چالش‌های پرخوری در دوران مدرسه

چگونه اختلال پرخوری بر سلامت جسمی و روانی کودکان تأثیر می‌گذارد؟

این اختلال به حالتی اشاره دارد که در آن کودک به‌طور ناخواسته و مکرر مقدار زیادی غذا مصرف می‌کند و به عادت‌های ریزه‌خوری و پرخوری دچار می‌شود.

کد خبر: ۱۳۱۷۷۶۶

تاریخ: ۲۳ آبان ۱۴۰۳ - ۰۷:۳۳

دوران مدرسه یکی از مراحل کلیدی رشد و شکل‌گیری عادات زندگی در کودکان است. در این دوره، بچه‌ها و نوجوانان با چالش‌ها و فشارهای مختلفی از جمله فشارهای تحصیلی، اجتماعی و عاطفی روبرو می‌شوند که می‌تواند بر رفتارها و عادات غذایی آنها اثر بگذارد. یکی از مشکلاتی که در سال‌های اخیر به‌طور خاص افزایش یافته، اختلال پرخوری است. این اختلال به حالتی اشاره دارد که در آن کودک به‌طور ناخواسته و مکرر مقدار زیادی غذا مصرف می‌کند و به عادت‌های ریزه‌خوری و پرخوری دچار می‌شود. عوامل گوناگونی مانند اضطراب‌های مرتبط با مدرسه، فشارهای اجتماعی، دسترسی به خوراکی‌های ناسالم و تأثیرات محیطی می‌توانند به شکل‌گیری این عادت‌ها کمک کنند.

اختلال پرخوری چیست؟

اختلال پرخوری (Binge Eating Disorder) نوعی اختلال خوردن است که در آن فرد بدون احساس گرسنگی واقعی، به‌طور ناگهانی و بی‌رویه مقادیر زیادی غذا مصرف می‌کند. این رفتار معمولاً با احساس ناتوانی در کنترل خوردن و همچنین احساس شرم، عذاب وجدان و ناراحتی همراه است. بر خلاف دیگر اختلالات خوردن مانند بولیمیا، افراد مبتلا به اختلال پرخوری معمولاً پس از خوردن زیاد از روش‌های جبرانی مانند ورزش شدید یا استفاده از دارو برای کاهش وزن استفاده نمی‌کنند.

علائم اصلی اختلال پرخوری شامل:

- خوردن مقادیر زیاد غذا در زمان کوتاه

- ناتوانی در کنترل خود هنگام غذا خوردن

- خوردن سریع‌تر از حد معمول

- ادامه خوردن تا احساس ناراحتی و سنگینی

- احساس شرم، افسردگی یا گناه پس از پرخوری

این اختلال می‌تواند به مشکلات جسمانی و روانی متعدد، از جمله افزایش وزن، چاقی، مشکلات قلبی و حتی افسردگی و اضطراب منجر شود. اختلال پرخوری در کودکان و نوجوانان نیز می‌تواند تأثیرات عمیقی بر سلامت جسمی و روانی آنها داشته باشد و در صورت عدم درمان، به اختلالات بیشتری در بزرگسالی منجر شود.

تاثیرات اختلال پرخوری بر رشد کودکان و نوجوانان

اختلال پرخوری می‌تواند اثرات منفی و گسترده‌ای بر روند رشد جسمی، روانی و اجتماعی کودکان و نوجوانان داشته باشد. در ادامه، به برخی از این تأثیرات کلیدی اشاره می‌شود:

۱. افزایش وزن و چاقی

اختلال پرخوری معمولاً با افزایش وزن و چاقی همراه است که می‌تواند به مشکلاتی مانند دیابت نوع ۲، فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی منجر شود.

۲. اختلال در رشد استخوان‌ها و ماهیچه‌ها

پرخوری و مصرف غذاهای کم‌ارزش و پرکالری مانع دریافت مواد مغذی ضروری برای رشد سالم استخوان‌ها و ماهیچه‌ها در دوران کودکی و نوجوانی می‌شود.

۳. کاهش انرژی و مشکلات گوارشی

مصرف بیش از حد غذا می‌تواند باعث احساس سنگینی، خستگی و مشکلات گوارشی مانند نفخ و درد معده شود و توانایی کودکان را در انجام فعالیت‌های جسمانی کاهش دهد.

