۲۹ خرداد در تاریخ چه گذشت؟

امروز ۲۹خرداد برابر با ۱۸ ژوئن تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است.

کد خبر: ۱۳۱۶۶۳۹

تاریخ: ۲۹ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۸:۴۰

به گزارش پایگاه خبری دانا، ۱۵۹۸م:رابرت و آنتونی شرلی (دو برادر انگلیسی) ۱۹ ژوئن سال ۱۵۹۸ میلادی (۲۹ خرداد در ۴۱۱ سال پیش) در شهر قزوین ـ پایتخت وقت ایران ـ با شاه عباس یکم دیدار کردند که به نوشته مورخان، با این دیدار نفوذ و سپس مداخله انگستان در امور ایران آغاز شد که ایرانیان خاطرات بسیاری بدی از آن دارند. این دو برادر همراه با چند انگلیسی دیگر سیزدهم ژوئن وارد قزوین شده و درخواست ملاقات با شاه عباس را کرده بودند که پس از شش روز انتظار به آن موفق شدند.

۱۳۰۳ش: دولت وقت ایران، با هدف دفاع از آسمان وطن ۲۹ خرداد ۱۳۰۳ (۱۹ ژوئن ۱۹۲۴میلادی) ده نظامی جوان (وابسته به نیروی زمینی) را برای فرا گرفتن فنون خلبانی در آموزشگاههای شوروی روانه مسکو کرد. در بازگشت این عده به وطن، نیروی هوایی ایران با آرم «بلند آسمان جایگاه من است» به وجود آمد و آسمان ایران دارای دفاع شد. این نیرو در شهریور ۱۳۲۰ بدون توجه به بخشنامه سرلشکر نخجوان که خود افسر نیروی هوایی بود، تا آخرین قطره بنزین از آسمان کشور دفاع کرد و برای خود تاریخ ساخت. دولت ایران در دهه ۱۹۳۰ هم مخفیانه گروهی از افسران نیروی زمینی وطن را به ایتالیا فرستاده بود تا فنون نیروی دریایی فراگیرند. این افسران سپس با ناوهایی که از ایتالیای موسولینی خریداری شده بود از طریق دماغه امید نیک (جنوب آفریقا) به گونه ای که انگلیسی متوجه نشوند که آبراه سوئز را در کنترل داشتند خودرا به آبهای خلیج فارس رسانیدند و پایگاههای نیروهای انگلیسی را در چند نقطه ازجمله «باسعیدو» درهم کوبیدند و برچیدند. همین امر باعث ایجاد کینه در دل انگلیسی ها شد و در شهریور ۱۳۲۰ با توسل به خدعه، با کشتن بسیاری از افسران و غرق و یا تصرف کشتی ها این ناوگان را عملا منحل کردند.

۱۳۵۸ش: ۲۹ خرداد ۱۳۵۸، چهار ماه و چند روز پس از پیروزی انقلاب، سرتیپ مجللی که در زمان حکومت مصدق در خدمت او و از هوادارانش بود از سمت خود به عنوان رئیس شهربانی ایران کناره گیری کرد. وی که پس از براندازی ۲۸ مرداد، به دلیل هواداری از دکتر مصدق گرفتار دشواری ها متعدد شده شود، نخستین رئیس شهربانی (پلیس همه کشور) دولت انقلاب بود.

۱۸۴۷م: از نخستین گردهمایی کمونیستها و ایجاد اولین انجمن آنها به نام «Communist League» درست ۱۶۰ سال می گذرد که در آن «کارل مارکس Karl Marx »، «فردریک انگلس Friedrich Engels» و «استفان بورن Stefan Born» شرکت داشتند و همین انجمن پایه تشکیل احزاب کمونیست قرار گرفت.

این نشست ۱۹ ژوئن سال ۱۸۴۷ در لندن گشایش یافت که در آن، مارکس فرضیه خود را برای ساختن جهانی که در آن؛ در درجه اول برابری اقتصادی و اجتماعی همه مردم تامین شود مطرح ساخت که در کنوانسیون منعقده در دسامبر (آذر ماه) همان سال به تصویب رسید و سال بعد (سال ۱۸۴۸) مانیفست کمونیست انتشار یافت و در پی آن، انقلاب کشورهای فرانسه،آلمان، ایتالیا، لهستان و اتریش را فرا گرفت و ....

۱۹۴۸م: ۱۹ ژوئن زادروز «اسامو دازایی Osamu Dazai» داستان نگار بلندآوازه ژاپنی است که ۱۳ ژوئن سال ۱۹۴۸ همراه با همسرش خود را غرق کرد.

