۲۸ بهمن؛ در تاریخ ایران و جهان چه گذشت؟

امروز ۲۸ بهمن برابر با ۱۶ فوریه تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است.

کد خبر: ۱۳۱۸۶۳۰

تاریخ: ۲۸ بهمن ۱۴۰۳ - ۰۸:۲۸

به گزارش پایگاه خبری دانا امروز ۲۸ بهمن برابر با ۱۶ فوریه تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است.

درگذشت فلاویوس امپراتور روم

۱۶۴۳ سال پیش در چنین روزی در سال ۳۶۴ میلادی ، فلاویوس کلادیوس ژوویانوس ( ژوویان ) در راه بازگشت به ایتالیا در جنوب غربی ترکیه امروز در گذشت . وی زمان مرگ ۳۲ ساله بود. در باره علت مرگ او ، روایات متعدد است . بعضی مورخان نوشته اند که چون به شاپور دوم شاه وقت ایران امتیاز فراوان داده بود هنگام خواب ، زغال نیمسوز به اطاقش بردند و او را با گاز زغال مسموم کردند. مورخان دیگر مرگ او را براثر گاز زغال ، ولی به سبب بی مبالاتی ( نه توطئه) نوشته اند . چند نفری هم نوشته اند که خود کشی کرده بود.

ژوویانوس ۲۶ ژوئن سال ۳۶۳ پس از درگذشت ژولیان که در جنگ با شاپور دوم شاه وقت ایران مجروح شده بود به سمت امپراتور انتخاب شده بود . وی یکی از افسران ارتش در حال عقب نشینی روم از برابر ایرانیان بود. ژوویانوس که مسیحی بود با حمایت افسران مسیحی به سمت امپراتور انتخاب شده بود و بی درنگ به شاپور دوم پیشنهاد ترک مخاصمه داده و شرایط شاپور ( ذوالاکتاف ) را که به او دیکته شده بود نوشته و امضاء کرده بود تا بتواند بقیه لشکریان از کشته شدن و یا اسارت نجات دهد.

ایرانیان نظامیان اسیر را به کار اجباری می گماردند و بر خلاف سایر ملل آنان را به صورت برده نمی فروختند و در نیمه دوم عمر پس از این که مطمئن می شدند که قادر به جنگیدن نخواهند بود آزاد می کردند.

ژوویان پذیرفته بود که از همه اراضی مورد ادعای ایران در شرق مدیترانه خارج شود و در امور ارمنستان مطلقا مداخله نکند و به ایران غرامت مالی بدهد و هرسال نیز مبلغی به ایران بپردازد تا مانع عبور اقوام با تمدن عقب مانده از کوههای قفقاز و ورود به قلمرو روم شود.

بسیاری از مقامات رومی و پاره ای از افسران ارتش این کشور از امتیازاتی که ژوویان به ایران داده بود و ایران را به صورت ابر قدرت برتر در جهان در آورده بود راضی نبودند.

ژوویان در مسیر قسطنطنیه عازم بازگشت به ایتالیا بود که در گذشت و ۲۶ فوریه والنتینیان به امپراتوری روم انتخاب شد.

***

وفات حذیفه بن یمان

۱۳۹۳ سال پیش در چنین روزی در سال ۳۵ ه ق ، در حدود ۴۰ روز پس از آغاز خلافت ظاهری امام علی (ع) ، حذیفه از بزرگان اصحاب پیامبر (ص) و از خواص اصحاب امیرالمومنین ( ع) دار فانی را وداع گفت.

پدر حذیفه در جنگ احد اشتباها بوسیله یکی از مسلمانان کشته شد . او یکی از هفت نفری بود که بر صدیقه طاهره (س) نماز خواندند .وی صحابه منافق را می شناخت .منافقینی که پس از غدیر خم توطئه قتل پیامبر (ص) را چیدند و می خواستند در بازگشت از غدی رخم در راهی که از کوه می گذشت شتر حضرت را بترسانند تا برمد و حضرت به دره سقوط کند و به قتل برسد .اما جبرئیل این نقشه را به سمع مبارک نبوی رسانید.

