گزارشی از چهل و یکمین سالگرد ارتحال علامه طباطبایی

در چهل و یکمین سالگرد ارتحال دانشمند بزرگ جهان اسلام، آیت الله سیدمحمدحسین طباطبایی، همایش حکیم الهی در دارالقرآن و مدرس عالی تفسیر علامه در قم برگزار شد.

کد خبر: ۱۳۰۵۴۲۱

تاریخ: ۲۷ آبان ۱۴۰۱ - ۰۹:۵۰

به گزارش پایگاه خبری دانا در چهل و یکمین سالگرد ارتحال دانشمند بزرگ جهان اسلام، آیت الله سیدمحمدحسین طباطبایی، همایش حکیم الهی در دارالقرآن و مدرس عالی تفسیر علامه در قم برگزار شد.

در این مراسم که با حضور اساتید و فضلای حوزه‌های علمیه برگزار شد، ضمن بیان گزارش از فعالیت‌ها و آثار علمی و پژوهشی در مورد آثار و شخصیت علامه طباطبایی، سخنرانان مراسم به بیان ویژگی‌های اخلاقی علامه و اهمیت و جایگاه تفسیر المیزان در جهان اسلام پرداختند.

در ابتدای مراسم حجت الاسلام و المسلمین سلیمانی پژوهشگر و استاد حوزه علمیه، به بیان گزارش از کتب در حال تألیف در دارالقرآن علامه طباطبایی پرداخته و خبر از نشر این آثار در آینده نزدیک داد.

وی با اشاره به وجوه مغفول در مورد علامه طباطبایی، تألیفات در حال انجام را در سه بخش دانست: مکتب تدریسی، شاگردپروری و محتوای دروس ایشان که مشتمل بر: زندگینامه و خاطرات شاگردان علامه و اجازات برای ۷۵۰ نفر از علمایی است که در محضر علامه شاگردی کرده و در موضوعات مختلف تفسیری، فقهی و فلسفی و... کسب فیض نموده اند، تقریرات دروس علامه در موضوعات: فقه، اصول، عقاید و... که توسط شاگردان ایشان نگارش شده و در حال جمع آوری و تدوین در قالب یک کتاب است و کتابشناسی جامع از آثار و تألیفات علامه به زبان فارسی و عربی.

در ادامه حجت الاسلام والمسلمین عابدی مدیر دارالقرآن و مدرس تفسیر علامه طباطبایی با اظهار تأسف از اینکه جوانان ما علامه را درک نکردند، از علاقه وافر خود به علامه سخن گفت.

وی با بیان برخی از مشاهدات خود از منش و اخلاق علامه ابراز کرد: مرحوم علامه خیلی به مردم احترام می‌گذاشتند و در روضه‌هایی که صبح جمعه داشتند، در برابر دیگران و حتی یک کودک ۶-۷ ساله تمام قد می‌ایستادند. همچنین به نامه‌هایی که یک طلبه نوجوان پایه دومی، مثلا در مسائل ساده احکام یا از این هم ساده‌تر می‌پرسید، با دست‌خط خودشان تفصیلا پاسخ می‌دادند.

استاد حوزه علمیه، در ادامه با بیان این که أم الکتاب تألیفات حضرت علامه کتاب شریف تفسیر المیزان است، به بیان امتیازات تفسیر المیزان پرداخت و گفت: امتیازاتی که در آثار شاگردان علامه هم کمتر پیدا می‌شود و موجب شده است که شهید مطهری در مورد آن بگوید «ارزش تفسیر المیزان صدسال دیگر شناخته خواهد شد»

حجت الاسلام والمسلمین عابدی با اشاره به مطالعات گسترده علامه در آثار و کتاب‌های مختلف، اضافه کرد: نقل‌قول‌هایی از کتب نظامی کمیاب برخی امرای ارتش در المیزان به چشم می‌خورد.

وی افزود: از دیگر خصوصیات بارز در آثار علامه این است که با وجود اینکه فارس نبوده اند، اما نگارش فارسی ایشان ویژه است و این را در کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم به خوبی می‌توان دریافت.

مدیر دارالقرآن علامه طباطبایی در پایان سخنرانی خود گفت: خدا را شاکریم که بیت شریف علامه طباطبایی رحمه الله امروز به محل برگزاری دروس تفسیر قرآن کریم و دیگر آثار علامه توسط علما و مفسرین قرآن کریم تبدیل شده و همه روزه جمع کثیری از طلاب سطوح عالی در این محل به درس و بحث حوزوی مشغول می‌شوند.

در ادامه این مراسم حجت الاسلام والمسلمین عابدینی با قرائت شعری از علامه طباطبایی و تحلیل و بررسی آثار ایشان به سخنرانی درباره شخصیت علامه و حقایقی از عظمت تفسیر المیزان پرداخت.