اسامو در۱۹۰۹ در یک خانواده اشرافی و قدیمی ژاپن در جزیره «هنشو» به دنیا آمده بود، ولی با وجود برخورداری از پول و رفاه کامل، در اثنای تحصیل در دانشگاه توکیو به صف کمونیستها پیوسته و به نشانه مخالفت و اعتراض به اشرافیت و ثروت بیش از ضرورت، نام خود را از «کاناگی» به «اسامو دازایی» تغییر داده بود. او کار نویسندگی را از نوشتن داستانهای کوتاه برای مجله ها آغاز کرد. نخستین داستان او که به صورت کتاب انتشار یافت درباره تجربه خانوادگی اش بود و سپس دهها داستان دیگر که همه انعکاس دشواری های بشر است. شاهکار ادبی او داستان «شایو = غروب» است که در زمینه تاثیر جنگ جهانی دوم بر تغییر بافت اجتماعی ژاپن و از جمله ویرانی دنیای اشراف و ثروتمندان غیر تاجر ژاپنی و به زیر آمدن آنان از تخت عاج و درهم شکستن افاده و تکبر بی معنای آنان است. در این داستان، درعین حال مصیبت های یک جنگ با مهارت خاص بازتاب داده شده است.

۱۹۹۳م: ویلیام جرالد گلدینگ W.Golding داستان نگار و شاعر انگلیسی و برنده جایزه ادبی نوبل و لقب «سر»، در هشتاد و دو سالگی در نوزدهم ژوئن سال ۱۹۹۳ (۲۹ خرداد) درگذشت و داستانهای متعدد باقیماندنی از جمله «لرد مگس ها»، «آتش در زیر خاکستر»، «منار»، «سقوط آزاد»، «وارثان»، «قرارگاه تعطیل شده»، «حق عبور» و ... از خود برجای گذارد که بسیاری از آنها به صورت فیلم سینمایی درآمده اند. داستان «لرد مگس ها» در تقبیح بدی و بدی کردن به همنوع، تنها در دو دهه اخیر چهار بار تجدید چاپ شده است. هدف گلدینگ از داستان نویسی که در نگارش سبک خاصی را دنبال نمی کرد تقبیح ظلم، دفاع از حق و عدالت و ترویج انسانیت بود. وی در داستانهایش، ظلم و حق کشی را منشا شورش و عصیان و تضعیف تمدن و قانون دانسته و بشر ناآزاد و تحت تبعیض و ستم را آتش زیر خاکستر خوانده که با وزش هر نسیم شعله ور می شود و همه چیز را می سوزاند و نظم و پیشرفت حاصل از زحمات اندیشمندان و دولتمردان نسلهای گذشته را برباد می دهد. به باور گلدینگ، آدمی که احساس کند حق او سلب شده است به صورت بمبی در می آید که آماده کوچکترین جرقه است تا منفجر شود.

۲۴۰پیش ازمیلاد: اراتوستنس Eratosthenes دانشمند یونانی تبار عهد باستان ۱۹ ژوئن سال ۲۴۰ پیش از میلاد اندازه گیری محیط زمین را بر پایه علم هندسه به پایان برد. وی در اسکندریه مصر و در لحظه ای که خورشید در اوج بود (ظهر) فاصله آن را بر اساس احتساب زاویه برآورد کرد.

اراتوستنس که بسال ۲۶۷ پیش از میلاد در سیرن واقع در شمال آفریقا (لیبی امروز) به دنیا آمده بود ۷۲ سال عمر کرد. وی نخستین ریاضیدان و فضا شناسی است که به اندازه گیری محیط زمین پرداخته بود. او با محاسبات خود، زمان نسبتا دقیق وقوع رویدادهای مهم تاریخ قرون قدیم را به دست آورده بود که در قرون معاصر پس از تطبیق با تقویم میلادی تازه اعلام شده اند.