پیامبر (ص) چون به محل مورد نظر رسیدند ، منافقین با چهره های بسته هر کدام ظرفی که داخل آن سنگریزه بود از بالا رها نمودند و شروع به داد ونعره و فریاد کردند . اما عمار مهار ناقه را گرفته بود و حذیفه هم در کنار آن حضرت بود و سرانجام نقشه آن کوردلان نقش بر آب شد .

پیامبر(ص) آن منافقین را به حذیفه معرفی فرمودند که عبارت بودند از :سه خلیفه آینده وابوعبیده و معاذبن جبل و سالم و معاویه و عمروعاص و طلحه وسعدبن ابی وقاص و عبدالرحمن بن عوف و ابوموسی اشعری و مغیره بن شیعه و ابوهریره ، و حذیفه همه را بخاطر سپرد .

به همین دلیل بود که غاصبین خلافت بعد از ان واقعه می ترسیدند که مبادا آنان را به مردم معرفی کند.

لذا حذیفه بر جنازه هر کس حاضر نمی شد دیگران می فهمیدند که میت از منافقین بوده است .

نکته جالب آنجا بود که خلیفه دوم برای سرپوش گذاشتن بر نفاق خویش و تبرئه کردن خود ، از حذیفه می پرسید :«اگر این شخص از منافقین است بگو تا من بر ان نماز نخوانم .»(۱)

این بزرگوار چهل روز پس از خلافت ظاهری امیر المومنین (ع) در مدائن از دنیا رحلت فرمودند .(۲)

او قبل از رحلت به دو فرزندش صفوان و سعید وصیت کرد که همیشه ملازم امیرالمومنین (ع) باشند و ایشان هم به وصیت پدر عمل نمودند تا در جنگ صفین به شهادت رسیدند .

***

درگذشت مولیر

۳۳۴ سال پیش درچنین روزی در سال ۱۶۷۳ میلادی ، مولیر شاعر ، نویسنده و نمایشنامه نویس مشهور فرانسوی در گذشت . او در یک خانواده توانگر فرانسوی به دنیا آمد . مولیر پس از طی مقدمات علوم به قصد فراگیری حقوق به دانشگاه رفت اما عشق او به نویسندگی و نمایش مانعی برای فراگیری حقوق شد . وی به همین منظور به جهان هنر پیشگی کشیده شد و تماشاخانه ای تاسیس نمود . او در همین راستا در سال ۱۶۵۸ در پاریس به نوشتن نمایشنامه روی آورد و بیشتر آثار خود را خود به روی صحنه آورد . وی در نمایشنامه هایش به طور بی رحمانه ای جامعه فئودال آن دوران و اخلاق آنان را به تمسخر می گرفت .

ویل دورانت در کتاب تاریخ تمدن درباره مولیر آورده است: " مولیر یکی از چهره های درخشان تئاتر به شمار می رود. در آثار وی آنچه که به طور ویژه نظر مخاطب را جلب می کند، اشاره های فلسفی و هجوهای تند و هزل شیرین آنها است. این آثار در اساس و شالوده خود مبتنی بر فلسفه خود گرایی استوار بودند که در باطن مورد پسند متفکران قرن هجدهم قرار داشت. "

نمایشنامه های مولیر از جمله قدیمی ترین آثار نویسندگان غربی است که به فارسی برگردانده شده است. ازدواج اجباری در سال ۱۲۹۰، طبیب اجباری به سال ۱۲۹۱، زنان دانشمند در سال ۱۳۲۴، بیمار خیالی در حدود سال ۱۳۳۳، خسیس ( به ترجمه محمد علی جمالزاده ) به سال ۱۳۳۶، مردم گریز در سال ۱۳۳۸ و نیرنگ های اسکاپن در سال ۱۳۵۴ ترجمه و طی همین سال ها بر صحنه رفته اند. همچنین تارتوف، عروس بی جهاز، و طبیب اجباری در سال ۱۳۵۲ ترجمه شده اند.