۴. کاهش اعتماد به نفس

کودکان و نوجوانانی که به دلیل پرخوری دچار افزایش وزن می‌شوند، ممکن است از ظاهر خود ناراضی باشند و دچار کاهش اعتماد به نفس گردند. این احساسات منفی می‌تواند به شرم و خجالت منجر شود.

۵. افزایش اضطراب و افسردگی

تحقیقات نشان می‌دهند که پرخوری می‌تواند با مشکلات روانی مانند اضطراب و افسردگی همراه باشد. کودکان و نوجوانان مبتلا به این اختلال ممکن است احساس ناتوانی در کنترل رفتارهای غذایی خود داشته باشند که به تشدید این مشکلات می‌انجامد.

۶. رفتارهای اجتنابی و انزوا

کودکان و نوجوانانی که به دلیل پرخوری دچار مشکلات وزنی می‌شوند، ممکن است از شرکت در فعالیت‌های اجتماعی خودداری کنند و به انزوا گرایش پیدا کنند.

۷. مشکلات در روابط با همسالان

افزایش وزن و رفتارهای مرتبط با پرخوری ممکن است کودکان را در معرض قضاوت و تمسخر همسالان قرار دهد که به بروز مشکلات در روابط اجتماعی منجر می‌شود.

۸. احساس عدم پذیرش و فشار همسالان

برخی کودکان و نوجوانان ممکن است برای جلب پذیرش در گروه‌های دوستانه تحت فشار قرار بگیرند و به روش‌های ناسالم برای کنترل وزن یا پرخوری روی آورند.

۹. کاهش تمرکز و حافظه

پرخوری و اضافه وزن می‌تواند باعث کاهش تمرکز و افت عملکرد تحصیلی در مدرسه شود.

۱۰. اضطراب در مدرسه

اضطراب ناشی از اضافه وزن و ترس از تمسخر توسط هم‌کلاسی‌ها ممکن است کودکان را از شرکت در فعالیت‌های مدرسه‌ای بازدارد و حتی به ترک مدرسه فکر کنند.

اختلال پرخوری در دوران رشد می‌تواند تأثیرات بلندمدتی بر سلامت جسمی و روانی کودکان و نوجوانان بگذارد. به همین دلیل، تشخیص به‌موقع و حمایت والدین و مربیان در مدیریت و درمان این اختلال از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

نشانه‌های اختلال پرخوری در کودکان و نوجوانان

اختلال پرخوری در کودکان و نوجوانان با نشانه‌های مشخصی بروز می‌کند که می‌تواند در رفتار، عواطف و وضعیت جسمانی آن‌ها نمایان شود. از جمله این نشانه‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- خوردن مکرر و بیش از حد: کودکان و نوجوانان مبتلا به این اختلال احساس می‌کنند که نمی‌توانند مقدار یا نوع غذای مصرفی خود را کنترل کنند.

- خوردن پنهانی: این افراد معمولاً در زمان‌هایی که تنها هستند، به طور مخفیانه مقدار زیادی غذا می‌خورند و پس از آن با احساس شرم، گناه یا پشیمانی روبرو می‌شوند.

- نوسان وزن: اضافه وزن یا نوسان مکرر وزن از نشانه‌های رایج است.

- دوری از فعالیت‌های اجتماعی: این کودکان ممکن است از ترس قضاوت دیگران، از شرکت در فعالیت‌های اجتماعی خودداری کنند.

- کاهش اعتماد به نفس: احساس نارضایتی از وضعیت جسمی و ناتوانی در کنترل رفتارهای غذایی می‌تواند به کاهش اعتماد به نفس، اضطراب و افسردگی منجر شود.

نقش والدین و معلمان در کاهش اختلال پرخوری

والدین و معلمان نقشی حیاتی در پیشگیری و کاهش اختلال پرخوری در کودکان و نوجوانان دارند. والدین می‌توانند با ارائه غذاهای سالم و متنوع، ایجاد الگوهای تغذیه‌ای مثبت و آگاهی از فواید تغذیه سالم، تأثیر زیادی بر رفتارهای غذایی فرزندان خود بگذارند. حمایت عاطفی و گوش دادن به نگرانی‌های فرزندان نیز می‌تواند به جلوگیری از پرخوری احساسی کمک کند.