۱۹۳۴م: ۱۹ ژوئن۱۹۳۴ کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) برای نظارت و تنظیم امور رادیو، تلفن و تلگراف که بعدا تلویزیون هم بر آنها اضافه شده است آغاز بکار کرد ولی اجازه نیافت در امور رسانه های چاپی (Press) که قانون اساسی این کشور آزادی آنها را تضمین کرده است مداخله کند. در آمریکا انتشار روزنامه نیاز به دریافت پروانه ندارد، ولی برای تاسیس رادیو تلویزیون باید از اف.سی. سی. پروانه گرفت. پروانه ها یکساله هستند و هر سال قبل از انقضای اعتبار باید تجدید شوند. شرط دریافت پروانه، تجربه و مهارت در کار و داشتن سرمایه کافی (حد اقل معادل هزینه یک سال اداره موسسه مورد درخواست) است. در آمریکا کمک مالی دولت به رسانه های داخلی نوعی رشوه تلقی می شود که جرم است مگر انتشارات دولتی (به صورت بروشور) و نشریات دانشگاهی (که رایگان توزیع می شوند و حق گرفتن اعلان ندارند) و همچنین مجلات تخصصی، و کمک دولت به مجلات تخصصی صرفا به صورت خرید قسمتی از نسخه های آنها و توزیع میان کتابخانه های عمومی و مدارس است.

۱۸۶۷م: ۱۹ژوئن سال ۱۸۶۷ گرانددوک اتریشی ماکسیمیلین پس از سه سال و اندی که امپراتور مکزیک بود در این کشور اعدام شد. وی قبلا همسرش کارلوتا (شارلوت) را به اتریش فرستاده بود تا ضمن در امان ماندن از گزند، تلاش کند سران اروپا برای او کمک بفرستند.

۱۹۱۳م: ۱۵ژوئن سال ۱۹۱۳ افراد یک تیپ پیاده آمریکا به فرماندهی ژنرال جوزف جی. پرشینگ (فرماندار وقت منطقه مسلمان نشین میندانائو فیلیپین، متولد ۱۸۸۰ و متوفا در ۱۹۴۸) در جریان عملیات از میان برداشتن مقاومت موروها (مسلمانان فیلیپینی)، در ناحیه «بودباگساک» بیش از دو هزار مرد، زن و کودک فیلیپینی را کشتند که این رویداد در تاریخ آمریکا به قتل عام «بودباگساک» معروف شده است.

۱۹۵۳م: ۱۹ ژوئن ۱۹۵۳در نیویورک (زندان سینگ ــ سینگ) یک زن و شوهر آمریکایی به نام ژولیوس و اتل روزنبرگ Julius & Ethel Rosenberg به جرم همکاری اتمی با شوروی که دادستانی آمریکا بر آن عنوان «جاسوسی اتمی» گذارده بود اعدام شدند. مراحل بازجویی و محاکمه این زوج دو سال طول کشیده بود. اعدام این زن و شوهر با صندلی الکتریک و به صورت علنی صورت گرفت. مقامات مسکو این قضیه را انکار کرده و گفته بودند که قبلا راههای علمی تولید بمب اتم را به دست آورده بودند که آمریکاییان، خود، از طریق دانشمندان سایر کشورها به ویژه آلمانی ها و ایتالیایی ها بر آن وقوف یافته بودند. برخی از مورخان نوشته اند که انگیزه همکاری ژولیوس و اتل با شوروی این بود که نمی خواستند انحصار سلاح هسته ای در دست آمریکا باشد و از سایر ملل باج خواهی کند. این مورخان هم پذیرفته اند که دانشمندان فیزیک شوروی سالها قبل از آن بر اسرار ساخت سلاح هسته ای واقف شده بودند. سلاح اتمی هفت دهه پس از بکار رفتن آن در جنگ، هنوز عامل قدرت در جهان بشمار می رود و به همین لحاظ برخی دولتهای دارنده آن نمی خواهند این انحصار را از دست بدهند و سایر ملل هم بر این سلاح مظهر قدرت (و بازدارنده هرگونه تصور حمله نظامی) دست یابند و زیر بار زور و سلطه نروند.

۱۹۶۱م: ۱۹ ژوئن ۱۹۶۱ انگلستان به شیخ نشین کویت که تحت الحمایه اش بود استقلال داد و چون عراق مدعی شد که کویت پیش از استعمار انگلستان گوشه ای از خاک آن کشور بوده و آن را تصرف خواهد کرد، دولت انگلستان تعهد سپرد که از تمامیت کویت دفاع کند و این وضعیت سرآغاز مسئله ای دیگر در منطقه شده است.

۲۰۰۴م: نشست یک روزه تاشکند (۱۷ ژوئن ۲۰۰۴) که سران چین، روسیه، ازبکستان، تاجیکستان، قزاقستان و قرقیزستان در آن حضور داشتند و کرزای رئیس جمهور افغانستان هم به آنان پیوست توجه مفسران و اصحاب نظر را به خود جلب کرده بود، زیرا که یک روز پیش از تصویب قانون اساسی اتحادیه اروپا (در بروکسل) و ده روز قبل از کنفرانس سران ناتو (در استانبول) برگزار شده بود.