***

تولد توماس مالتوس

۲۴۱ سال پیش درچنین روزی در سال ۱۷۶۶ میلادی ، توماس مالتوس اقتصاد دان انگلیسی به دنیا آمد . وی نظریات بدبینانه ای در باره جمعیت جهان روبه افزایش ارایه کرده است . اصول عقاید مالتوس در باره جمعیت در کتاب مشهور وی با نام «تحقیقی در بارة اصل جمعیت و تاثیر آن در پیشرفت آینده جامعه » مطرح شده است . این کتاب نخستین بار در سال ۱۷۹۸ منتشر شد . مالتوس در کتاب خود به این نتیجه رسید که اگر موانعی در راه ازدیاد نفوس وجود نداشته باشد، جمعیت برمبنای تصاعد هندسی افزایش می یابد.لذا پس از یک دوره جمعیت جهان به حد انفجار خواهد رسید . او می گوید بر اساس تحقیقات انجام شده و در عرض بیست و پنج سال جمعیت زمین دو برابر شده در حالیکه مقدار زمین همچنان ثابت می ماند . او معتقد است جمعیت زمین به نسبت تصاعدی افزایش می یابد در حالیکه مواد غذایی با تصاعد عددی بالا می رود . نظر مالتوس به طور خلاصه این است که نخست از برقراری هر نوع آمیزش جنسی، خارج از روابط زناشوئی اجتناب شود. ثانیاً مرد اختیار همسر و تشکیل خانواده را به زمانی موکول کند که بتواند مسئولیتهای خانوادگی را به نحو مطلوب عهده دار گردد و اگر به چنین وضعی نرسد به کلی از تأهّّل صرف نظر کند.

***

درگذشت ژان هانری پستالوزی

۱۹۳ سال پیش درچنین روزی در سال ۱۸۱۴ میلادی ، ژان هانری پستالوزی دانشمند سوییسی در علوم تربیتی و از مشوقان جدّیِ گسترش تعلیم و تربیت در جهان درگذشت. او به اکثر زبانهای دنیا مسلط بود. و همه آموخته هایش را به کودکان آموزش می داد. پستالوزی پیش از شروع تحقیق و مطالعه در هر علمی، ابتدا تلاش می کرد که به ساده ترین زبان، آن علم را برای کودکان بازگو کند.

***

سوزاندن کلمبیا

۱۴۲ سال پیش در چنین روزی در سال ۱۸۶۵ میلادی ، در آخرین سال جنگهای خونین داخلی آمریکا ، نیروهای ایالات شمالی ( فدراسیون آمریکا ) شهر کلمبیا واقع در کارولینای جنوبی را پس از تصرف آتش زدند و ویران ساختند . همزمان شهر چارلستون را در این ایالت به همین روز افکندند . قبلا شهر اتلانتا را هم آتش زده بودند و بعدا شهر ریچموند پایتخت جنوبی ها (کنفدراسیون) را ویران ساختند. این جنگ برادر کشی ۴ سال طول کشید.

***

دوک بزرگ روسیه ترور شد

۱۰۲ سال پیش در چنین روزی در سال ۱۹۰۵ میلادی ،پس از این که کالسکه دوک بزرگ روسیه « سرگی الکساندرویچ » عموی تزار نیکلای دوم ، از کاخ کرملین خارج شد، به داخل آن نارنجک انداختند که در اثر آن کالسکه منفجر و دوک بزرگ که حاکم ایالت مسکو بود کشته شد.

