بررسی احتمال جهش ارزی / منتظر دلار 40تومانی باشیم؟

یک کارشناس اقتصادی با بیان اینکه جهش ارزی مانند سال ۹۷ اتفاق نخواهد افتاد، گفت: به‌طورکلی حرکت دولت و بانک مرکزی در بازار ارز مثبت بوده و همین امر نشان‌دهنده استفاده از تجربه‌های گذشته است.

کد خبر: ۱۳۰۵۶۹۵

تاریخ: ۰۲ آذر ۱۴۰۱ - ۰۹:۲۵

به گزارش پایگاه خبری دانا، در طول تاریخ ارزی ایران همواره شاهد جهش ناگهانی قیمت ارز بوده‌ایم به‌گونه‌ای که این افزایش قیمت روی قیمت تمامی کالاهای صادراتی و وارداتی نیز تأثیرگذار بوده است.

از طرفی این جهش قیمتی ارز، جو روانی عجیبی در جامعه ایجاد کرده است و هرساله شاهد افزایش علاقه به سرمایه‌گذاری در حوزه ارز هستیم، به‌گونه‌ای که در سال جاری شاهد صف‌های تحویل مقابل صرافی‌ها به‌منظور خرید ارز توافقی و همچنین جمعیت فراوان به‌منظور خریدوفروش ارز در بازار آزاد بوده‌ایم.

باوجوداینکه برخی از عوامل خارجی نظیر تحریم‌های ظالمانه آمریکا در افزایش قیمت ارز تأثیرگذار بوده است؛ اما مهم‌ترین عامل کاهش ارزش پول ملی کشور، عدم توجه به اسناد بالادستی و همچنین سند جامع اقتصاد مقاومتی بوده است،
به‌طور نمونه در ابتدای سال 1397 با خروج آمریکا از برجام و به‌دلیل شکل‌گیری شرایط نااطمینانی از وضعیت آینده ناشی از جنگ اقتصادی، اقتصاد ملی با شوک ارزی مواجه شد که دولت وقت با تأخیر آرایش دفاعی ـ که مهم‌ترین شاخصه آن مدیریت تقاضای ارز (اولویت‌بندی واردات کالا و همچنین ممنوعیت واردات کالاهای لوکس و...) و صیانت از منابع ارزی کشور (مداخله ارزی هوشمند و بازگشت ارز حاصل از صادرات و...) بود ـ به خود گرفت.

در آن مقطع زمانی رئیس‌کل بانک مرکزی ذخایر ارزی را ناموس بانک مرکزی نامید، باوجود اینکه اظهارات عبدالناصر همتی، دلالت بر مدیریت ارزی کشور داشت، اما این مدیریت ارزی به‌شکل صحیح و فارغ از بحث ارزپاشی صورت نگرفت و در نتیجه جهش قیمتی ارز رخ داد و درصورتی که دولت فعلی نیز رویه سابق را در نظر گیرد، نباید چشم‌انتظار رخداد مثبتی در بازار ارز بود، البته بررسی‌ها حکایت از این دارد که به‌دلیل عملکرد دولت شاهد جهش ارزی نخواهیم بود.

اماچرا وقوع جهش ارزی امکان‌پذیر نیست؟

یحیی لطفی‌نیا، کارشناس اقتصادی با بیان اینکه مدیریت نامناسب بازار ارز در سال‌های 96 و 97 تکرار نمی‌شود، تصریح کرد: باتوجه‌به اقدامات مؤثر حاکمیت در راستای  ساماندهی بازار ارز در چند سال اخیر، امکان بروز مجدد جهش نرخ ارز در مقطع فعلی وجود ندارد.

لطفی‌نیا با اشاره به اینکه تدوین قوانین مناسب، عامل مؤثری در مقابله با بروز هرگونه شوک ارزی محسوب می‌شود، بیان کرد: بنا بر تجربه سال‌های 96 و 97 و آسیب‌شناسی وضعیت بازار ارز در سال‌های پیش از آن، قوانین و ضوابطی متناسب با شرایط تحریمی و در راستای مقابله با شوک‌های ارزی و جنگ اقتصادی دشمن تدوین شده است.