وی ابتدای سخنان خود را با این شعر نورانی از علامه طباطبایی رحمه الله آغاز نمود:

دوش که غم پرده‌ی ما می‌درید

خـار غـم انـدر دل مـا می‌خلیـد

در بَرِ استــاد خـرد پیشه ام

طرح نمودم غم و اندیشه‌ام

کاو به کف آیینه‌ی تدبیر داشت

بخت جـوان و خـرد پیـر داشت

پیـر خرد پیشه و نورانی‌ام

برد ز دل زنگ پریشانی‌ام

گفت که: «در زنـدگی آزاد بـاش

هان! گذران است جهان شاد باش

رو به خودت نسبت هستی مده!

دل به چنین مستی و پستی مده!

زانچه نداری ز چه افسرده‌ای

و زغم و اندوه، دل آزرده‌ای؟

گر ببرد ور بدهد دست دوست

ور بِبَرد ور بنهد، مُلک اوست

ور بِکِشی یا بکُشی دیو غم

کج نشود دست قضا را قلم

آن چه خـدا خواست، همان می‌شود

وآن چه دلت خواست، نه آن می‌شود

استاد تفسیر و فلسفه حوزه خاطرنشان ساخت: این شعر توسط علامه در وصف حالتی سروده شده است که بعد از تذکر استادشان علامه قاضی طباطبایی در مخالفت و نهی از خروج از نجف دست داده است.

وی در ادامه بیان داشت: خدا به ما عنایت کرده که در عصر دو بزرگواری زندگی کرده‌ایم که دارای «تفکر منظومه‌ای» بودند؛ امام خمینی و علامه طباطبایی. هر دوی این بزرگواران نیز دارای شاگردان مشترکی بودند که سبب بسط و تفصیل افکارشان در جامعه و رسیدن آن افکار بلند به دست عموم مردم بود. این عنایت الهی در ایامی بود که مصادف شده بود با حکومت اسلامی و جامعه نیاز جدی به این معارف داشت.

حجت الاسلام والمسلمین عابدینی با اشاره به اهمیت مباحث علامه و به ویژه در تفسیر المیزان اضافه کرد: در تفسیر شریف المیزان در همه مسائل آن به توحید پرداخته شده است. ایشان به نقل از آیت‌الله خوشوقت گفتند: علامه طباطبایی وکیل پایه یک خدا در دفاع از توحید در تفسیر المیزان است. همانگونه که قرآن صرفا القای مفاهیم نیست بلکه خودش هدایت‌گر و انسان‌ساز است، المیزان نیز صرفا تبیین مفاهیم نبوده و انگیزه‌بخش و حرکت‌آفرین است.

وی برخی از روایات را نیز دارای همین ویژگی برجستگی دانسته و یکی از غرر روایات را بیان داشت: امام باقر علیه السلام ذیل آیه شریفه «و الأمر یومئذ لله» می‌فرماید: والیوم کله لله؛ یعنی روز قیامت روز حاکمیت نیست، چون حاکمیت همیشه برای خدا بوده و هست، بلکه روز روشن شدن حاکمیت خدا برای همه کسانی است که در دنیا فکر می‌کردند حاکمیتی دارند.

استاد و مدرس تفسیر المیزان، معارف الهی را سرشار از این نمونه‌های بارز توحیدی و برجسته دانسته و به برخی دیگر از غُرر معارف در تفسیر المیزان پرداخت که یکی از آن‌ها گفت‌وگوی هابیل و قابیل است که آشکار شدن تمام فطرت است این ماجرا نمونه‌ای است از گفتگو با کسانی که در دنیای امروز تفکر مادی دارند.

وی در پایان سخنان خود گفت: علامه قرآن را دارای یک غرض واحد می‌داند، که هر سوره بخشی و هر آیه جزئی از همین هدف را دنبال می‌کند. از مبدأ احدیت نازل شده و به همان جا نیز دعوت می‌کند. برخلاف سایر ادیان که از مبدأ واحدیت نازل شده و به آنجا دعوت می‌کند. در حرکت حبی و در این مسیر، رابطه انسان با امام به صورت درونی‌ترین شکل ممکن تصویر شده است، تا جایی که به رابطه «معی» منتهی می‌شود و به اطلاق و ارسال می‌رسد.

خاطرنشان می‌شود: پایان بخش این محفل أنس با علامه در بیت شریف ایشان، به عنوان هدیه به روح مطهر ایشان، توسل و ذکر مصائب أهل بیت علیهم السلام بود.

یادآور می‌شود: بیت شریف علامه طباطبایی که محل زندگی مرحوم علامه در ۱۴ سال پایان عمر شریفشان بوده است، اکنون به دارالقرآن و مدرس عالی تفسیر و محل برگزاری دروس تفسیر قرآن کریم توسط علمای حوزه علمیه تبدیل شده است. این مجموعه نورانی که با تولیت و مدیریت حجت الاسلام والمسلمین عابدی اداره می‌شود، روزانه بطور میانگین میزبان ۳۰۰ نفر از طلاب سطوح عالی و علاقه‌مندان به مباحث تفسیر قرآن کریم است.