قبلا به همسر دوک اخطار کرده بودند که با شوهرش در یک کالسکه ننشیند. دوک این اخطار را به دلیل غروری که داشت باور نکرده بود. وی مشاور ویژه تزار بود و مردم او را دوست نداشتند. ترور دوک بزرگ روسیه کار حزب سوسیالیست انقلابی روسیه بود که فهرستی از کسانی که باید ترور شوند تهیه کرده بود. روسیه در آن زمان اوضاع نا آرامی داشت و روزی نبود که اعتصاب و تظاهرات نباشد و شکست ارتش روسیه از ژاپن دولت روسیه را در موضع ضعیفی قرار داده بود . این اوضاع تا انقلاب بلشویکی ۱۹۱۷ پایان نیافت.

***
تاسیس حزب ملیون ایران

۴۸ سال پیش در چنین روزی در سال ۱۳۳۷ ه ش ، حزب ملیون ایران تاسیس شد . این حزب را دکتر منوچهر اقبال ، پزشک امراض عفونی و نخست وزیر وقت تاسیس نمود . حزب ملیون عمر چندانی نیافت و تنها رقابت حزبی پارلمانی آن در انتخابات دوره مجلس بیستم سال ۱۳۳۹ ه ش رخ نمود . در این دوره با انتخابات تقلبی بیشترین کرسی را در مجلس شورای ملی به دست آورد اما انتخابات آن دوره باطل شد و در نتیجه اقبال از نخست وزیری استعفا کرد . پس از وی در دوره نخست وزیری جعفر شریف امامی انتخابات دوره بیست و نهم تجدید شد والبته باید گفت این انتخابات آخرین حضور حزب ملیون بود . اعضا حاضر در این حزب را عمدتا نخست وزیران دوره های قبل ، وزرا، رجال فرهنگی ، نویسندگان واستدان دانشگاه تشکیل می دادند . عز الممالک اردلان ، سید اسدالله موسوی ، محمود جم ، حسام دولت آبادی ، محمد حجازی ، دکتر محمد علی هدایتی و دکتر محمد شاهکار از جمله اعضای شاخص این حزب بودند . کمیته مرکزی حزب را افرادی چون دکتر نصرت الله کاسمی ، دکتر خانبابا بیانی ، دکتر رضا سرداری ، حبیبالله آموزگار و عبدالرضا انصاری تشکیل می دادند . پس از اقبال کاسمی به عنوان دبیر کل حزب ایفای وظیفه نمود . عباس شاهنده مدیر روزنامه فرمان - ارگان حزب ملیون - بود . قاعده بر این است که احزاب که در واقع زبان گویای مردم باید باشند علی الاصول باید از پایین به بالا تشکیل گیرند و به این لحاظ به نظر می رسد احزاب دولتی موفقیتی در جذب توده های مردمی نداشته اند . حزب مردم در دوران حیات خود با جناح‏بندیها و اختلافات بسیاری روبه‏رو بود و سرانجام در سال ۱۳۵۳ با برقراری نظام تک حزبی از میان رفت.

***

وقایع انقلاب

۲۸ سال پیش در چنین روزی در سال ۱۳۵۷ ه.ش پیرامون انقلاب اسلامی ایران ، وقایع زیر روی داد :

- انتصاب دریادار مدنی به سمت فرماندهی نیروی دریایی به دستور سرلشکر قره‌نی و انتصاب سرهنگ مجللی و سرهنگ ممتاز به ریاست شهربانی کل کشور و ژاندارمری به دستور وزیر کشور .

- انحلال گارد شاهنشاهی و گارد جاویدان به دستور سرلشکر قره‌نی و اعلام برنامه‌های ستاد ارتش در جهت کاهش دوره‌های وظیفه و آموزش در نیروهای مسلح.

- اعلام همبستگی تیپ هوابرد باغشاه و کادر هوانیروز با امام خمینی و شروع به کار کارکنان صنایع نظامی‌پس از فرمان امام خمینی مبنی‌بر شکستن اعتصابها.