۲۰۰۴م: رامسفلد وزیر دفاع وقت آمریکا بالاخره ۱۸ ژوئن ۲۰۰۴ اعتراف کرد که دستور داده بود یک عراقی را که دستگیر شده بود بدون ثبت نام وی در دفتر آمار زندانیان در بازداشت نگهدارند تا ماموران صلیب سرخ جهانی که ناظر بر رعایت میثاقهای ژنو هستند او را نیابند و مصاحبه نکنند. با وجود این، رامسفلد این عمل خود را به حساب درخواست مدیر وقت سازمان اطلاعاتی «سیا» گذاشت. روزنامه ها شمار زندانیان بدون ثبت نام (غیر قانونی) را بیش از یک تن نوشته بودند که رامسفلد این یک مورد را تایید کرد.

۲۰۰۴م: گروهی که خود را «القاعده شبه جزیره عربستان» نامیده ۱۸ ژوئن ۲۰۰۴ اعلام کرد که "پال مارشال جانسون" مهندس ۴۹ ساله آمریکایی کارشناس تعمیر هلی کوپتر را که برای کارخانه لاکهید آمریکا در کشور سعودی کار می کرد پس از یک محاکمه منصفانه گردن زده است. "پال" از یک هفته قبل از آن توسط این گروه در شهر ریاض به گروگان گرفته شده بود. این گروه که قطعات بدن "پال" را در گوشه ای در حاشیه ریاض رها ساخته و عکسهای سر و بدن او را پس از گردن زده شدن در سایتی در اینترنت قرار داده اعلام کرده بود که با هلی کوپترهای آپاچی که "پال" تعمیر می کرد، بسیاری از اعراب کشته شده اند. مقتول که سالها در کشور سعودی کار می کرد دارای یک زن تایلندی بود و در ایالت نیوجرزی آمریکا به دنیا آمده بود. در پی قتل "پال" ، ژنرال پاول وزیر امور خارجه وقت آمریکا از خارجیان مقیم کشور سعودی که عده آنان بیش از یک میلیون نفر است خواست که این کشور را ترک نکنند زیرا که قاتلان "پال" خروج آنان را به حساب پیروزی خود خواهند گذارد.

۱۸۶۲: در سراسر ایالات متحده آمریکا داشتن برده امر خلاف قانون اعلام شد.

۱۹۰۳: نخستین مسابقه اتومبیلرانی مسافت زیاد به پایان رسید و اتومبیل برنده مسابقه در سه ماه از سانفرانسیسکو خود را به نیویورک رساند . امروزه اتومبیلها این مسافت را به صورت عادی سه روزه طی می کنند.

۱۹۱۷: در این روز که انگلستان با آلمان در جنگ بود، خانواده سلطنتی انگلستان که اصلا آلمانی هستند نام خانوادگی و القاب آلمانی خود را رها ساختند و نام خانوادگی «ویندزر Windsor» بر خود نهادند.

۱۹۵۱: خلع ید از انگلستان در نفت ایران ۲۹ خرداد ۱۳۳۰ تکمیل شد و دکتر محمد مصدق نخست وزیر وقت سی ام خرداد ۱۳۳۰ گزارش آن را به مجلس داد و پایان یک تجاوز استعماری به حقوق ایرانیان و برخورداری انحصاری انگلستان از نفت ایران را اعلام داشت که این گزارش همان روز به تصویب مجلس رسید.

۱۹۳۵: در این روز در سال ۱۳۱۴ خورشیدی در تهران اعلام شد که از اول تیرماه ، صرف نظر از وسعت کشور و قرار گرفتن نصف النهارها، ساعت رسمی در همه نقاط یکنواخت خواهد بود.

۱۹۵۱: بنیاد فورد در آمریکا در گزارشی آغاز دوران فرهنگ تلویزیونی و نفوذ در اذهان از طریق این رسانه را اعلام کرد.

۱۹۵۱: در انتخابات پارلمانی فرانسه کمونیستها اول و سوسیالیستها سوم شدند و به این ترتیب جناح چپ انتخابات را برد.

۱۹۶۳: بانو « ترشکوا » سرهنگ دوم شوروی و نخستین زنی که با سفینه فضایی (وستوک ـ ۶) چند بار کره زمین را دور زد به زمین باز گردانده شد.