خدمات شهر هوشمند و حفظ حریم خصوصی شهروندان

آیا امکان ردیابی بدون نقض آزادی‌های فردی وجود دارد؟

با گسترش استفاده از دوربین‌های مداربسته، سنسورها و کارت‌های هوشمند در پروژه‌های شهر هوشمند، نگرانی جدی در مورد رصد دائمی شهروندان و نقض حریم خصوصی آن‌ها به وجود آمده است؛ یافتن نقطه تعادل بین امنیت عمومی و آزادی‌های فردی چالش اصلی است.

کد خبر: ۱۳۲۰۵۲۹

تاریخ: ۰۲ آذر ۱۴۰۴ - ۰۷:۲۰

به گزارش پایگاه خبری دانا، گروه دانش و فناوری:

مفهوم شهر هوشمند بر جمع‌آوری و تحلیل مستمر داده‌ها استوار است؛ داده‌هایی درباره حرکت، مصرف انرژی، الگوهای ترافیکی و حتی سلامت شهروندان. این داده‌ها برای مدیریت بهینه منابع ضروری هستند، اما همزمان، خطر ایجاد یک «دولت نظاره‌گر» (Surveillance State) را افزایش می‌دهند.

داده‌هایی که ردیابی می‌شوند:

در یک شهر هوشمند، داده‌ها از منابع مختلفی جمع‌آوری می‌شوند:

دوربین‌های نظارتی متصل به AI:

این دوربین‌ها می‌توانند چهره‌ها را شناسایی کرده، رفتارهای پرخطر را ردیابی و وسایل نقلیه را ثبت کنند.

سنسورهای محیطی:

سنسورهایی که کیفیت هوا یا میزان سر و صدا را اندازه‌گیری می‌کنند، می‌توانند الگوهای زندگی افراد در مناطق مختلف را استخراج کنند.

سیستم‌های پرداخت الکترونیک:

هر بار که فردی از مترو استفاده می‌کند یا عوارض پرداخت می‌کند، یک برچسب زمانی و مکانی از او ثبت می‌شود.

تضاد میان امنیت و حریم خصوصی:

حامیان شهر هوشمند استدلال می‌کنند که جمع‌آوری داده‌ها برای پیشگیری از جرم و جنایت، مدیریت بحران‌های شهری (مانند سیل یا زلزله) و تخصیص بهتر منابع ضروری است. با این حال، منتقدان معتقدند که حتی داده‌های بی‌نام و نشان (Anonymized) نیز می‌توانند در فرآیندهای پیچیده تحلیل داده، دوباره به هویت فرد اصلی مرتبط شوند.

راهکارهای قانونی و فنی برای موازنه:

برای حرکت در این مسیر، نهادهای شهری باید اصول زیر را رعایت کنند:

حفظ حریم خصوصی با طراحی (Privacy by Design):

حفظ حریم خصوصی باید از همان ابتدا در طراحی سیستم‌های جمع‌آوری داده در نظر گرفته شود، نه به‌عنوان یک افزودنی بعدی. این شامل رمزنگاری قوی و ذخیره‌سازی محدود داده‌ها است.

شفافیت و هدف مندی:

شهرداری‌ها باید به صراحت اعلام کنند که چه داده‌هایی جمع‌آوری می‌شوند، برای چه مدتی نگهداری می‌شوند و هدف از استفاده از آن‌ها چیست. داده‌ها باید فقط برای همان هدف اولیه استفاده شوند.

کنترل شهروند بر داده‌ها:

شهروندان باید حق دسترسی، اصلاح و حذف داده‌هایی که از آن‌ها جمع‌آوری شده است را داشته باشند (شبیه به GDPR در اروپا).

بدون ایجاد یک چارچوب نظارتی قدرتمند و مستقل که دسترسی به داده‌های جمع‌آوری شده را به‌دقت کنترل کند، پروژه‌های شهر هوشمند در ایران، به‌جای رفاه، به ابزاری برای نظارت گسترده تبدیل خواهند شد.