- دستگیری، محاکمه و اعلام بازنشستگی عده‌ای از سران ارتش و مقامهای دولتی رژیم گذشته ؛ از جمله محاکمه سالار جاف، هویدا، تیمسار ربیعی، امینی‌افشار، فخر مدرس، نوذری‌بقاء، سرتیپ محققی، امجدی، جهانبانی، ‌هاشم برنجیان، بازداشت ارتشبد طوفانیان، سرلشکر منوچهری، تیمسار شعاعی، آزادی و سرهنگ سلامی‌ و اعلام بازنشستگی ۲۶ تن از امرای نیروی هوایی به دستور ستاد کل ارتش.

***

دیدار عرفات با امام خمینی( ره )

۲۸ سال پیش در چنین روزی در سال ۱۳۵۷ ه ش ، یاسر عرفات رهبر تشکیلات خود گردان فلسطینی ، هانی الحسن و چند تن از مقامات فلسطینی با حضرت امام خمینی (ره ) دیدار کردند . در این دیدار که حاج سید احمد آقا خمینی و دکتر ابراهیم یزدی نیز حضور داشتند امام (ره) در بخشی از سخنانشان فرمودند :

« ...و الان هم انشاء الله بعد از اینکه ما از این غائله فارغ بشویم همان طوری که آن وقت در کنار شما بودیم حالا هم در کنار شما هستیم وامیدواریم که همه با هم مثل برادر با مشکلات مقابله کنیم . من از خدای تبارک و تعالی عزت اسلام و مسلمین و رجوع قدس به برادران خودمان را می خواهم . »

در همین دیدار، عرفات بااشاره به سخنان" موشه دایان"، از انقلاب اسلامی ایران به عنوان زلزله ای درمنطقه یاد کرد که منافع اسراییل رابه خطر انداخته است.

***

شهادت شیخ راغب به دست عوامل صهیونیست

۲۳ سال پیش درچنین روزی در سال ۱۳۶۲ هجری شمسی ، شیخ راغِب حَرب امام جمعه شهرک جَبشیت در منطقه بَنَطیّه به دست نیروهای اشغالگر قدس به شهادت رسید. وی که از روحانیان مبارز و فعال این منطقه بود قبل از شهادت نیز به علت موضع جهادگرانه در دعوت مردم جنوب لبنان به قیام بر ضد رژیم صهیونیستی بدست عمال صهیونیست دستگیر شده بود. اما با اعتصاب و تحصن گسترده مردم جبل عامل آزاد شد. هنگام تشییع پیکر شیخ راغب حرب درگیریهای شدیدی میان جوانان شهرک جبشیت و نیروهای رژیم اشغالگر قدس روی داد که به کشته یا زخمی شدن عده ای از مردم لبنان منجر شد.

***

تشکیل مضرب عربی

۱۸ سال پیش درچنین روزی در سال ۱۹۸۹ میلادی ، معاهده تأسیس مضرب بزرگ عربی با حضور رؤسای کشورهای شمال آفریقا در مراکش به تصویب رسید. کشورهای لیبی، الجزایر، تونس، موریتانی و مراکش هدفشان را از تشکیل مضرب عربی ایجاد منطقه ای توأم با صلح، برادری و عدالت ذکر کردند. کشورهای عضو مضرب عربی در استفاده از منابع طبیعی در امر توسعه و عمران اشتراک منافع داشتند.

***

شهادت دبیر کل حزب الله لبنان

۱۵ سال پیش در چنین روزی در سال ۱۳۷۰ هجری شمسی ، سید عباس موسوی دبیرکل حزب الله لبنان به در جه رفیع شهادت نایل آمد . سید عباس موسوی در حمله هلی کوپترهای اسرائیلی به خودرو حامل وی درمنطقه گالد به شهادت رسید . دراین حادثه همسر، فرزند خردسال و جمعی ازیاران وی شهید شدند.

پیشتر حزب الله لبنان در این منطقه آسیب جدی ای بر پیکر رژیم صهوینستی وارد آورده بود .