این کارشناس اقتصادی با توجه به نقش مثبت قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و اصلاحات انجام‌شده در مدیریت بازار ارز افزود: دائمی شدن قانون بازگشت ارز حاصل از صادرات و جرم‌انگاری معاملات فردایی ارز و طلا از جمله دیگر قوانین کارآمد در این حوزه هستند.

نقش سامانه‌های نظارتی در کنترل بازار ارز

لطفی‌نیا دومین عامل مؤثر در ساماندهی بازار ارز نسبت به سال‌های پیشین را ایجاد سامانه‌ها و زیرساخت‌های مناسب برای مدیریت تجارت خارجی و بازار ارز دانست و تصریح کرد: در سال 96، سیاست مقابله‌ای با تحریم‌های اقتصادی با تأخیر زیادی ایجاد شد؛ بدین صورت که تکمیل سامانه‌های نیما، سنا، بازار متشکل ارزی و همچنین سامانه جامع تجارت با تأخیر دنبال شد، درحالی که اکنون ابزارهای گفته‌شده در اختیار سیاست‌گذار است و همچنین عزم دولت برای تکمیل سامانه‌ها جدی است.

وی ادامه داد: بنابراین وجود سامانه‌ها و زیرساخت‌های مناسب مانند نیما و سنا برای معاملات مربوط به حواله و اسکناس حوزه تجارت خارجی و سامانه بازار متشکل ارزی برای تأمین نیازهای خرد و اسکناس افراد جامعه، کارایی مناسب داشته است.

لطفی‌نیا با تصریح به اهمیت تکمیل سامانه جامع تجارت، ابراز کرد: این سامانه که می‌تواند نقش برجسته‌ای در جلوگیری از ورود، حمل و توزیع کالاهای قاچاق و تقلبی در کشور داشته باشد از جمله سامانه‌هایی است که سیاست‌گذار می‌تواند از آن برای پیشگیری از مشکلات ارزی استفاده کند.

تجربه بانک مرکزی از جهش‌های پیشین بازار ارز

این کارشناس اقتصادی سومین عامل مؤثر بر جلوگیری از بروز شوک‌های ارزی را افزایش تجربه سیاست‌گذاران عنوان کرد و گفت: تجربه‌های دولت، بانک مرکزی، وزارت صمت، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت بهداشت و تمام سازمان‌ها و ارگان‌هایی که در ارتباط با عرضه و تقاضای ارز نقش دارند باعث دوری از رفتارهای هیجانی همانند سال‌های 96 و 97 شده است.

لطفی‌نیا در پایان خاطرنشان کرد: البته به‌صورت موردی رفتارهای اشتباهی در بازار ارز رخ می‌دهد اما به‌طورکلی می‌توان گفت اکثر اقدامات دولت مناسب بوده است و این مسئله نشان می‌دهد که حاکمیت از تجربیات گذشته به‌خوبی بهره برده است.

دلار بخریم یا اوراق ارزی؟ + جزئیات تعهد بانک مرکزی

در هفته های اخیر و هم زمان با نوسانات شاخص ارزی بانک مرکزی در کنار فراهم کردن امکان درخواست ارز به صورت آنلاین و همچنین خرید از 40 شعبه ارزی بانکی برای کنترل و کاهش تقاضای کاذب و صف های طولانی مقابل صرافی ها؛ در راستای مدیریت بازار ارز و همچنین بازار سکه، تصمیم به انتشار اوراق گواهی سکه و همچنین انتشار اوراق ارزی گرفت.

سیاست انتشار اوراق ارزی در شرایطی اتخاذ شده است که بانک مرکزی تلاش دارد ضمن مدیریت نوسانات بازار ارز، انتظارات تورمی را نیز کنترل کند. اما در این میان، برخی رسانه ها با اهداف خاص به دنبال زیرسوال بردن این راهکار سیاست گذار هستند.

به گونه ای که بر عدم کارآیی و عدم امکان تامین اسکناس ارز در زمان سررسید این اوراق تاکید دارند. این رسانه ها در گزارش های خود مدام بر این نکته پافشاری دارند که دلیلی برای استقبال از این اوراق وجود ندارد. اما این نگاه منفی و با اهداف مغرضانه کاملا سطحی و بدون بررسی کارشناسی و فنی است.

