روز دختر فرصتی برای بازشناسی هویت و کرامت دخترانه

دختران، آیینه‌های امید و آینده

دختر بودن یکی از زیباترین تجربه‌های انسانی است که با مجموعه‌ای از احساسات، باورها و نقش‌های اجتماعی درآمیخته است.

کد خبر: ۱۳۱۹۲۰۹

تاریخ: ۰۹ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۰۸:۲۸

فاطمه سادات زاهدی ، کارشناس ارشد مشاوره ، پایگاه خبری دانا ، گروه سلامت و سبک زندگی؛ روز دختر، فرصتی برای توجه ویژه به هویت روانی دختران و نقش کلیدی آنان در شکل‌دهی آینده فردی و اجتماعی است. از منظر روانشناسی، دوران کودکی و نوجوانی برای دختران زمان حساسی است که در آن پایه‌های عزت نفس، خودشناسی و احساس ارزشمندی بنا گذاشته می‌شود. نوع رفتار والدین، معلمان و محیط اجتماعی نقش اساسی در شکل‌دهی به شخصیت دختران دارد و این دوره زمانی می‌تواند سرنوشت‌ساز باشد.

عزت نفس در دختران از طریق تجربه‌های اولیه‌ای مانند دریافت محبت، شنیده شدن و ارزشمند دانسته شدن شکل می‌گیرد. دخترانی که در خانواده‌های حمایتگر رشد می‌کنند، معمولاً باور عمیق‌تری به توانمندی‌ها و ارزش وجودی خود دارند. در مقابل، کمبود توجه یا تحقیر می‌تواند زخم‌هایی عمیق بر روان آنان برجای بگذارد که گاه تا سال‌های بزرگسالی ادامه می‌یابد. بنابراین اهمیت دارد که روز دختر تنها به برگزاری مراسم‌های نمادین محدود نشود، بلکه بهانه‌ای برای ارزیابی چگونگی تقویت عزت نفس و کرامت دختران باشد.

یکی از موضوعات کلیدی در روانشناسی رشد دختران، تصویر ذهنی آنان از خود است. دختران به تدریج، تحت تأثیر خانواده، رسانه‌ها، مدرسه و گروه همسالان، تصویری از خود شکل می‌دهند که می‌تواند یا منبعی از قدرت و اعتماد به نفس باشد یا زمینه‌ای برای اضطراب و احساس ناکافی بودن. رسانه‌های جمعی اغلب استانداردهای غیرواقعی از زیبایی و موفقیت ارائه می‌دهند که اگر بدون تحلیل و آموزش صحیح به دختران منتقل شود، می‌تواند باعث نارضایتی از ظاهر، اضطراب بدنی و گاه مشکلات جدی روانی شود. از این رو نقش آموزش مهارت‌های تفکر انتقادی و ارزش‌گذاری بر ویژگی‌های درونی مانند مهربانی، خلاقیت، پشتکار و صداقت در رشد سالم روانی دختران اهمیت ویژه‌ای دارد.

فرآیند رشد روانشناختی دختران نیازمند حمایت مستمر از سوی جامعه است. مدرسه‌ها باید فضای امنی برای رشد فکری، اجتماعی و عاطفی دختران فراهم کنند، جایی که آنان بتوانند استعدادهایشان را کشف کنند و بدون ترس از قضاوت، شکوفا شوند. آموزش مهارت‌های زندگی مانند تصمیم‌گیری، حل مسئله، مدیریت هیجان‌ها و روابط بین فردی از جمله ابزارهایی است که می‌تواند دختران را برای مواجهه با چالش‌های زندگی آینده توانمند کند. در این مسیر، تقویت حس مسئولیت‌پذیری و استقلال نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا دخترانی که باور دارند توان تغییر سرنوشت خود را دارند، در برابر ناکامی‌ها مقاوم‌تر و در مسیر تحقق اهدافشان پایدارتر خواهند بود.

یکی دیگر از نیازهای اساسی دختران در مسیر رشد، داشتن الگوهای مثبت است. دیدن زنانی که با حفظ ارزش‌های انسانی به موفقیت‌های علمی، فرهنگی، هنری یا اجتماعی دست یافته‌اند، می‌تواند الهام‌بخش دختران باشد و افق دید آن‌ها را گسترش دهد. این الگوها به دختران می‌آموزند که موفقیت نه به معنای از دست دادن هویت فردی یا ارزش‌های انسانی، بلکه در گرو رشد درونی، تلاش مستمر و تعهد به خود و جامعه است.

ارتباط‌های عاطفی سالم نیز از ستون‌های اصلی سلامت روان دختران به شمار می‌آید. دختران باید یاد بگیرند چگونه مرزهای سالم در روابط برقرار کنند، چگونه نیازهای خود را به شیوه‌ای محترمانه بیان کنند و چگونه از خود در برابر سوءاستفاده‌های احتمالی محافظت نمایند. آموزش مهارت‌های ارتباطی مانند گوش دادن فعال، بیان احساسات، مدیریت تعارض و جرات‌ورزی می‌تواند به ایجاد روابط سالم و پایدار در زندگی دختران کمک کند و آنان را در برابر آسیب‌های روانی احتمالی مصون‌تر سازد.

در کنار این نکات، نباید از تأثیر مهم معناجویی و هدفمندی در زندگی دختران غافل شد. دخترانی که احساس می‌کنند زندگی‌شان معنا دارد و اهداف ارزشمندی برای پیگیری دارند، سطح بالاتری از شادی، رضایت و سلامت روان را تجربه می‌کنند. حمایت از دختران برای کشف علایق، استعدادها و آرزوهایشان و کمک به آن‌ها برای طراحی مسیرهای واقعی برای دستیابی به این اهداف، بخشی مهم از مسئولیت خانواده و جامعه است.

در نهایت باید گفت که روز دختر فرصتی ارزشمند است تا با نگاهی آگاهانه و روانشناختی، نیازهای واقعی دختران را بشناسیم و زمینه‌های رشد متعادل و سالم آن‌ها را فراهم کنیم. دخترانی که در سایه‌ی عشق، احترام، آموزش و فرصت رشد می‌کنند، نه تنها آینده‌ی درخشان خودشان را می‌سازند، بلکه جامعه‌ای انسانی‌تر، عادلانه‌تر و روشن‌تر برای همه به ارمغان می‌آورند. توجه به روان دختران، سرمایه‌گذاری بر آینده‌ی بشری است و روز دختر یادآور این مسئولیت ارزشمند برای همگان است.