۱۶ اردیبهشت روزی به نام مراغه/ خاموشی چراغ خواجه نصیرالدین طوسی در مراغه

۱۶ اردیبهشت، سالروز احداث رصدخانه تاریخی خواجه نصیرالدین طوسی روز مراغه نام گرفته است.

کد خبر: ۱۳۱۲۹۷۳

تاریخ: ۱۶ ارديبهشت ۱۴۰۲ - ۰۹:۰۹

به گزارش پایگاه خبری دانا ١٦ اردیبهشت، روز آغاز احداث رصدخانه مراغه و بسته شدن زیج ایلخانی شورای فرهنگ عمومی شهرستان به عنوان روز مراغه نامگذاری شده است.

سال‌هاست در چنین روزی برنامه‌های فرهنگی، هنری، ادبی و نکوداشت در معرفی تاریخ، فرهنگ و تمدن غنی شهر مراغه برگزار می‌شود.

مراغه به لحاظ آثار تاریخی، فرهنگی و مفاخر ادبی جزو ۱۰ شهر غنی تاریخی در کشور است. این شهرستان در طول تاریخ قبل و پس از اسلام از مراکز مهم سکونت بوده و سپس اسلام و دوره ایلخانان پایتخت ایران از چین تا سوریه بوده است.

رصدخانه تاریخی مراغه، گنبد سرخ، معبد مهر، گنبدهای کبود و مدور و ده‌ها اثر تاریخی و شخصیت‌های ادبی و فرهنگی این شهر هر کدام نگینی در تاریخ و فرهنگ ایران زمین هستند.

مساجد ملا معزالدین، شیخ تاج، شیخ بابا و ملا رستم یادگاران مدارس علوم دینی دوره‌های صدر اسلام و پس از آن هستند. علامه حلی و ده‌ها ریاضی دان، منجم، مفسر و محقق علوم دینی تربیت یافته مدارس علومی دینی مراغه در زمان ایلخانان هستند.

در شهرستان مراغه نزدیک به ۵۰۰ اثرتاریخی و طبیعی شناسایی شده که از این تعداد ۳۰۰ اثر در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

پایتخت نجوم ایران در خاموشی/ خاموشی چراغ خواجه نصیرالدین طوسی در مراغه

با افول فعالیت‌های مرکز تحقیقات نجوم و اختر فیزیک مراغه، چراغ خواجه نصیرالدین طوسی نیز در این شهر خاموش شده است.

نام خواجه نصیرالدین طوسی به خاطر ساخت رصدخانه در مراغه با این شهر عجین شده و هرجا نامی از خواجه هست، تاریخ و تمدن گذشته مراغه نیز در کنار آن است.

هشتصد سال پیش، خواجه نصیرالدین طوسی با گردآوری دانشمندان عصر خود در مراغه بزرگترین مرکز علمی عصر ایلخانان مغول را در این شهر بنا کرد.

رصدخانه‌ای که سال‌ها مرکز تحقیق و پژوهش‌های علمی بود و زیج ایلخانی و صدها کتاب با موضوع، نجوم، ریاضی و فلسفه در مراغه گردآوری و نوشته شده است، بنابر اعلام تاریخ‌نگاران وجود بیش از ۴۰۰ هزار جلد کتاب در کتابخانه این مرکز علمی نشان از ارزش و اهمیت تاریخی رصدخانه مراغه است.

با توجه به ارزش و اهمیت رصدخانه تاریخی مراغه، اوایل دهه هشتاد تنها مرکز تحقیقاتی نجوم و اختر فیزیک کشور با هدف اعتلای این اثر تاریخی و نام خواجه نصیرالدین طوسی در این شهر تاسیس شد که از همان ابتدا محققان ایرانی و خارجی به واسطه وجود این مرکز کارهای تحقیقاتی در زمینه نجوم، اختر فیزیک، تاریخ علم نجوم و کیهان‌شناسی را آغاز کردند.

همه ساله در این مرکز چندین کارگاه آموزشی، سمینار و کنفرانس تخصصی با حضور علاقه‌مندان نجوم، اساتید دانشگاه‌های ایران و میهمانان خارجی برگزار می‌شد و در مناسبت‌های نجومی، مرکز تحقیقات نجوم و اختر فیزیک مراغه فعال و مسوولیت برگزاری برنامه‌های آموزشی و علمی را برعهده داشت.

سال‌های پیش چند روز مانده به سالروز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی، زمینه برای برگزاری آیین بزرگداشت خواجه توسط مرکز تحقیقات نجوم آماده می‌شد. از زمانی که فعالیت‌های این مرکز روبه افول گذاشته، این مرکز تنها به آموزش دانشجویان کارشناسی ارشد و دکترای متمرکز شده است.

دیگر از آن روزهای طلایی حضور دانشمندان، اساتید دانشگاه و بزرگان علم نجوم به بهانه روز بزرگداشت خواجه نصیر در مراغه خبری نیست و در شهری که نام آن با نجوم، اختر فیزیک، رصد و ستاره شناسی عجین گشته چراغ خواجه نصیرالدین طوسی برای همیشه خاموش است.

رئیس اداره میراث صنایع‌دستی و گردشگری مراغه، اظهار داشت: خواجه نصیرالدین طوسی به عنوان وزیر هلاکوخان با ساخت رصدخانه مراغه بزرگترین مرکز علمی زمان خود را در این شهر تاسیس کرد.

یعقوب طالبی افزود: وی برای ساخت این رصدخانه دانشمندان و علمای معرف عصر خود از جمله علامه حلی، قطب‌الدین  شیرازی، بن یحیای مغربی و دانشمندانی را از مشرق زمین در مراغه گرد هم آورد.

وی اضافه کرد: بهسازی محیط این اثر تاریخی در قالب تفاهم‌نامه‌ای با همکاری و مشارکت شهرداری آغاز شده و تا عید نوروز برای گردشگران اجرا می‌شود.

اصغری، عضو شورای شهر مراغه نیز بیان داشت: مراغه پایتخت نجوم ایران است و با هدف احیای رصدخانه مراغه طرح محوطه‌سازی این اثر توسط مدیریت شهری آغاز شده است.

عضو هیات علمی دانشگاه مراغه نیز گفت: زیج ایلخانی مهم‌ترین دستاورد خواجه نصیرالدین طوسی و منجمان رصدخانه مراغه است.

دکتر رحیمی افزود: تمام رصدها و مطالعات نجومی رصدخانه مراغه در این کتاب گردآوری شده است.

محمد مشتری، به‌عنوان محقق و پژوهشگر متذکر شد: خواجه نصیرالدین طوسی رصدخانه مراغه در مدت ۱۵  و با استفاده از محل درآمد موقوفات ساخته است.

وی افزود: این دانشمند ایرانی خوی ویرانگر مغول را مهار و آن را در تمدن‌سازی و ارتقاء علم به‌کار برده است.

شاه‌محمدی، به عنوان نویسنده و پژوهشگر ادامه داد: خواجه نصیرالدین طوسی عمر ۷۴ ساله خود ۱۵۰ جلد کتاب تألیف کرده که اخلاق ناصری از مشهورترین آثار این دانشمند ایرانی است. این کتاب در سه فصل با موضوع اخلاق، ادب، اخلاق در خانواده، حکمت و عرفان است.

این شهرستان با ۲۶۸ هزار نفر جمعیت در جنوب استان آذربایجان شرقی واقع است.