خانواده؛ نخستین سنگ بنای هویت کودکان و نوجوانان

هویت‌یابی کودکان و نوجوانان خانواده در دنیای مدرن

خانواده به‌عنوان نخستین پایگاه اجتماعی و هویتی کودک، تأثیراتی عمیق و بلندمدت بر شکل‌گیری شخصیت و هویت فردی و اجتماعی او دارد.

کد خبر: ۱۳۱۷۳۲۴

تاریخ: ۰۱ مهر ۱۴۰۳ - ۱۰:۵۵

فاطمه ترکاشوند-پایگاه خبری دانا(گروه سلامت و سبک زندگی):خانواده به عنوان نخستین و مهم‌ترین نهاد اجتماعی، نقشی اساسی در شکل‌گیری هویت کودکان و نوجوانان ایفا می‌کند. از نخستین سال‌های زندگی، کودکان در محیط خانواده با ارزش‌ها، باورها، هنجارها و الگوهای رفتاری آشنا می‌شوند و این تجربیات پایه‌ای قوی برای هویت فردی و اجتماعی آن‌ها فراهم می‌کند.

نقش تربیتی خانواده در شکل‌گیری هویت
والدین به‌عنوان نخستین مربیان کودک، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم بر شخصیت و هویت کودک اثر می‌گذارند. آن‌ها با الگوسازی رفتارهای اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی، زمینه‌ساز پذیرش هویت و ارزش‌های اجتماعی در کودک می‌شوند. نوع تعامل والدین با کودک و شیوه‌های تربیتی آن‌ها (اقتدارگرایانه، آزادانه یا متعادل) تأثیر مستقیمی بر نوع نگرش و هویت‌یابی نوجوان دارد.

نقش عاطفی خانواده
خانواده به‌عنوان منبع اصلی حمایت عاطفی، زمینه‌ساز اعتمادبه‌نفس و احساس امنیت در کودکان و نوجوانان است. این حمایت‌های عاطفی، کودک را در مواجهه با چالش‌های اجتماعی و تغییرات دوران نوجوانی مقاوم‌تر می‌کند و باعث می‌شود او هویتی پایدار و مثبت در خود بپروراند. وجود ارتباطات سالم و گرم در خانواده می‌تواند از بروز بحران‌های هویتی در دوران نوجوانی جلوگیری کند.

تأثیر ساختار و فرهنگ خانواده
ساختار خانواده و موقعیت اجتماعی و اقتصادی آن نیز تأثیر چشمگیری در شکل‌گیری هویت کودکان دارد. نوع فرهنگ و نگرش خانواده به مسائل مختلف، از جمله تحصیلات، شغل، دین و سنت‌ها، به کودکان نشان می‌دهد که چگونه باید در جامعه نقش‌آفرینی کنند. در واقع، خانواده با ارائه الگوهای رفتاری خاص، کودکان را به مسیری هدایت می‌کند که هویت فردی و اجتماعی آنان را شکل می‌دهد.

چالش‌های مدرن و خانواده
در دوران معاصر، با رشد فناوری‌ها و افزایش دسترسی به اطلاعات جهانی، کودکان و نوجوانان بیشتر از گذشته با فرهنگ‌ها و ارزش‌های متنوع آشنا می‌شوند. این موضوع، چالشی برای خانواده‌ها ایجاد کرده است، چرا که می‌تواند باعث تضاد میان هویت خانوادگی و ارزش‌های بیرونی شود. در این شرایط، خانواده باید با تقویت گفت‌وگو و تبادل نظر، بستری مناسب برای هویت‌یابی صحیح کودکان فراهم کند.

درنتیجه‌
خانواده به‌عنوان نخستین پایگاه اجتماعی و هویتی کودک، تأثیراتی عمیق و بلندمدت بر شکل‌گیری شخصیت و هویت فردی و اجتماعی او دارد. در محیط خانواده است که کودک با ارزش‌های اصلی زندگی آشنا شده و اعتماد به نفس لازم برای مواجهه با چالش‌های زندگی را به دست می‌آورد. از این رو، تقویت ارتباطات خانوادگی و فراهم کردن محیطی امن و حمایت‌گرانه برای رشد کودکان، ضرورتی انکارناپذیر است.