: این سندرم یک بیماری خودایمنی است که بدن فرد علیه بافت خود فعالیت می‌کند و با تولید آنتی‌بادی –مثلاً- به جفت آسیب می‌زند. در حدود 15 درصد زنان با سقط مکرر، سطوح بالای آنتی‌بادی گزارش ‌شده است؛ اگرچه شیوع این بیماری نیز بسیار متفاوت است. این مورد درمان‌پذیرترین علت سقط مکرر است. همچنین در برخی موارد افزایش آنتی‌بادی‌های تیروئید را نیز علت سقط مکرر اعلام کرده‌اند که البته مورد توافق همگان نیست.

(در همین زمینه: زنانی که قصد بارداری دارند قبل از حاملگی تست تیروئید دهند/ عوارض کم‌کاری و پرکاری تیروئید برای مادر و جنین)

افزایش سلول‌های کشنده طبیعی رحمی تشکیل جفت را مهار می‌کند

عضو تیم درمان مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری ابن‌سینا اظهار داشت: علت دیگری که در مورد آن نیز اتفاق‌نظر وجود ندارد، افزایش سلول‌های کشنده طبیعی رحمی است که تشکیل جفت را مهار می‌کند. مطابق این عارضه در برخی مراکز، اندازه‌گیری این سلول‌ها در خون انجام می‌شود که البته این‌که افزایش سلول‌های کشنده‌ طبیعی خون با افزایش این سلول‌ها در رحم همراه باشند، هنوز ثابت‌ شده نیست و درمان‌های سرکوب‌گر فعالیت این سلول‌ها نیز منجر به بهبود باروری نشده است.

اشتراک ژن‌های HLA والدین و افزایش سقط

وی ادامه داد: مطالعات اولیه نشان می‌دهد که اشتراک ژن‌های HLA والدین ممکن است با افزایش سقط همراه باشد که این نظریه در مطالعات بعدی رد و درمان‌ها در این مورد نیز مطرود شده‌اند. همچنین ایمنی مادر علیه آنتی‌ژن‌های خاص پدری به‌خصوص در موارد سقط ثانویه؛ یعنی حالاتی که قبلاً تولد زنده وجود داشته باشد، مطرح ‌شده است که البته هنوز مطالعات بیشتری برای تائید این نظریه لازم است.

بالارفتن ریسک سقط با افزایش سن مادر

این فلوشیپ ناباروری با بیان این‌که علت بعدی کاهش رزرو تخمدان است، گفت: با افزایش سن مادر ریسک سقط بالا می‌رود؛ درحقیقت زنان در سنین بالا که کاهش رزرو تخمدان دارند، به دلیل کم‌شدن کیفیت تخمک، مستعد سقط مکرر می‌شوند. ازطرفی علت دیگر، نقص فاز لوتئال است که مبحثی پیچیده بوده و تشخیص آن نیز مشکل است. در این نقص کمبود پروژسترون مطرح می‌شود؛ گرچه فایده تجویز پروژسترون مشخص نیست، ولی به دلیل بی‌خطری آن تجویز برای پیشگیری از سقط مکرر صورت می‌گیرد.

چاقی مادر و کم‌تحرکی از علل سقط جنین مکرر

این متخصص زنان و زایمان با علت دیگر سقط مکرر را فاکتورهای سبک ‌زندگی دانست و تأکید کرد: گرچه فاکتورهای سبک ‌زندگی با افزایش سقط مکرر همراه هستند، اما در شمار علل اصلی سقط مکرر قرار نمی‌گیرند. چاقی مادر و کم‌تحرکی از مواردی‌اند که در سقط‌جنین بی‌تأثیر نیستند؛ چراکه با وجود اضافه ‌وزن و کم‌تحرکی، مواد سمی داخل خون، غلظت خون و انعقادپذیری خون خصوصاً در صورت ابتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک که بروز آن متأسفانه در کشور ما رو به افرایش است، بالا می‌رود. بنابراین تغییر سبک زندگی در این موارد بسیار حائز اهمیت است.

عفونت‌های دخیل در سقط مکر

روی اظهار داشت: بعضی انواع عفونت‌های مادر شامل توکسوپلاسموز و ویروس‌های سرخجه، سرخک، سیتومگال و تب‌خال نیز می‌توانند منجر به سقط تک‌گیرشوند، اما دخالت این عوامل در سقط مکرر مطرح نیست. همچنین عفونت‌هایی مانند تب مالت و مالاریا می‌توانند موجب سقط مکرر شوند.

چگونه از سقط جنین پیشگیری کنیم؟

انصاری‌پور در خصوص راه‌های پیشگیری اظهار داشت: تشویق زنان به ازدواج زودتر، پرهیز از استرس، داشتن تحرک مناسب و کاهش وزن بسیار حائز اهمیت است. در صورت برخورداری از اضافه ‌وزن و چاقی؛ به‌ویژه اندکس وزن ( (BMI بالای30، قبل از هرگونه اقدام برای بارداری، 3 تا 6 ماه رژیم غذایی و ورزش تا اصلاح وزن، توصیه می‌شود. در غیر این‌صورت نه‌تنها احتمال سقط بالا می‌رود، بلکه بروز عوارض ناخوشایند دیگر مانند مسمومیت بارداری و کاهش رشد جنین نیز افزایش می‌یابد. پرهیز از سقط‌های غیرقانونی نیز مهم است؛ چراکه ممکن است باعث چسبندگی رحم و سقط بعدی شود.

(در همین زمینه: مسمومیت حاملگی؛ سومین عامل مرگ مادران در دوران بارداری/ چه باید کرد؟)

بهترین زمان بارداری مجدد بعد از سقط جنین

عضو تیم درمان مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری ابن‌سینا در خصوص زمان بارداری مجدد بعد از سقط بیان کرد: پس از سقط‌جنین زمان ایده‌آل برای بارداری مجدد، رعایت فاصله‌ یک سال است و زمان کمتر از 3 ماه برای بارداری مجدد، به‌هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود؛ چراکه همین عامل کم‌بودن فاصله بین 2 بارداری احتمال سقط را افزایش می‌دهد.

وی افزود: با افزایش سن احتمال سقط هم افزایش می‌یابد. برای مثال اگر برای یک خانم 23 ساله به‌احتمال 12 درصد احتمال یک‌بار سقط وجود دارد، این احتمال برای خانم 40 ساله به 50 درصد و برای خانم 45 ساله به 80 درصد می‌رسد. علت سقط در سن بالا، به دلیل کاهش کیفیت تخمک و تشکیل جنین با کروموزوم غیرطبیعی است که طبیعتاً جنین در این موارد سقط می‌شود و درمان بی‌فایده است.

درمان تضمین‌کننده‌ صد درصدی برای رفع این عارضه وجود ندارد

سهیلا انصاری‌پور در نهایت با بیان این‌که درصدی از موارد سقط با وجود درمان بازهم اجتناب‌ناپذیرند، گفت: برای مثال خانمی 38 ساله که سپتوم رحم دارد و درگذشته سه بار سقط داشته است، حتی اگر سپتوم رحمی‌اش برداشته شود، 30 درصد احتمال سقط مجدد به دلیل تشکیل جنین‌های‌ غیرطبیعی وجود دارد. درواقع یک خانم 38 ساله در 30 درصد موارد جنین‌های غیرطبیعی دارد که درهرحال سقط می‌شوند و ما باید این نکته را در نظر بگیریم که درمان تضمین‌کننده‌ صد درصدی برای رفع این عارضه وجود ندارد.