بلاکچین فراتر از بیت‌کوین:

کاربردهای انقلابی در زنجیره تأمین و سلامت

وقتی نام بلاکچین را می‌شنوید، احتمالاً ذهنتان مستقیم به سمت بیت‌کوین و ارزهای دیجیتال می‌رود. اما حقیقت این است که این فناوری، تحولی بسیار بزرگ‌تر از پول دیجیتال را نوید می‌دهد. از دنبال کردن یک دانه قهوه تا نجات جان یک بیمار، بیایید به دنیای کاربردهای انقلابی بلاکچین سفر کنیم.

کد خبر: ۱۳۲۰۶۰۱

تاریخ: ۱۷ آذر ۱۴۰۴ - ۰۹:۰۶

به گزارش پایگاه خبری دانا، گروه دانش و فناوری:

بلاکچین را مانند یک دفتر کل دیجیتال و کاملاً شفاف تصور کنید که بین هزاران کامپیوتر در سراسر جهان به اشتراک گذاشته شده است. هر صفحه از این دفتر (یک «بلوک») حاوی اطلاعاتی است و وقتی پر می‌شود، به زنجیره صفحات قبلی متصل و برای همیشه مهر می‌خورد. کلیدی‌ترین ویژگی‌های آن؟ تغییرناپذیری (هیچکس نمی‌تواند اطلاعات ثبت‌شده را پاک یا دستکاری کند)، شفافیت (همه طرفین مجاز می‌توانند آن را ببینند) و غیرمتمرکز بودن (کنترل آن در دست یک نهاد واحد نیست). این ترکیب جادویی است که آن را به ابزاری ایده‌آل برای حل مشکلات قدیمی در صنایع مختلف تبدیل کرده است.

انقلاب در زنجیره تأمین: از مزرعه تا سفره، با یک اسکن ساده

زنجیره تأمین جهانی، شبکه‌ای فوق‌العاده پیچیده از کشاورزان، تولیدکنندگان، حمل‌کنندگان، توزیع‌کنندگان و خرده‌فروشان است. اغلب، ما هیچ اطلاع دقیقی از منشأ محصولی که می‌خریم نداریم. آیا این ماهی واقعاً از آب‌های آزاد صید شده؟ آیا این الماس، «خونین» نیست؟ آیا داروی تقلبی وارد زنجیره نشده است؟

اینجاست که بلاکچین مانند یک قهرمان وارد می‌شود. تصور کنید هر محصول—یک بسته قهوه، یک ویال واکسن، یا یک کیسه برنج—یک هویت دیجیتال منحصربه‌فرد روی بلاکچین داشته باشد. در هر مرحله از سفرش، از مزرعه تا قفسه فروشگاه، اطلاعات جدیدی به این هویت اضافه می‌شود: تاریخ برداشت، دمای انبار، نتایج بازرسی، گمرک و غیره. این اطلاعات، یک داستان شفاف و تغییرناپذیراز زندگی محصول می‌سازند.

مزایا شگفت‌انگیز است:

ردیابی فوری:

در صورت شیوع یک بیماری از طریق غذا (مثلاً باکتری E. coli در کاهو)، می‌توان در عرض ثانیه‌ها منشأ دقیق آلودگی را شناسایی و تنها محصولات آلوده را جمع‌آوری کرد، نه کل محموله را.

مبارزه با تقلب: مصرف‌کننده می‌تواند با اسکن QR کد روی محصول، تمام سفر آن را ببیند و از اصل بودنش مطمئن شود. این برای کالاهای لوکس، داروها و مواد غذایی ارگانیک حیاتی است.

کارایی و کاهش هزینه‌ها:

با حذف کاغذبازی و واسطه‌های متعدد، فرآیندها خودکار و سریع‌تر می‌شوند.

تحول در حوزه سلامت: مالکیت داده‌ها به دست بیمار بازمی‌گردد

حوزه سلامت نیز با چالش‌های بزرگی مانند پرونده‌های پزشکی پراکنده و غیرقابل تعامل، تحقیقات ناکارآمد و داروهای تقلبی دست‌وپنجه نرم می‌کند. بلاکچین راه‌حل‌هایی اساسی ارائه می‌دهد.

۱. پرونده سلامت الکترونیک یکپارچه و امن: هر فرد می‌تواند پرونده سلامت شخصی مبتنی بر بلاکچین

خود را داشته باشد. تمام نتایج آزمایشات، نسخه‌ها، تصویربرداری‌ها و سوابق بیمارستانی به طور ایمن و با دسترسی‌های کنترل‌شده توسط خود بیمار، در آن ثبت می‌شود. اگر به پزشک جدیدی مراجعه کنید، می‌توانید تنها دسترسی موقت به بخش‌های لازم را بدهید، بدون آنکه نگران گم شدن یا تکرار آزمایش باشید. این حریم خصوصی و امنیت داده را به اوج می‌رساند.

۲. شفافیت در آزمایش‌های بالینی:

نتایج آزمایش‌های بالینی داروهای جدید می‌تواند روی بلاکچین ثبت شود. این کار از پنهان‌کردن داده‌های منفی یا دستکاری در نتایج جلوگیری می‌کند، اعتماد عمومی را افزایش می‌دهد و سرعت توسعه داروهای ایمن را بالا می‌برد.

۳. مبارزه با داروهای تقلبی:

همانند زنجیره تأمین غذا، هر بسته دارو—از کارخانه تا داروخانه—قابل ردیابی است. بیمار می‌تواند با اسکن کد، از اصالت داروی حیاتی خود اطمینان حاصل کند.

چالش‌های پیش رو: انرژی، مقیاس‌پذیری و پذیرش

البته این راه بدون دستانداز نیست. برخی شبکه‌های بلاکچین (مثل بیت‌کوین) انرژی زیادی مصرف می‌کنند، اما راه‌حل‌های «الگوریتم اجماع» کم‌مصرف‌تری مانند «اثر سهام» در حال گسترش هستند. همچنین، ثبت حجم عظیم داده‌های جهانی بر روی بلاکچین نیاز به فناوری‌های مقیاس‌پذیرتر دارد. بزرگ‌ترین چالش، شاید پذیرش همگانی و ایجاد استانداردهای مشترک بين صنایع و دولتها باشد.

نکته پایانی اینجاست: بلاکچین در اصل یک فناوری اعتمادسازاست. در دنیایی که اعتماد به مراکز قدرت سنتی رو به فرسایش است، این فناوری می‌تواند با ایجاد شفافیت و پاسخگویی دیجیتال، بنیان جدیدی برای تعاملات تجاری و اجتماعی ما بسازد. انقلاب بلاکچین تازه آغاز شده، و این بار، قلب تپنده آن نه در کیف پول دیجیتال، که در زنجیره‌های تأمین غذا، پرونده‌های بیمارستانی و اعتماد بازیافته ما خواهد بود.