در ادامه این گزارش ضمن مروری بر جزئیات انتشار اوراق ارزی، به نکات و ویژگی های مثبت و فنی این اوراق پرداخته شده است.

جزئیات فروش اوراق گواهی ارزی بانک مرکزی

از ابتدای هفته جاری (روز شنبه 28 آبان 1401) بانک ملی ایران به نیابت از بانک مرکزی نسبت به عرضه «اوراق گواهی ارزی بانک مرکزی» اقدام کرد. انتشار این اوراق به گونه ای است که «هر شخص حقیقی بالای 18 سال حداقل می‌تواند به اندازه معادل ریالی 1000 دلار و حداکثر 4000 دلار اوراق ارزی بخرد. مبنای محاسبه نرخ این اوراق نیز در زمان انتشار و سررسید اوراق، نرخ پایانی روز قبل دلار توافقی است. ضمناً با توجه به محدودیت عرضه اسکناس کمتر از 100 دلار، مبالغ گواهی های مزبور مضاربی از معادل ریالی 100 دلار قابل عرضه و بازخرید خواهد بود.»

مزایای اوراق ارزی/ اطمینان در خرید و سرمایه گذاری

همیشه یکی از دغدغه‌های مهم خریداران ارز کلاهبرداری و فروش ارز‌های تقلبی در بازار غیررسمی بوده است که در این‌باره برخی افراد نیز به دام کلاهبرداران افتاده‌اند و بسیار متضرر شده اند و به دلیل اینکه از بازار غیررسمی که خرید و فروش در آن غیرقانونی است، ارز خود را خریداری کرده‌اند امکان پیگیری قضایی آن نیز به سختی امکان پذیر است و با دردسر‌های همراه است. به همین منظور ابزاری مثل اوراق ارزی که در واقع با پشتوانه بانک مرکزی منتشر می‌شوند، این اطمینان را به خریداران می‌دهد که هیچ‌گونه احتمال و خطر کلاهبرداری و پرداخت اسکناس تقلبی در آن وجود ندارد.

یکی دیگر از مزایای این اوراق امکان تحویل فیزیکی در زمان سررسید است. بنا بر اعلام بانک‌مرکزی در زمان سررسید امکان تحویل فیزیکی ارز نیز وجود دارد و دارنده اوراق ارزی می‌تواند با پرداخت حق‌الوکاله 7 درصدی به بانک‌مرکزی نسبت به تحویل کالا در زمان سررسید اقدام کند. البته امکان دیگری نیز که غیر از تحویل فیزیکی وجود دارد نیز برای خریداران این اوراق جذابیت‌های خاص خود را دارد. چرا که دارندگان اوراق ارزی می‌توانند بدون پرداخت حق‌الوکاله در زمان سررسید تسویه نقدی ریالی را انتخاب کنند و در زمان سررسید به میزان اوراق ارزی که در اختیار دارند با نرخ پایانی روز قبل دلار توافقی معادل ریالی آن را دریافت کنند.

امکان تحویل اسکناس ارز در سررسید اوراق ارزی

با وجود وعده بانک مرکزی مبنی بر تحویل فیزیکی ارز در زمان سررسید اوراق، برخی رسانه ها تلاش دارند تا بگویند «این اتفاق در شرایط کمبود منابع ارزی، ریسک بزرگی برای بانک مرکزی محسوب می‌شود.» اما این ادعا بدون اطلاع از ذخایر اسکناس ارز توسط بانک مرکزی و برنامه های بازارساز، کاملا مردود است.

چراکه به گفته رئیس کل بانک مرکزی، ذخایر اسکناس ارز این بانک در بهترین شرایط تاریخی قرار دارد و از سوی دیگر بررسی های خبرنگار ایبنا نشان می دهد در زمان اجرای طرح مذکور، بانک مرکزی برنامه ریزی هایی دارد تا در همان روزی که اوراق در بانک ملی به متقاضی ارائه می شود، معادل ارزی اوراق فروخته شده را به صورت اسکناس ارز از طریق بازار تامین و نگه داری کند.

