شکر با بدن ما چه می‌کند؟ از طعم شیرین تا آسیب‌های پنهان

شکر می‌تواند مانند یک ماده اعتیادآور عمل کند. هرچه بیشتر مصرف کنیم، مغز برای دریافت همان حس لذت، به مقدار بیشتری شکر نیاز پیدا می‌کند

کد خبر: ۱۳۲۰۵۶۳

تاریخ: ۰۸ آذر ۱۴۰۴ - ۰۹:۱۲

به گزارش پایگاه خبری دانا، وقتی نام شکر را می‌شنویم، ناخودآگاه به یاد یک طعم شیرین و لذت‌بخش می‌افتیم. اما این ماده سفیدرنگ که به ظاهر بی‌آزار می‌نماید، در واقع一 موج پنهان است که وقتی وارد جریان خون می‌شود، تمام بدن را از سر تا پنجه تحت تأثیر قرار می‌دهد. از مغز گرفته تا قلب، کبد، پوست و حتی خلق‌وخو، هیچ قسمتی از گزند تأثیرات آن در امان نمی‌ماند.

واکنش زنجیره‌ای بدن به شکر

به محض مصرف شکر، زبان پیامی فوری به مغز ارسال می‌کند: "پاداش دریافت شد!" در پاسخ، مغز مقدار زیادی دوپامین ترشح می‌کند؛ همان هورمون مرتبط با لذت و خوشی. این همان حس خوب و فوری است که پس از خوردن یک دسر شیرین تجربه می‌کنیم. اما این تازه آغاز ماجراست.

همزمان، لوزالمعده (پانکراس) برای کنترل قند خون، هورمون انسولین ترشح می‌کند. وقتی ما بیش از حد نیاز شکر مصرف می‌کنیم، بدن مجبور می‌شود برای کنترل این هجوم ناگهانی، انرژی زیادی صرف کند. اینجاست که چرخه معیوبی آغاز می‌شود که می‌تواند به مشکلات سلامت متعدد منجر شود.

تأثیر شکر بر ارگان‌های مختلف بدن

مغز و سیستم عصبی: شکر می‌تواند مانند یک ماده اعتیادآور عمل کند. هرچه بیشتر مصرف کنیم، مغز برای دریافت همان حس لذت، به مقدار بیشتری شکر نیاز پیدا می‌کند. این چرخه معیوب می‌تواند به اختلالات خلقی، اضطراب و حتی افزایش خطر افسردگی منجر شود. مطالعات نشان داده‌اند که مصرف زیاد شکر با اختلال در حافظه و کاهش توانایی یادگیری مرتبط است.

سیستم قلبی-عروقی: شکر اضافی در خون می‌تواند به دیواره رگ‌ها آسیب بزند، باعث افزایش فشار خون شود و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. تحقیقات نشان می‌دهند افرادی که بیش از ۲۱٪ کالری روزانه خود را از شکر افزوده دریافت می‌کنند، دو برابر بیشتر در معرض خطر مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی قرار دارند.

کبد: کبد وظیفه پردازش شکر را بر عهده دارد. زمانی که با شکر اضافی روبرو می‌شود، مجبور است آن را به چربی تبدیل کند. این فرآیند در درازمدت می‌تواند منجر به بیماری کبد چرب غیرالکلی شود. در موارد پیشرفته، این وضعیت می‌تواند به سیروز کبدی و نارسایی کبد منجر شود.

پوست و ظاهر: شکر می‌تواند به کلاژن و الاستین پوست -که مسئول حفظ جوانی و انعطاف پذیری آن هستند- آسیب بزند و باعث پیری زودرس و ایجاد چین و چروک شود. همچنین مصرف زیاد شکر با ایجاد آکنه و التهاب پوستی مرتبط است.

خلق و خو: اگرچه شکر در کوتاه مدت ممکن است باعث بهبود خلق شود، اما این اثر بسیار زودگذر است. پس از آن، قند خون به سرعت افت می‌کند که می‌تواند منجر به تحریک پذیری، خستگی و بی حوصلگی شود.

سیستم ایمنی: تحقیقات نشان می‌دهند که مصرف زیاد شکر می‌تواند توانایی گلبول‌های سفید خون را برای مبارزه با باکتری‌ها کاهش دهد و سیستم ایمنی بدن را تضعیف کند.

دندان‌ها: شکر مهمترین عامل پوسیدگی دندان است. باکتری‌های دهان از شکر تغذیه کرده و اسید تولید می‌کنند که مینای دندان را از بین می‌برد.

راهکارهای عملی برای کاهش مصرف شکر

کاهش مصرف شکر نیاز به آگاهی و برنامه‌ریزی دارد. در ادامه به چند راهکار عملی اشاره می‌کنیم:

خواندن برچسب مواد غذایی: بسیاری از محصولات غذایی حاوی شکر افزوده هستند. حتی محصولاتی که طعم شیرین ندارند، مانند سس گوجه فرنگی، نان تست و سوپ‌های آماده ممکن است حاوی مقادیر قابل توجهی شکر باشند.

جایگزین‌های طبیعی: از میوه‌های تازه برای شیرین کردن غذاها استفاده کنید. خرما، موز پوره شده و سیب می‌توانند جایگزین‌های مناسبی برای شکر در دستورهای غذایی باشند.

تغذیه آگاهانه: به جای نوشیدنی‌های شیرین، آب معمولی یا طعم‌دار شده با میوه‌های تازه بنوشید. از مصرف دسرهای شیرین به صورت روزانه خودداری کنید و آن را به مناسبت‌های خاص محدود کنید.

پخت و پز در خانه: با پختن غذا در خانه، می‌توانید میزان شکر مصرفی را کنترل کنید. بسیاری از غذاهای رستورانی و آماده حاوی مقادیر زیادی شکر افزوده هستند.

صبر و تحمل:کاهش مصرف شکر نیاز به زمان دارد. ذائقه شما به تدریج به طعم کمتر شیرین عادت خواهد کرد. این فرآیند ممکن است چند هفته طول بکشد، اما نتیجه آن بهبود سلامت کلی بدن خواهد بود.

سخن پایانی

شکر مهمان ناخوانده‌ای است که می‌تواند به آرامی و بدون اینکه متوجه شویم، مهمان تمام بخش‌های بدن ما شود. آگاهی از تأثیرات پنهان آن و اتخاذ تصمیم‌های آگاهانه در مورد مصرف شکر، نه تنها به سلامت جسمی ما کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی و افزایش سطح انرژی منجر شود.

یادمان باشد که شکری که از طبیعت به دست می‌آید (مانند میوه‌ها) همراه با فیبر و سایر مواد مغذی است و بدن ما می‌تواند آن را به خوبی مدیریت کند.