در پی شهادت وی ، مقام معظم رهبری پیام تسلیتی منتشر نمودند که بخشی از آن ، چنین است :

« ...رحمت خدا بر این سید عالیقدر و شجاع و بااخلاص و هوشمند ولعنت و نفرین خدا و خلق بر صهیونیست های ددمنش و خون آشام که در راه مقاصد پلید و تجاوزکارانه ی خود از هیچ جنایتی رویگردان نیستند ... خون به ناحق ریخته ی این شهید بزرگوار عزیز و همراهان مظلومش مبارزه ی حق طلبانه مردم لبنان و فلسطین را بر ضد اشغالگران صهیونیست جدی تر و عمیق تر خواهدساخت. این سید عالیقدر که علم را با عمل و گفتار را با صدق وفداکاری را با درایت توأم کرده بود در راه هدف الهی و مقدس خود که دفاع از اسلام و مقابله با ظلم و تجاوز بوده به شهادت رسید و به سعادت ابدی نائل آمد و راه او بوسیله یاران و هم سنگرانش و ملت مسلمان و مظلوم لبنان و فلسطین ادامه خواهدیافت.اسرائیل و آمریکا بدانند که اینگونه جنایات نخواهدتوانست راه سلطه گری ظالمانه ی آنان را هموار کند و ملتهایی را که در طول سالیان دراز مورد ظلم وشرارت آنان قرارگرفته اند بترساند.

***

درگذشت عماد خراسانی شاعر غزل‌سرا و قصیده‌سرا

۳ سال پیش در چنین روزی در سال ۱۳۸۲ شمسی ، عماد خراسانی شاعر توانای معاصر ، در تهران درگذشت.

عمادالدین حسنی برقعی ، معروف به عماد خراسانی شاعر مشهور خراسان در سال ۱۳۰۰ و در مشهد به دنیا آمد و از دوازده سالگی سرودن شعر را آغاز کرد . در جوانی "شاهین" تخلص می کرد. سپس تخلص " عماد" را برگزید. در این مورد نقل است که تخلص عماد را فریدون مشیری برای او انتخاب کرده بود . او زندگی سراسر عاشقانه ای داشت و همین عشق و شوریدگی غزلهای او را بر سر زبانها انداخت. عماد یک بار در زندگیاش ازدواج کرد اما همسرش هشت ماه بعد درگذشت. او از سال ۱۳۳۱ در تهران ساکن شد و تا آخر عمرش تنها زندگی کرد.

پرویز خائفی یکی از غزلسرایان معاصر، عماد خراسانی را یکی از معتبرترین چهرههای غزل معاصر دانسته و گفت: در دورهیی که غزل در ادبیات ما شرایط خاصی داشت و به سکون و سرگردانی رسیده بود، «محمد حسین شهریار» ، «حسن رهی معیری» و «عماد خراسانی» هر کدام با زبان و بیان خاص خودشان در پی غزل اصیل و سنتی رفتند. در ضمن اینکه عماد با حفظ ساختار و استحکام شعر کهن، حالاتی را ارایه میدهد که قابل توجه است و درد جامعه امروز را میشناسد.

حسین منزوی نیز غزل عماد را غزلی بینابین دانسته و گفت: غزل عماد ضمن اینکه به ارزشهای کلاسیک پایبند است، از برخی فضاها و اصولهای تازه هم خالی نیست. غزل عماد عاشقانه است و کمتر از مضامین فلسفی و اجتماعی استفاده کرده است.

سرانجام عماد خراسانی شاعر معاصر ایرانی صبح سه شنبه ۲۸ بهمن پس از یک دوره بیماری در ۸۲ سالگی در تهران درگذشت.

شعر «عهد کردم که دگر می‌نخورم در همه عمر/به‌جز از امشب و فرداشب و شبهای دگر» از وی می باشد که امروزه جنبه  ضرب‌المثل به خود گرفته است.