بنابراین شرایط ذخایر اسکناس ارزی بانک مرکزی با توجه به صحبت های رئیس کل این بانک و همچنین برنامه ریزی کفته شده، در سطح مطلوبی است و نگرانی از بابت ارائه اسکناس ارز در زمان سررسید اوراق ارزی، وجود ندارد. از سوی دیگر بایستی به عمق و توسعه بازار توافقی ارز در ماه های اخیر اشاره داشت که توانسته است با برنامه ریزی و اقدامات موثر سیاست گذار، روزانه به طور میانگین بین 15 تا 20 میلیون دلار معامله انجام شود. بنابراین مشکلی در تامین اسکناس ارز در کشور وجود ندارد و حتی مازاد عرضه بر تقاضای واقعی نیز وجود دارد.

همچنین در این باره، آیزاک سعیدیان؛ کارشناس مسائل اقتصادی گفت: "خوشبختانه با توجه به آمار‌ها، در طی 18 ماه گذشته، کشورمان نفت را به خوبی به فروش رسانده و وجه آن را به صورت نقد دریافت کرده است، همچنین تراز حساب جاری طبق گزارش صندوق بین‌المللی پول از منفی 700 میلیون دلار در پایان دولت دوازدهم به مثبت 11 میلیارد دلار رسیده است."

بنابراین با توجه به سه مولفه مهم از جمله تاکید رئیس کل بانک مرکزی بر بی سابقه بودن ذخایر اسکناس ارز، عمق و توسعه بازار توافقی ارز و تقویت صادرات نفت و دریافت وجه فروش ارز حاصل از فروش نفت، مشکلی از ناحیه ارائه اسکناس ارز در زمان سررسید اوراق وجود نخواهد داشت.

حساب یارانه بگیران، بدون تغییر خواهد بود

در هفته های اخیر، معاونت پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه با ارسال پیامکی به مردم و کسانی که کارت ملی خود را برای خرید 2000 دلار سهمیه‌ای به دیگران اجاره می‌دهند، هشدار داد که بدیهی است اطلاعات هویتی خریداران برای سازمان هدفمندی یارانه‌ها و سازمان امور مالیاتی ارسال می‌شود. این هشدار از این جهب بود که احتمالا یارانه نقدی افرادی که اقدام به خرید دو هزار دلار سهمیه ای کنند قطع خواهد شد. اقدامی که بسیاری را از خرید ارز سهمیه از صرافی ها منصرف کرد.

حال با اقدام اخیر بانک مرکزی مبنی بر انتشار اوراق ارزی، برای برخی این سوال پیش آمده است که ممکن است یارانه فردی که اوراق ارزی خریداری کند، قطع شود؟

در پاسخ به این سوال لامعی معاون صادرات بانک مرکزی با بیان اینکه اوراق مذکور مستقل از هرگونه اطلاع رسانی به سایر سازمان‌های دیگر اعم از سازمان هدمندی، سازمان امور مالیاتی یا مواردی از این دست است، تأکید کرده است: اولویت‌ها و معیار‌های سازمان هدفمندی برای پرداخت یا عدم پرداخت یارانه ها، در زمره قوانین و مقررات سازمان مذکور است. اما درباره اوراق این امری متعلق به بانک مرکزی است و رابطه بانک مرکزی با مردم است و ما چنین قصدی را نداریم که این اوراق مبنایی برای قطع یا عدم قطع یارانه‌های مردم تلقی شود.

وی همچنین یادآور شد: هیچ گونه محدودیتی بابت خرید‌های قبلی مردم در سایر سرفصل‌های ارز‌های خدماتی وجود ندارد این یک امر کاملاً مستقل از آن است و اگر هم شخصی ارز سهمیه‌ای 2000 یورو را خریداری کرده باشد هیچ محدودیتی از این باب ندارد.

معاملات هیجانی به حاشیه رفت

با افزایش نرخ ارز در معاملات غیررسمی، شاهد ایجاد صف های خرید هیجانی و کاذب در مقابل صرافی ها بودیم. روندی که منجر به افزایش انتظارات تورمی در جامعه شده بود. بر این اساس با اقدام اخیر بانک مرکزی مبنی بر انتشار اوراق ارزی، شاهد ثبات نسبی قیمت ها در بازار توافقی ارز و عدم تشکیل صف خرید هیجانی ارز هستیم.