معلمان نیز می‌توانند با آموزش‌های تغذیه‌ای و تشویق به فعالیت‌های بدنی در مدرسه، به دانش‌آموزان کمک کنند تا اهمیت تغذیه سالم و ورزش را درک کنند. محیط مدرسه با محدود کردن دسترسی به غذاهای پرکالری و جایگزینی آن‌ها با گزینه‌های سالم‌تر می‌تواند تأثیر مثبتی بر عادات غذایی کودکان داشته باشد. همکاری و هماهنگی بین والدین و کادر آموزشی می‌تواند محیطی حمایتی برای کودکان ایجاد کند که در آن از اختلالات غذایی پیشگیری و رفتارهای سالم تقویت شود.

راهکارهای درمانی و مشاوره‌ای برای اختلال پرخوری

برای درمان اختلال پرخوری در کودکان، رویکردهای درمانی و مشاوره‌ای متنوعی وجود دارد که می‌توانند به بهبود وضعیت جسمی و روانی آن‌ها کمک کنند.

- درمان شناختی-رفتاری (CBT): این روش مؤثر به کودکان و نوجوانان کمک می‌کند تا افکار و عادات نادرست مرتبط با غذا خوردن را شناسایی و کنترل کنند. تمرکز این درمان بر تغییر نگرش نسبت به غذا و مدیریت استرس و احساسات منفی است.

- مشاوره‌های تغذیه‌ای: همکاری با یک متخصص تغذیه می‌تواند به کودکان و خانواده‌هایشان در انتخاب غذاهای سالم و نحوه صحیح خوردن آموزش دهد.

- گروه‌های حمایتی: شرکت در جلسات درمانی گروهی می‌تواند به کودکان کمک کند تا در فضایی حمایتی، احساسات و تجربیات خود را به اشتراک بگذارند و انگیزه بیشتری برای تغییر رفتارهای خود پیدا کنند.

- حمایت والدین: ایجاد فضای مثبت و آرام در خانه و حمایت والدین در ایجاد الگوهای سالم غذایی و مدیریت استرس کودک، می‌تواند به جلوگیری از بازگشت اختلال کمک کند.

جمع‌بندی و نکات کلیدی برای والدین و مربیان در مدیریت و پیشگیری از اختلال پرخوری

برای مدیریت و پیشگیری از اختلال پرخوری در کودکان و نوجوانان، والدین و مربیان می‌توانند با رعایت نکات زیر به بهبود وضعیت کمک کنند:

1. آموزش تغذیه‌ای مناسب: فراهم کردن اطلاعات درست درباره تغذیه سالم و اهمیت آن برای رشد و سلامت.

2. ایجاد الگوهای مثبت غذایی: والدین باید با رفتارهای سالم خود به عنوان الگو عمل کنند و عادات غذایی مثبت را در خانواده نهادینه کنند.

3. دسترسی به غذاهای سالم: فراهم کردن گزینه‌های غذایی سالم در خانه و مدارس، تا کودکان به آسانی به این نوع غذاها دسترسی داشته باشند.

4. گوش دادن به احساسات فرزندان: والدین باید به نگرانی‌ها و احساسات فرزندان خود توجه کنند و فضایی امن برای بیان مشکلات فراهم کنند.

5. تشویق به فعالیت بدنی: تشویق کودکان به شرکت در فعالیت‌های ورزشی و بدنی می‌تواند به بهبود سلامت جسمی و روانی آن‌ها کمک کند.

6. پیشگیری از قضاوت‌های منفی: اجتناب از قضاوت‌های منفی درباره ظاهر یا رفتارهای غذایی کودکان و حمایت از تصویر مثبت بدن از اهمیت بالایی برخوردار است.

7. مراجعه به مشاوره‌های تخصصی: در صورت مشاهده علائم اختلال پرخوری، مراجعه به مشاوره‌های تخصصی و درمانی ضروری است.

با پیروی از این نکات، والدین و مربیان می‌توانند نقش مؤثری در پیشگیری و درمان اختلال پرخوری ایفا کنند و به بهبود سلامت کلی کودکان و نوجوانان کمک نمایند.