حجت‌اله فرزانی؛ کارشناس پولی و بانکی نیز  با اشاره به صفوفی که در برابر صرافی‌ها تشکیل می‌شد، گفت: تشکیل این صفوف به هیجانات دامن می‌زد و نوسانات ریالی را در حوزه ارز ایجاد می‌کرد، ولی اوراق ارزی این هیجانات را مدیریت می‌کند چرا که تقاضای کاذبی که بابت ارز ایجاد می‌شود را به سمت این اوراق هدایت می‌کند.
وی خاطرنشان کرد: اوراقی که بانک مرکزی منتشر کرده دارای سررسید کوتاه‌مدت سه‌ماهه است؛ بنابراین فرد می‌تواند در این حوزه سرمایه‌گذاری کند و ازآنجایی‌که بانک مرکزی قابلیت بازخرید را تعریف کرده، در طول این سه ماه فرد می‌تواند اوراق را نقد کند؛ بنابراین نقدشوندگی را می‌توان دیگر مزیت این اوراق عنوان کرد، یعنی وقتی فرد بازدهی مورد نظر خود را به دست آورد می‌تواند آن را نزد بانک ملی بازخرید نماید.

یک میلیارد دلار ۳۳ تومنی بی مشتری ماند !

روز گذشته از مجموع عرضه ارز معادل یک میلیارد و 273 میلیون دلار در سامانه نیما فقط 161 میلیون دلار مشتری داشت و معامله شد.

بر این اساس، مجموع عرضه ارز در سامانه نیما (حواله) دیروز معادل یک میلیارد و 273 میلیون دلار و مجموع ارز معامله شده در این سامانه معادل 161 میلیون دلار بوده است.

طبق اعلام بانک مرکزی، مجموع معاملات یکشنبه گذشته (دوشنبه 30 آبان ماه) در سامانه نیما معادل 160 میلیون دلار بود.

مهاجرت تحصیلی در کمتر از ۶ ماه!!

مشاوره اولیه رایگان مهاجرت تحصیلی!!

مدیریت خرید و فروش با پلتفرم CRM پیام گستر (30 روز استفاده رایگان)

درمان قطعی زانو درد، بدون دارو، بدون تزریق، بدون جراحی!

همچنین در بازار متشکل ارزی (اسکناس) روز سه شنبه،  14.37 میلیون دلار با میانگین نرخ 33 هزار و 524 تومان و یک میلیارد و 166 هزار یورو با میانگین نرخ 34 هزار و 380 تومان به صورت توافقی معامله انجام شد.

پیش بینی قیمت دلار در آذر

سکه و دلار برای دومین ماه متوالی بیشترین بازدهی بازارها را نصیب خود کردند. دلار آبان را حوالی ۳۳ هزار تومان آغاز کرد، تا نزدیکی ۳۷ هزار تومان صعود کرد و سپس به کانال ۳۵ بازگشت. ناآرامی‌های داخلی موجب شد تا کورسوی امید به برجام کمرنگ‌تر شود و در همین حال، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و صدور قطعنامه علیه ایران در شورای حکام نیز سوخت رشد دلار شدند.

سکه نیز همسو با دلار تا یک قدمی سقف تاریخی خود پیش رفت. در نیمه دوم ماه، علیرغم عقب‌نشینی دلار، قیمت طلای جهانی به بالای مرز ۱۷۰۰ دلار بر اونس افزایش یافت و از سکه حمایت کرد اما سکه که با توجه به رشد ۸.۱ درصدی دلار و افزایش ۵.۲ درصدی قیمت دلار، پتانسیل رشد شدید را داشت، تنها ۸.۷ درصد رشد کرد. در همین راستا، حباب قیمت سکه افت نسبتا جدی داشت.

بانک مرکزی هم با انتشار اوراق دلار و اوراق سکه تلاش کرد تا بخشی از التهاب این بازارها را در آبان بخواباند.

دلار در حالی سومین ماه پاییز را آغاز می‌کند که برخی سیگنال‌های مثبت در جهت گفت‌وگوی تهران و واشنگتن (از جمله سفر وزیر خارجه عمان به تهران) دیده می‌شود. اما تداوم ناآرامی‌ها و اظهارات صریح برخی مقامات غربی، چشم‌انداز کاهش تنش‌ها را مه‌آلود کرده است. بر این اساس، کارشناسان کار بانک مرکزی را برای حفظ ثبات بازار ارز در بلندمدت دشوار می‌دانند.